Аляксандр Субоцін: мару, каб госці Віцебскай вобласці, наведаўшы яе аднойчы, вярталіся зноў
- Аляксандр Міхайлавіч, вы ўжо год узначальваеце Віцебскую вобласць, за гэты час азнаёміліся са шматлікімі галінамі паўночнага рэгіёна. У якой сферы эканомікі, на ваш погляд, ёсць найбольш перспектыўныя кропкі росту?
- Кропкай росту рэальнага сектара эканомікі нашай вобласці лічу прамысловы комплекс. Працягваецца праца па захаванні і павышэнні канкурэнтаздольнасці традыцыйных для Прыдзвінскага краю галін прамысловасці - станка- і прыборабудаванне, дрэваапрацоўка і нафтахімія. Вялікі патэнцыял ёсць у электра- і біяіндустрыі, фармацэўтыцы, робататэхніцы, вытворчасці кампазітных матэрыялаў. У гэтых напрамках рэалізуюцца адпаведныя праекты. З улікам адукацыйнага і навуковага патэнцыялу, наяўных тэхналогій і абсталявання добрыя перспектывы могуць быць у біятэхналагічнага кластара ў Віцебску, навукова-тэхналагічнага парку на базе завода "Вымяральнік" у Наваполацку, кампазітнага кластара ў Полацку.
Ёсць рэзервы і ў аграрнага сектара. Віцебская вобласць лічыцца рэгіёнам рызыкоўнага земляробства. Тым не менш рэкордны ўраджай збожжавых гэтага года - больш за 1 млн т - кажа, што калі прытрымлівацца дакладных тэхналогій сяўбы, своечасова ўносіць угнаенні і выкладвацца на ўборцы ўраджаю на ўсе 100%, то вынік будзе. Разам з тым больш інтэнсіўнае развіццё ў АПК можа ісці ў тым ліку за кошт больш глыбокай перапрацоўкі мясцовых сыравінных рэсурсаў.
Папулярнасць рэгіёна таксама можна ўзмацніць, развіваючы турыстычную галіну, што прыцягне не толькі гасцей з іншых краін, але і сур'ёзных інвестараў. У перспектыве ў вобласці плануем стварыць адзіны турыстычны кластар.
- Калі яшчэ паўгода таму мы гаварылі пра страты прадпрыемстваў пасля ўвядзення заходніх эканамічных санкцый, то цяпер усё часцей гучыць інфармацыя аб асваенні раней невядомых рынкаў збыту. Як паўплывалі новыя эканамічныя ўмовы на працу прадпрыемстваў рэгіёна?
- Арганізацыі вобласці пастаўляюць тавары ў 77 краін, у параўнанні з 2021 годам іх колькасць скарацілася, але не крытычна - на чатыры дзяржавы. Прадпрыемствы Віцебшчыны экспартуюць больш за 1,5 тыс. найменняў прадукцыі. Ва знешнеэканамічнай дзейнасці задзейнічана каля тысячы суб'ектаў гаспадарання вобласці. На трэць павялічана доля паставак у краіны так званай далёкай дугі. Асвоены рынкі Туніса, Эфіопіі, Ірака, М'янмы, Дамініканскай Рэспублікі, Паўночнай Македоніі, Філіпін. Істотна выраслі продажы ў Іран, Аб'яднаныя Арабскія Эміраты, Саудаўскую Аравію, таксама павялічыўся экспарт у Ізраіль, Грузію і Манголію. Пераарыентаваўшы экспартныя патокі з еўрапейскага і ўкраінскага напрамкаў, прадпрыемствы вобласці за дзевяць месяцаў адгрузілі прадукцыі ў Кітай на $42 млн, што амаль у тры разы больш, чым у мінулым годзе. Доля харчавання і сельскагаспадарчай сыравіны ў экспарце тавараў паўночнага рэгіёну ў КНР склала амаль 50%.
