60 гадоў у эфіры: пра мінулае і сучаснасць абласнога ТБ расказала дырэктар ТРК «Віцебск» Алена Панцюхова
Аўтарам дэбютнай праграмы быў малады рэдактар Давід Сімановіч, рэжысёрам – Уладзімір Латоўскі, гукарэжысёрам – Пётр Раманоўскі. Запіс у працоўнай кніжцы першых віцебскіх тэлевізійнікаў датуецца 1 красавіка, і гэта ў свой час было нагодай для жартаў. Хоць усе разумелі, што сваё тэлебачанне ў абласным цэнтры – справа сур'ёзная. Ужо 1 мая кінааператары выйшлі на вуліцы горада, каб зняць відэакадры святочнай дэманстрацыі. А на наступны дзень гэты сюжэт паказалі ў эфіры.
Тэлестудыю, якая рабіла першыя крокі (магчыма, згодна з узростам), размясцілі ў будынку, які першапачаткова будаваўся як дзіцячы садок. Дарэчы, яна з тых часоў не змяніла прапіскі. Толькі з часам прырасла другім паверхам і яшчэ адным памяшканнем з невялікім залам і студыяй. Сярод тых, хто пачынаў гісторыю Віцебскага тэлебачання, рэжысёры Мікалай Споткай, Уладзімір Латоўскі, гукарэжысёр Пётр Раманоўскі, аператары Леанід Асмалоўскі, Артур Міхельсон, журналісты Ганна Лазоўская, Давід Сімановіч, Леў Шульман, Ілья Коган, Галіна Гужва, Ліна Бірыла. І такім складам ствараліся праграмы не толькі на вобласць, але і на рэспубліку, рыхтаваліся сюжэты і дакументальныя фільмы для Цэнтральнага тэлебачання. Першым з іх стаў «Юнацтва старажытнага Віцебска», зняты на шырокай плёнцы і паказаны ў эфіры ўсесаюзнага тэлебачання 2 студзеня 1965-га. У студыйным архіве захоўваюцца інтэрв'ю з Міхаілам Светлавым, Юрыем Левітам, Зіновіем Гердам, Васілём Быкавым, Маркам Фрадкіным, Заірам Азгурам, Яўдокіяй Лось і іншымі вядомымі людзьмі. Сёння ў тэлевізійнай кінабібліятэцы – дзясяткі тысяч запісаных на плёнку розных па значэнні момантаў з жыцця рэгіёна. Па іх можна вывучаць гісторыю Віцебшчыны.
Пра тое, з чаго пачыналася і чым сёння з'яўляецца рэгіянальнае ТВ, распавядае дырэктар тэлерадыёкампаніі «Віцебск», член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь Алена Панцюхова.
– Шэсць дзесяцігоддзяў – не такая вялікая лічба для гісторыі, але за гэты час на тэлебачанні адбыліся сапраўдныя тэхнічныя рэвалюцыі…
– Гэта так. Важным этапам у развіцці віцебскага ТВ стаў 1976 год, калі быў набыты апаратура для відэазапісу і мантажных работ, а таксама з'явілася першая перасоўная тэлевізійная станцыя. Рэгіянальнае ТВ у той час было чорна-белым. А праз чатыры гады, рыхтуючыся да асвятлення Алімпіяды, Масква паставіла нам высокакласнае абсталяванне, і абласное тэлебачанне можна было глядзець ужо ў колеры. З пачатку 90-х кожныя 3 – 4 гады змяняліся цэлыя пакаленні відэазапісвальнай апаратуры. Новы век прынёс істотныя змены – аналагавае вяшчанне змянілася лічбавым. Пашырыліся магчымасці для творчасці, для рэалізацыі самых смелых ідэй, нават такіх, як адкрыццё ўласнага тэлеканала.
У канцы 2018-га мы перайшлі на фармат высокай выразнасці HD. HD-каналы дазваляюць атрымліваць выяву ў багатых, насычаных колерах і дробных дэталях. Адпаведна, прагляд становіцца больш яркім і прывабным.
– Цікава, ці захаваліся нейкія рарытэты, акрамя запісаў, з першых гадоў працы студыі?
– Калі рыхтаваліся да 55-годдзя, знайшлі мікрафоны, якімі карысталіся ў першыя гады працы. Папрасілі ветэранаў прынесці фотаздымкі. Мы алічбавалі старыя здымкі, зрабілі банэры, якія цяпер упрыгожваюць студыйныя сцены.
– Сёння перадачы і сюжэты віцебскай студыі можна ўбачыць не на адным канале?
– У тэлерадыёкампаніі два тэлевізійныя каналы: «Беларусь 4 Віцебск» і тэлеканал «Віцебск», якія вяшчаюць па 20 гадзін на суткі. У Віцебску і Воршы ўстаноўлены перадатчыкі DVB-T, якія трансліруюць наш сігнал у радыусе да 25 кіламетраў. Мы прысутнічаем у сетках усіх кабельных аператараў вобласці. Нашы тэлеканалы даступныя абанентам Zala. Таксама анлайн-трансляцыя ідзе на афіцыйным сайце vtv.by. Дзякуючы інтэрнэту віцебскае тэлебачанне можна глядзець у розных кутках свету. Мы прааналізавалі: наш YouTube-канал глядзяць у 200 краінах, у яго 16 тыс. падпісчыкаў, а агульная колькасць праглядаў набліжаецца да 6 млн.
Штат за 60 гадоў павялічыўся ў 10 разоў, сёння ў кампаніі працуюць больш за 100 чалавек, палова з іх – творчыя работнікі.
