15 красавіка – 20 гадоў з дня ўтварэння грамадскага аб'яднання «Беларускі саюз ветэранаў вайны ў Афганістане»

Праз тую вайну прайшло больш за 5000 жыхароў Віцебшчыны. Звыш 4000 з іх узнагароджаны баявымі ордэнамі і медалямі. Двум землякам – Васілю Шчарбакову (Полацкі раён) і Васілю Піменаву (Віцебск) – прысвоены званні Героя Савецкага Саюза. Леанід Беліцкі (Віцебск) пасмяротна ўзнагароджаны ордэнам Леніна. 145 воінаў, чый лёс звязаны з Віцебшчынай, не вярнуліся дадому. Сярод удзельніц вайны 69 жанчын.

Адна з іх – ураджэнка Лёзненшчыны Валянціна Лахцева – таксама значыцца ў спісе загінулых. Тыя ж, хто вярнуўся на радзіму, не раз траплялі ў складанае сацыяльна-прававое і псіхалагічнае становішча. Яны былі пакінуты самі сабе. Распарастраная фраза – «А мы вас туды не пасылалі» — люстрана адлюстроўвала падзеі тых гадоў. Паступова прыходзіла разуменне, што ў адзіночку не пераадолець навакольнае абыякавасць і абыякавасць. І «афганцы» стварылі братэрства.

Цяпер «Беларускі саюз ветэранаў вайны ў Афганістане» — магутнае патрыятычнае аб'яднанне, у шэрагах якога каля 12 000 чалавек. У Віцебскую абласную структуру ўваходзяць 1949 членаў. У яе складзе 4 гарадскія і 19 раённых арганізацый.

— У першыя гады пасля вяртання з «гарачай кропкі» многія былі абсалютна неўладкаваныя. На чале праблем стаяў кватэрны пытанне, — распавядае старшыня Віцебскай абласной арганізацыі ГА «Беларускі саюз ветэранаў вайны ў Афганістане» Валяр'ян Мацкевіч. – Фактычна на працягу 10 гадоў у вобласці пры падтрымцы ўлады было вырашана пытанне з забеспячэннем жыллём ветэранаў баявых дзеянняў, сем'яў загінулых.

Сёння мы працягваем працу па сацыяльнай абароне. Людзі старэюць. Многія ўжо на пенсіі. Хтосьці хворы, даюцца ў знакі раненні, псіхалагічныя траўмы. Пасля вываду войскаў з Афганістана ўжо 580 чалавек пайшлі з жыцця. А сярэдні ўзрост тых, хто пакідае нас назаўжды, 48 гадоў. Толькі за мінулы год памерла 46 былых «афганцаў». Зразумела, воіны-інтэрнацыяналісты патрабуюць асаблівай увагі. Зрэшты, як і іх маці, у дачыненні да якіх неабходна не столькі фінансавая падтрымка, колькі чалавечае ўдзел, спачуванне і разуменне. У якасці прыкладу хацелася б прывесці Віцебскую гарадскую арганізацыю ветэранаў вайны ў Афганістане «Братэрства», якая на працягу многіх гадоў забяспечвае дадзеную катэгорыю агароднінай, бульбай на зіму. Удзельнікі баявых дзеянняў аздараўляюцца ў цэнтры медыцынскай рэабілітацыі воінаў-інтэрнацыяналістаў у Віцебску, у шпіталі ветэранаў Вялікай Айчыннай
вайны ў Юрцава.

Другі напрамак працы – ваенна-патрыятычнае выхаванне. Яна супрацоўнічае з аб'яднаннямі ветэранаў вайны і працы і паступова перакладае іх ношу на свае плечы. Вечары, вахты памяці, сустрэчы з навучэнцамі… «Братэрства» арганізуе штогадовы фестываль «Афганістан баліць у душы маёй». У мінулым годзе праведзены міжнародны творчы конкурс «Аўтамат і гітара». У Віцебскім кадэцкім вучылішчы на працягу 15 гадоў праходзіць фестываль патрыятычнай песні, прысвечаны памяці гвардыі капітана Леаніда Беліцкага. У цэнтральнай бібліятэцы ім.У.І.Леніна трэці год запар грамадскасць збіраецца на вечар памяці «З пачуццём асабістай адказнасці». Адбылося 15 міжнародных спаборніцтваў сярод юнакоў па боксе, водным поло памяці герояў афганскай вайны. У Лепельскім раёне праводзяцца турніры па баскетболе. У Наваполацку – па валейболе. Працуе каля 20 ваенных і спартыўных клубаў.
Трэці блок дзейнасці – захаванне памяці аб афганскай вайне, подзвігу, мужнасці салдат і афіцэраў. Людзі не павінны забываць аб гэтым перыядзе гісторыі, які доўжыўся амаль 10 гадоў. І не павінны дапусціць паўтарэння падобнага.

Сярод задач арганізацыі на будучыню – папаўненне сваіх шэрагаў. Пакуль на Віцебшчыне з 5000 удзельнікаў баявых дзеянняў толькі 37 працэнтаў уліліся ў шэрагі братэрства.

Напярэдадні памятнай даты воіны-інтэрнацыяналісты, прадстаўнікі ўлады, грамадскасці, моладзь сабраліся ў абласным цэнтры ля мемарыяла «Боль». Вянка, кветкі, залп з баявой зброі, малебен у гонар памяці загінулых... Затым адбылося ўрачыстае сход, на якім самым актыўным членам арганізацыі былі ўручаны Ганаровыя граматы і падарункі.

Надзея ФОНДАРЭНКА.
Фота аўтара. «Віцебскі рабочы»