Праца на новых рынках сведчыць аб запатрабаванасці нашых тавараў, аб'ём паставак якіх можна нарошчваць і далей, вырашыўшы пытанні глыбіні перапрацоўкі сыравіны, павелічэння аб'ёму вытворчасці малака, мяса, збожжа, торфу, лёну, рапсу, сертыфікацыі прадукцыі ў адпаведнасці са стандартамі, якія дзейнічаюць на новых рынках. Напрыклад, для паставак прадукцыі на кітайскі рынак ужо ацеставаны верхнядзвінскія масласырзавод і УПП "Верхні луг", Полацкі малочны камбінат, Пастаўскі малочны завод, Глыбоцкі МКК, Віцебскі мясакамбінат, Віцебская бройлерная птушкафабрыка і інш. Разглядаюцца дакументы на арганізацыю паставак мясной прадукцыі ў КНР Глыбоцкім мясакамбінатам і Аршанскім МКК.
- Якія найбольш прывабныя расійскія рэгіёны і краіны для нашых вытворцаў тавараў і паслуг вы можаце назваць? Якія міжнародныя кантакты ў Віцебскай вобласці напрацаваны даўно і засталіся цяпер і што новага з'явілася на гарызонце з пачатку года?
- Традыцыйна Віцебская вобласць супрацоўнічае практычна з усімі федэральнымі акругамі Расійскай Федэрацыі. За дзевяць месяцаў гэтага года знешнегандлёвы абарот склаўся на ўзроўні $3,5 млрд. Прадукцыі экспартавана на $988 млн, што вышэй за паказчык 2021 года на 14,3%. Больш за 65% тавараў экспартуецца ў рэгіёны Цэнтральнай федэральнай акругі (асноўныя - Масква, Маскоўская і Смаленская вобласці), 12% - Паўночна-Заходняй (Санкт-Пецярбург, Ленінградская і Пскоўская вобласці), 8% - Прыволжскай (Ніжагародская і Самарская вобласці, Рэспубліка Татарстан) акруг.
У плане геаграфічнай дыверсіфікацыі больш чым у 20 разоў выраслі пастаўкі ў Чачэнскую Рэспубліку, у 11,5 раза - Рэспубліку Саха, у 8,5 раза - на Алтай і ў Іркуцкую вобласць. Асвоены новыя рынкі ў Рэспубліцы Інгушэція, Хакасіі і Сахалінскай вобласці. Запатрабаванасць тавараў з Віцебскай вобласці высокая, бо яны адпавядаюць ключавым патрабаванням спажыўцоў - цана і якасць. Такім чынам, пытанні павышэння канкурэнтаздольнасці прадукцыі нашых вытворцаў - асноўнае патрабаванне эканомікі.
- Калі казаць пра прамысловасць Віцебскай вобласці, варта ўлічваць не толькі буйных вытворцаў, але і прадстаўнікоў малога і сярэдняга бізнесу. Наколькі вобласць зацікаўлена ў развіцці гэтага сектара эканомікі? Якія праекты дапамог выявіць абласны конкурс інвестпраектаў для прадстаўнікоў малога бізнесу? Ці дапамагаюць прадстаўнікі ўлады вытворцам некрупных форм уласнасці абгрунтавацца на ўнутраным і знешнім рынках?
- Суб'екты малога і сярэдняга прадпрымальніцтва забяспечваюць каля 11% ад агульнага аб'ёму прамысловай вытворчасці. Безумоўна, улада стараецца рабіць усё, каб бізнес адчуў, што яго смелыя рашэнні падтрымліваюцца. Па выніках конкурсаў інвестыцыйных праектаў, якія штогод праводзяцца ў вобласці, суб'ектам малога бізнесу аказваецца фінансавая падтрымка, у прыватнасці ім кампенсуецца частка працэнтаў за карыстанне банкаўскімі крэдытамі. Для прасоўвання прадукцыі, якая вырабляецца малымі прадпрыемствамі, на ўнутраным і знешнім рынках аказваецца дапамога. Так, прадпрыемствам кампенсуюцца выдаткі па ўдзеле ў выставачна-кірмашовых мерапрыемствах, якія праводзяцца як на тэрыторыі Беларусі, так і за яе межамі. Усяго сёлета суб'ектам малога бізнесу аказана такая падтрымка на суму, што перавышае Br240 тыс.