– Якія праграмы складаюць творчы твар віцебскай тэлерадыёкампаніі?
– Перш за ўсё – навіны. «Віцебскі веснік» выходзіць некалькі разоў на дзень, прычым сюжэты абнаўляюцца, рыхтуюцца, як кажуць, з кола. Па нядзелях ідзе інфармацыйна-аналітычная праграма «7 дзён». Штотыднёвая праграма «На кантролі ўлады. Аб'ектыўна» ўздымае важныя тэмы, якія часта ініцыююць самі тэлегледачы. На сайце можна прагаласаваць, выказаць меркаванне. Яшчэ адна інтэрактыўная праграма – «Прамая лінія», падчас эфіру любы жыхар вобласці можа задаць пытанне свайму дэпутату. Наогул, у кожнага праекта ёсць свая тэлеаўдыторыя. Спартыўныя заўзятары глядзяць «Спорцінфарм». Для тых, хто клапоціцца пра сваё здароўе, разам з медыкамі робім праграму «Жыві і будзь здаровы», для вяскоўцаў і пра вяскоўцаў – «Вяскоўцы», для садаводаў і агароднікаў – «Удачы на дачы», для знатакоў мастацтва – «Час Аrt», у якой распавядаецца пра культурныя падзеі рэгіёна. Хроніка здарэнняў, матэрыялы пра працу праваахоўных органаў — у перадачы «Закон і парадак».
Ну і, вядома, кожны вечар у прамым эфіры «Вечаровы Віцебск».
– У юбілейным годзе з'явіліся новыя праекты?
– Так, і іх некалькі. 75-годдзю Вялікай Перамогі прысвечаны цыкл перадач «Пакуль мы жывыя, будзем памятаць» пра мемарыялы Віцебшчыны. Новы праект «Мая Алімпіяда» – пра алімпійскіх чэмпіёнаў – ураджэнцаў Віцебшчыны. У сакавіку ўпершыню выйшла ў эфір кулінарна-фальклорная перадача «Еш, пакуль не запяеш!». Вядучыя Сяргей Маркаў і вядомы музыкант, фалькларыст, кіраўнік гурта «Траiца» Іван Кірчук распавядаюць пра беларускую кухню, традыцыі прыгатавання аўтэнтычных страў.
– Алена, ты ў свой час была тэлекарэспандэнтам, рыхтавала сюжэты, памятаю, рабіла рэпартажы з Францыі. Не цягне ўзяцца за старое?
– Вельмі цягне, але я сябе стрымліваю. Стараюся біць сябе па руках, калі ўзнікае жаданне нешта паправіць на свой лад. Спыняе разуменне, што той ці іншы сюжэт – творчая праца канкрэтнага журналіста, яго аўтарскі погляд і пазіцыя. Кожны павінен займацца сваёй справай.
– За 60 гадоў ты першая жанчына – кіраўнік віцебскай студыі тэлебачання. Ці не цяжка ўзваліць на далікатныя плечы такую адказнасць?
– Цяжка, але я працую ў камандзе, дзе кожны – прафесіянал у сваёй справе. Да таго ж ёсць вопытныя настаўнікі, у якіх я не перастаю вучыцца. Больш за 40 гадоў працуюць на студыі галоўны бухгалтар Валянціна Міхальчанка, вядучы інжынер тэлебачання Леанід Шэлепаў, аператар Генадзь Шчаглоў, выпускаючы рэдактар Лілія Весялова, рэжысёры Святлана Пагарэльская і Ірына Васіленка.
– Ты на другі тэрмін абрана ў верхнюю палату парламента. Як сенатар лобіруеш інтарэсы сродкаў масавай інфармацыі, тэлебачання ў прыватнасці?
– Вядома. Асабліва, калі ўносіліся змены і дапаўненні ў закон аб сродках масавай інфармацыі, у закон аб аўтарскім праве і сумежных правах. У цяперашні час у Палаце прадстаўнікоў рыхтуецца да другога чытання праект закона аб зменах закона аб рэкламе. Той, хто працуе ў канкрэтнай галіне, лепш бачыць яе праблемы і шляхі іх вырашэння.
– Ты вядзеш прыём грамадзян, адказваеш на звароты. З чым ідуць людзі да члена Савета Рэспублікі?
– Цікава, што пытанні, якія тычацца працы тэлебачання ці радыё, паступаюць надзвычай рэдка. Больш за ўсё людзі скардзяцца на жыллёва-камунальныя службы, стан дарог. Звяртаюцца па пытаннях працаўладкавання, несвоечасовай выплаты заработнай платы, парушэнняў наймальнікам працоўных правоў работніка. Даводзілася вяртаць у інтэрнат незаконна выселенага пенсіянера, разбіраліся з графікам руху гарадскога транспарту. Пасля кожнага прыёму адпраўляю не адзін запыт. Прыемна, калі ўдаецца дапамагчы.
– Ці здараецца, што зварот да цябе як да сенатара становіцца нагодай для сюжэта на тэлебачанні?
– Так. Часта адсылаем такія сюжэты і на праграму «Беларускае времечко», якая выходзіць на канале «Беларусь 1».
– Якіх чакаеш пажаданняў на юбілей?
– Каб былі жывыя і здаровыя нашы ветэраны, каб развіваліся ў прафесіі цяперашнія супрацоўнікі, каб моладзь, якая прыходзіць на змену, была так жа ўлюблена ў сваю справу, як тыя, хто пачынаў яе 60 гадоў таму.