Аляксандр Коган: "У жыцці няма такіх вышынь, якіх не мог бы дасягнуць чалавек. Галоўнае – мірнае неба над галавой"
Аляксандр Коган вядомы не толькі ў нашай вобласці, дзе яму ў 2008 годзе было прысвоена ганаровае званне «Чалавек года Віцебшчыны». Ён ганаровы доктар Маскоўскага тэкстыльнага інстытута, доктар тэхнічных навук, прафесар. Па яго ініцыятыве і пры актыўным удзеле ўвасоблена ў жыццё мноства сумесных расійска-беларускіх праектаў тэкстыльнага напрамку. А дзяржпрэмія Расійскай Федэрацыі прысуджана за распрацоўку спецыяльных камбінаваных агнетрывалых нітак, з якіх створана сучасная тканіна для спецадзення работнікаў МНС.
Але, нягледзячы на 80 мірных гадоў, падчас успамінаў пра перажытую вайну ў вачах 95-гадовага ветэрана адлюстроўваецца несціхальная боль.
– Мне было 12, калі пачалася вайна, – распавядае Аляксандр Рыгоравіч. – На фронце ваявалі бацька і старэйшы брат Мацвей. Бацька прайшоў баявы шлях да Варшавы, брат – да Берліна. А мы з мамай працавалі ў шпіталі. Спачатку на радзіме, у г. Прылукі Чарнігаўскай вобласці, потым – у г. Вольску Саратаўскай. У 1943 годзе, на трэці дзень пасля вызвалення Курска, шпіталь эвакуіравалі ў будынак Курскага медыцынскага інстытута. Я дастаўляў карэспандэнцыю, чытаў салдатам лісты, пераносіў кроў для пералівання параненым.
На вочы суразмоўцы набеглі слёзы:
– Вельмі страшныя карціны чалавечых пакут даводзілася назіраць. Бо бітва на Курскай дузе – найстрашнейшае па сваёй сіле змаганне, па сваіх маштабах, задзейнічаных сілах і сродках – адно з ключавых у гісторыі Другой сусветнай вайны. У ім удзельнічала каля 2 млн чалавек, 6 тысяч танкаў, 4 тысячы самалётаў. І вось усіх параненых у той «мясарубцы» дастаўлялі ў наш шпіталь. Людзі без рук і ног, з цяжкімі раненнямі галавы, часта – крывавая месіва замест целаў. Гэта былі цяжкія карціны для дзіцячай псіхікі. І ўсё ж я адчуваў сябе патрэбным, плакаў разам з байцамі, калі чытаў ім пісьмы ад родных. Часам гэта былі слёзы радасці, часта – гора…
У жыцці няма такіх вышынь, якіх не мог бы дасягнуць чалавек. Вучыцца, сумленна працаваць, займаць актыўную пазіцыю, любіць Радзіму — і ўсё атрымаецца. Галоўнае — мірнае неба над галавой.
А пасля вайны па вяртанні на радзіму Аляксандр Коган, будучы адзіным карміцелем, пайшоў працаваць у ляцейны цэх станкабудаўнічага завода. І адразу ж паступіў у вячэрнюю школу.
– Мне не проста хацелася вучыцца, я адчуваў велізарную смагу да ведаў! Днём – цяжкая праца, ноччу – вахта за падручнікамі. Па нейкім натхненні паступіў у Маскоўскі тэкстыльны інстытут. І там сустрэў сваю лёс – будучую жонку Ефрасінню Міхайлаўну, Фросечку. Пражылі з ёй душа ў душу 69 гадоў. І ведаеце што? Ні разу не пасварыліся. А сакрэт просты: я стараўся заўсёды саступаць ёй. А яна ўдзячна згаджалася з маімі довадамі.
Апавяданні Аляксандра Когана пра сваю жонку поўныя цяпла і светлага смутку: «Яна была мне больш, чым сябар… Найразумнейшая жанчына, дацэнт, цудоўная гаспадыня – напэўна, лепш за ўсіх у Віцебску гатавала, ведаеце?»
Але нітка жыцця не абарвалася. Аб ветэране клапоцяцца дзеці, унукі. Ёсць сувязь са старымі таварышамі, ды і кіраўніцтва горада і вобласці не пакідае яго без увагі. Калісьці дарогі лёсу прывялі пару Коган у Віцебск, абодва сужэнцы стаялі ля вытокаў заснавання тэхналагічнага ўніверсітэта, шмат зрабілі для горада і ўсёй душой яго палюбілі.
Напярэдадні Дня Перамогі заслужанага чалавека наведалі кіраўнік адміністрацыі Кастрычніцкага раёна Віцебска Уладзімір Белевіч і дырэктар Тэрытарыяльнага цэнтра сацыяльнага абслугоўвання насельніцтва Кастрычніцкага раёна Таццяна Рамашова. Уручылі падарункі.
– У жыцці няма такіх вышынь, якіх не мог бы дасягнуць чалавек, – кажа Аляксандр Коган. – Вучыцца, сумленна працаваць, займаць актыўную пазіцыю, любіць Радзіму – і ўсё атрымаецца. Галоўнае – мірнае неба над галавой.