У абласным конкурсе інвестпраектаў традыцыйна каля 30% сваіх наватарскіх ідэй і распрацовак прадстаўляюць прамысловыя і сельскагаспадарчыя арганізацыі. Гэта, да прыкладу, вытворчасць спружын для сельскагаспадарчай тэхнікі, кармоў для жывёл і ветпрэпаратаў, прадукцыі дрэваапрацоўкі, швейных вырабаў і г.д. Найбольш буйныя праекты ўключаюць будаўніцтва завода па вытворчасці ветэрынарных прэпаратаў у Віцебску і набыццё абсталявання для вытворчасці бетону ў Оршы.
- Работа аграпрамысловых аб'яднанняў у Віцебскай вобласці знаходзіцца пад пільнай увагай кіраўніка дзяржавы. Ён у тым ліку паставіў і перад вамі задачу паказаць вынік ад Указа №70 па развіцці АПК рэгіёна. Ці ўдалося дасягнуць пастаўленых мэт? Ці ёсць напрамкі, якія варта прапрацаваць больш глыбока?
- У Віцебскай вобласці па ўказе №70 працуюць шэсць аграпрамысловых аб’яднанняў (АПА), у склад якіх уваходзіць 136 арганізацый, з іх 11 прамысловых, 113 сельскагаспадарчых, 3 гандлёвыя і 9 абслугоўваючых. АПА фарміруюць палову вытворчасці валавой прадукцыі сельскай гаспадаркі вобласці і 20% аб’ёмаў прамысловай вытворчасці. На прадпрыемствах працуюць 63% работнікаў, занятых у АПК вобласці. Безумоўна, у напрамку павышэння эфектыўнасці рэалізацыі ўказа зроблена вялікая праца. Дзякуючы дзяржпадтрымцы былі пабудаваны і ўведзены ў строй буйныя аб’екты - малочна-таварная ферма ў Аршанскім раёне, свінаводчы рэпрадуктар (Лёзненскі раён) і цэхі па забоі і перапрацоўцы свіней і буйной рагатай жывёлы (Орша). Завяршаецца будаўніцтва свінаводчага рэпрадуктара з камбікормавым цэхам паблізу вёскі Гараны Аршанскага раёна, дзе вядуцца пусканаладачныя работы. Агульны кошт праекта складае 41 млн еўра.
Сёлета ў развіццё АПА інвеставана Br163 млн, у тым ліку Br26 млн на мадэрнізацыю перапрацоўчых прадпрыемстваў, Br136 млн - на ўмацаванне матэрыяльна-тэхнічнай базы сельгасарганізацый. Атрымана Br88 млн прыбытку ад рэалізацыі пры рэнтабельнасці продажаў 4,6%, тады як летась быў стратны Br8 млн і рэнтабельнасць продажаў апусцілася да -0,5%. За 10 месяцаў гэтага года ў АПА выраблена прамысловай прадукцыі на суму каля Br1,25 млрд. Экспартныя пастаўкі прадпрыемстваў АПА склалі $181 млн. Найбольшую ўдзельную вагу ў пастаўках за мяжу прыпадае на сыры (41%), масла жывёльнае (12%), сухое суцэльнае малако (11%), сухое абястлушчанае малако (9%). Геаграфія экспарту ўключае 22 краіны. Ключавымі рынкамі збыту застаюцца Расія (удзельная вага 80%) і Кітайская Народная Рэспубліка (каля 10%).
Тым не менш яшчэ ёсць над чым працаваць. Гэта і ўкамплектаванне пагалоўем буйной рагатай жывёлы, павышэнне аб’ёмаў нарыхтоўкі кармоў, стварэнне новых і эксклюзіўных відаў прадукцыі, аптымізацыя затрат.
- Для многіх прадпрыемстваў у Віцебскай вобласці надзённае пытанне - імпартазамяшчэнне камплектуючых. Як вырашаецца гэтая праблема?
- Сёння як ніколі пытанні імпартазамяшчэння востра стаяць перад усімі арганізацыямі рэгіёна і перш за ўсё вытворчага сектара. У гэтым годзе 76 прадпрыемстваў вобласці ўдзельнічаюць у праграме імпартазамяшчэння, у тым ліку 54 прадпрыемствы малога і сярэдняга бізнесу. За дзевяць месяцаў імпартазамяшчальнай прадукцыі выраблена на $737,5 млн. Умоўная эканомія валютных сродкаў за кошт пастаўкі прадукцыі на ўнутраны рынак склала $91,6 млн.
Сумесна з расійскім бокам вызначаны і рэалізуецца алгарытм замяшчэння айчыннымі вытворцамі прадукцыі заходніх кампаній, якія сышлі з рынкаў Беларусі і Саюзнай дзяржавы. Што тычыцца аператыўнага замяшчэння крытычнага імпарту, то ўжо дасягнуты дамоўленасці аб нарошчванні ўзаемных паставак. Нашы прадпрыемствы асвоілі вытворчасць электрамеханізмаў, камплектуючых для камбайнаў, малапамерных вымяральных трансфарматараў, распрацавалі ўніверсальны круглашліфавальны высокадакладны станок, на стадыі распрацоўкі знаходзіцца станок з робатаўпраўленнем і станкі з больш высокай дакладнасцю апрацоўкі металу. Прыкладаў яшчэ мноства.
- Віцебская вобласць здаўна славіцца лёнам. Высокі ці попыт на беларускі лён за мяжой? Ці прадстаўляюць ільнопрадпрыемствы Віцебшчыны свой прадукт на сусветным рынку?
- Так, лён заўсёды быў візітнай карткай не толькі Віцебскай вобласці, але і Беларусі. У нашым рэгіёне размешчаны шэсць ільнозаводаў і найбуйнейшае і адзінае прадпрыемства ў рэспубліцы па перапрацоўцы лёну і вытворчасці вырабаў з яго - Аршанскі ільнокамбінат. Для захавання экспарту айчыннай ільняной прадукцыі, павышэння яе канкурэнтаздольнасці на асноўных рынках па якасці і цане, павелічэння аб'ёмаў перапрацоўкі айчыннага ільновалакна з 2007 года прадпрыемства праводзіць паэтапную комплексную мадэрнізацыю. Завяршаецца трэці яе этап: на былой фабрыцы мастацкіх вырабаў у Оршы плануецца арганізаваць 60 абсталяваных швейных працоўных месцаў. Сёння ільнокамбінат працуе эфектыўна, з прыростам аб'ёмаў вытворчасці. Геаграфія паставак яго прадукцыі распаўсюджваецца на больш чым 30 краін.
- Сацыяльная сфера ў нашай краіне заўсёды выклікае захапленне ў замежных гасцей. Бальніцы, школы, дзіцячыя сады, ВНУ, спартыўныя аб'екты - усё гэта створана для людзей. Што ўжо зроблена і якія яшчэ сацыяльныя аб'екты з'явяцца ў вобласці ў бліжэйшыя гады?
- Сацыяльная сфера - своеасаблівая візітоўка не толькі асобнага рэгіёна, але і ўсёй краіны. Даступная адукацыя, ахова здароўя, культурны адпачынак і асвета - усё гэта сведчыць пра клопат улады любога ўзроўню аб базавых патрэбах беларусаў. У нас ёсць нямала нагодаў не столькі для гонару, колькі для радасці, калі адкрываюцца новыя сады, школы, бальніцы, аб'екты культуры. Усё гэта, як вы правільна заўважылі, робіцца для людзей, асабліва для дзяцей, якія будуць расці ў добраўпарадкаванай краіне, карыстаючыся ўсім, што створана сёння.
У сферы аховы здароўя Віцебшчыны праводзілася маштабная мадэрнізацыя, якая закранула ўсе напрамкі. Барацьба за кожнае жыццё і ранняя дыягностыка - прыярытэты, якія вызначыў Прэзідэнт для аховы здароўя краіны. Адкрытыя сёлета новыя кабінеты МРТ у Полацку і ў Оршы, камп'ютэрныя тамографы, якія працуюць у міжраённых цэнтрах, дапамогуць у разы павысіць даступнасць высокатэхналагічнай дыягностыкі для насельніцтва аддаленых раёнаў і вёсак. Медыкі змогуць ужо на першасным звяне на ранняй стадыі выяўляць сур'ёзныя захворванні і эфектыўна іх лячыць. Гэта новы ўзровень медыцыны, на які арыентуецца рэгіянальная ахова здароўя.
Сёлета пасля завяршэння мадэрнізацыі прыняў пацыентаў Віцебскі абласны клінічны спецыялізаваны цэнтр. І на гэтым мы спыняцца не збіраемся, ужо прыступілі да праекта па рэканструкцыі абласной клінічнай бальніцы. Распрацавана прадпраектная дакументацыя, па якой кошт работ у цэлым перавысіць Br740 млн. Пачатак будаўніцтва запланаваны на 2023 год. У наступным годзе адновіцца рэканструкцыя і мадэрнізацыя комплексу будынкаў абласной клінічнай інфекцыйнай бальніцы. Вядзецца будаўніцтва паліклінікі ў новым мікрараёне Оршы, увод якой таксама запланаваны на 2023 год. У наступным годзе будзе праводзіцца рамонт Верхнядзвінскай ЦРБ, аперацыйна-рэанімацыйнага блока Лёзненскай ЦРБ, паліклінікі Лепельскай ЦРБ і інш.
Не забываем і пра культуру, дзе ідзе ўмацаванне матэрыяльна-тэхнічнай базы. Так, пасля капрамонту адкрыты музей народнай славы імя Героя Савецкага Саюза У.Е.Лобанка ва Ушачах і пабудаваны мемарыяльны музей Героя Савецкага Саюза К.С.Заслонава ў Оршы. Пасля капрамонту ўвялі ў эксплуатацыю Палац культуры ў Барані Аршанскага раёна. У Віцебску завершана рэканструкцыя будынка былога дома побыту пад дзіцячую школу мастацтваў у мікрараёне Руба. Працягваецца рэстаўрацыя помніка архітэктуры XIX стагоддзя пад краязнаўчы музей (будынак былога вінаачышчальнага склада) у Лепелі, рамонт Расонскага музея баявой садружнасці, капрамонт з мадэрнізацыяй будынка Беларускага тэатра "Лялька", вядзецца паэтапнае аднаўленне будынка Музея баявой славы - філіяла Нацыянальнага Полацкага гісторыка-культурнага музея-запаведніка. Аб'екты культуры, якія маюць рэспубліканскае значэнне, уключаны ў дзяржаўную інвестпраграму. У яе ўвайшлі Спаса-Праабражэнская царква ў Полацку, рамонт і рэстаўрацыя якой завершацца ў 2024 годзе, і Канцэртная зала "Віцебск", якая пераўтворыцца да 2025 года.
Для падрыхтоўкі спартыўнага рэзерву і спартсменаў высокага класа, папулярызацыі ЗЛЖ, масавага развіцця фізічнай культуры сярод усіх катэгорый насельніцтва ў вобласці штогод узводзяцца і паляпшаюцца спартыўныя збудаванні. Сёлета рэканструявалі Глыбоцкі раённы ФАК. У бліжэйшыя гады плануецца будаўніцтва шматфункцыянальнага спорткомплекса на скрыжаванні вуліц Генерала Іваноўскага і Баграмяна ў Віцебску, рэканструкцыя лазні-пральні пад ФАК у Шаркаўшчыне, будаўніцтва ФАК у мікрараёне "Аэрапорт" у Полацку і многае іншае.
- Пад пільную ўвагу абласной улады трапіў Бешанковіцкі раён, дзе плануецца мадэрнізаваць рэспубліканскую трасу. Наколькі маштабным будзе такі праект, калі ён будзе рэалізаваны і што яшчэ новага акрамя дарог можа з'явіцца ў райцэнтры?
- Перш за ўсё варта сказаць, што Бешанковічы ў 2024 годзе стануць сталіцай абласных "Дажынак". Падчас падрыхтоўкі да свята працаўнікоў вёскі запраектаваны бягучы рамонт некалькіх участкаў рэспубліканскіх аўтамабільных дарог раёна з заменай некалькіх аўтапавільёнаў на аўтобусных прыпынках. Гэта што тычыцца дарог. Да галоўнага свята аграрыяў звычайна праводзіцца мадэрнізацыя і рамонт каля 100 значных для населенага пункта аб'ектаў, у першую чаргу сацыяльных, пералік якіх вызначаюць раённыя ўлады. Таксама плануецца замяніць каля 10 км лініі электраперадачы.
У Бешанковіцкага раёна выгадная геаграфія. Па яго тэрыторыі праходзяць пяць рэспубліканскіх аўтамабільных дарог агульнай працягласцю больш за 152 км. У межах Бешанковічаў праходзіць участак рэспубліканскай аўтамабільнай дарогі МЗ. Гэта трэба выкарыстоўваць на карысць развіцця раёна, бо добрыя дарогі паляпшаюць транспартныя зносіны і даюць прыток прыезджых у раён, у тым ліку з-за мяжы. Гэта асабліва актуальна зараз, калі лагістыка краіны мяняе арыенцір з Захаду на Усход, перш за ўсё ў Расію.
Адносна іншых аб'ектаў у раёне магу сказаць, што ў 2023 годзе плануецца будаўніцтва падводзячага газаправода працягласцю каля 4 км у аграгарадку Сініцы. У цэлым у раёне эксплуатуецца больш за 150 км газавых сетак. Прыродны газ падведзены ў райцэнтры і яшчэ 13 сельскіх населеных пунктах, пяць з якіх маюць статус аграгарадкоў. Спажыўцамі блакітнага паліва з'яўляюцца не толькі сотні індывідуальных жылых дамоў, але і малочна-таварныя фермы, збожжасушыльныя комплексы, прадпрыемствы сацыяльнай сферы, а таксама многія іншыя аб'екты. Гэта сведчыць аб павышэнні камфорту жыцця і працы жыхароў раёна, а таксама з'яўляецца спрыяльнай умовай для стварэння энергаэфектыўнай вытворчасці ў сельскай мясцовасці.
- У адным з выступленняў вы адзначылі, што аграгарадкі па камфортнасці і ўзроўні жыцця не павінны саступаць буйным гарадам. У такіх населеных пунктах праводзіцца газіфікацыя, з'яўляюцца сацыяльна значныя аб'екты. Што яшчэ робіцца для іх развіцця акрамя ўмацавання жыллёвай і сацыяльнай сферы? І што будзе з вёскамі і хутарамі, якія не ўваходзяць у праграму развіцця аграгарадкоў?
- Як я ўжо адзначыў на прыкладзе Бешанковіцкага раёна, для развіцця сельскіх населеных пунктаў важна наяўнасць базавых умоў - прыродны газ, чыстая вада, бесперабойная праца энергасістэмы. У цяперашні час на Віцебшчыне функцыянуе складаная, разгалінаваная і тэхнічна аснашчаная газавая гаспадарка. Блакітнае паліва прыйшло на прадпрыемствы і ў ацяпляльныя кацельныя, у кватэры гараджан і працаўнікоў вёскі. Прыродным газам газіфікавана каля 75% жылфонду вобласці. Усяго ж ім карыстаюцца жыхары больш за 380 тыс. кватэр у больш чым 430 населеных пунктах. У 2023 годзе плануецца будаўніцтва падводзячых газаправодаў працягласцю каля 31 км у аграгарадках Дунілавічы і Парыж Пастаўскага раёна, населеным пункце Зорная Аршанскага раёна, населеным пункце Чарніцы Лёзненскага раёна. Таксама важна, каб і электрасеткі маглі забяспечыць узрослае спажыванне электраэнергіі ў рэгіёне, уключаючы вёскі, і грамадзяне маглі выкарыстоўваць электраэнергію як для ацяплення, так і нагрэву вады, прыгатавання ежы.
Праблема вёсак, якія знікаюць, актуальная не толькі для паўночнага рэгіёну, але і для ўсёй Беларусі ў цэлым. Працэс урбанізацыі ў апошнія гады набраў абароты, вяскоўцы не хочуць заставацца на малой радзіме. Гэта шырокае кола пытанняў, якія трэба вырашыць на вёсцы. Ён уключае стварэнне прадпрыемстваў, сацыяльнай інфраструктуры, годнай зарплаты, арганізацыю вольнага часу.
- Важнае пытанне, якое хвалюе кіраўнікоў прадпрыемстваў і арганізацый, - кадры. Акрамя падрыхтоўкі і аховы спецыялістаў, важная яшчэ атмасфера ў калектывах і зладжанасць працы. З каго павінен быць попыт, калі ў рабочай "сям'і" назіраецца разлад?
- Ні для каго не сакрэт, што любое паспяховае сучаснае прадпрыемства - гэта перш за ўсё прафесійныя кадры. Якой бы сучаснай і высокатэхналагічнай ні была тэхніка, на першым месцы заўсёды стаіць спецыяліст, які можа ёю пісьменна кіраваць. Пры вырашэнні кадравых пытанняў для нас важна не проста закрыць вакансію, а знайсці такога кандыдата, які на сваёй пазіцыі ўнясе ўклад у дасягненне камандай пастаўленых мэт.
На мой погляд, пры працы як з маладымі спецыялістамі, так і з прафесіяналамі з вопытам асабістыя якасці кандыдата адыгрываюць не меншую ролю, чым веды, атрыманыя за партай. У большасці паспяховых прадпрыемстваў і арганізацый наладжана сістэма навучання, настаўніцтва, прафесійнага росту. Чалавека ініцыятыўнага, з гарачымі вачыма навучаць усім тонкасцям прафесіі. Так, памылкі на гэтым шляху непазбежныя, але і станоўчы вынік практычна гарантаваны. За ўсё, што адбываецца ўнутры працоўнага калектыву, заўсёды адказвае кіраўнік. Наогул, мне не падабаецца гаварыць пра кіраўнічую пасаду як пра самамэту, вяршыню працэсу. Кіруюць дзеля выніку, і на гэты вынік працуе ўся каманда. Калі ў калектыве ўзнікае нездаровая сітуацыя, то кіраўнік абавязаны прымаць адпаведныя кіраўніцкія рашэнні. Карпаратыўныя мерапрыемствы, тимбилдинг важныя для спрыяльнай атмасферы ў калектыве, але ў першую чаргу кіраўнік павінен навесці дысцыпліну - на гэтым неаднаразова акцэнтаваў увагу кіраўнік дзяржавы.
- Віцебшчына - край рэк і азёр. Як абстаноўка з такім напрамкам, як развядзенне рыбы? Тут бо і рэгіён можа зарабляць, і беларусаў рыбай цалкам можам забяспечваць. Спрос ёсць, улічваючы моду на здаровы лад жыцця і разнастайнае харчаванне.
- Так, адназначна, Віцебшчына - край рэк і азёр. Па колькасці і плошчы азёр наш рэгіён займае першае месца ў Беларусі. Тут каля 2,3 тыс. азёр (найбуйнейшыя - Асвейскае, Лукомскае, Дрывяты, Нешчарда, Снуды) і больш за 600 рэк (Заходняя Дзвіна, Дняпро, Дрыса, Аболь, Дзісна і іншыя). Развіццё рыбагаспадарчай дзейнасці ў вобласці вядзецца па двух асноўных напрамках - развядзенне і вырошчванне рыбы ў штучных умовах і вядзенне рыбалоўнай гаспадаркі ў рыбалоўных угоддзях. Для такой дзейнасці ў арэнду перададзена 53 возеры, 35 сажалак, два вадасховішчы, два абводненыя кар'еры і адзін участак ракі. Усяго з пачатку года рэалізавана амаль 453 т рыбы, вылаўленай у натуральных і штучных вадаёмах, на суму больш Br2 млн. У вобласці функцыянуе адно з самых буйных сажалкавых гаспадарак - ААТ "Рыбгас "Навінкі", якое з пачатку года рэалізавала каля 372 т таварнай рыбы, што значна вышэй, чым у 2021 годзе, калі прадалі 216,8 т.
Таксама мы разглядаем пытанне аб перадачы ў арэнду кожнаму лесгасу па адным возеры. Гэта забяспечыць павелічэнне вылаву рыбы і створыць спрыяльныя ўмовы для людзей, з'явяцца дадатковыя месцы, дзе можна адпачыць, парыбачыць. Спрос на рыбу адназначна ёсць, таму мы і далей будзем развіваць гэта напрамак.
- Аграэкатурызм - найбольш перспектыўны і хутка развіваецца від турызму. Аднак адпачынак у аграэкасядзібах на выдатных азёрах Віцебшчыны, як можна чытаць у тых жа сацсетках, не для ўсіх беларусаў па кішэні, бо цэны кусаюцца. Што робіцца, каб аўтэнтычны беларускі адпачынак стаў прывабней, у тым ліку па кошце, і перш за ўсё для суайчыннікаў?
- У Віцебскай вобласці аграэкатурызм з'яўляецца адным з найбольш перспектыўных і хутка развіваюцца відаў турызму, які разглядаецца як дынамічна развіваецца складнік нацыянальнай эканомікі. Па стане на 1 студзеня 2022 года ў вобласці зарэгістравана 732 суб'екты аграэкатурызму. Чым добры аграэкатурызм? Тым, што кожны турыст сам выбірае, у якіх умовах ён хоча жыць - у сельскім доме ці ва ўмовах элітнага класа, які від адпачынку аддае перавагу - актыўны, пасіўны, пазнавальны, аздараўленчы.
У першым паўгоддзі праводзіўся маніторынг дзейнасці суб'ектаў аграэкатурызму Віцебшчыны: вызначалася колькасць пакояў, кошт з аднаго чалавека за суткі, колькасць відаў прадастаўляемых паслуг і г.д. Аказалася, што сярэдні кошт на аднаго чалавека толькі пражывання ў аграсядзібе склаў ад Br10 да Br20 у залежнасці ад узроўню камфорту. Кошт павялічваецца за кошт набыцця дадатковых паслуг, напрыклад харчавання, экскурсійных паслуг, лазні і таму падобнага. Ёсць і асобныя суб'екты ў гэтай сферы, якія ператварылі сваю дзейнасць у арганізацыю гасцінічна-рэстараннага бізнесу. Новы ўказ Прэзідэнта "Аб развіцці аграэкатурызму", які ўступае ў сілу з 1 студзеня 2023 года, расставіць усё на свае месцы. Аграэкатурызм павінен быць накіраваны на захаванне беларускай аўтэнтычнасці, традыцый, каларыту, каб паказаць гасцям і жыхарам краіны наша багацце і гасціннасць.
- Вы як ураджэнец Віцебскай вобласці асабліва прывязаны да гэтай зямлі. Што б вы парэкамендавалі паглядзець у паўночным рэгіёне гасцям з іншых краін, калі б у іх была магчымасць правесці тут не адзін дзень?
- Уражлівая сваёй прыгажосцю і разнастайная прырода Віцебшчыны стварае спрыяльныя ўмовы для запамінальнага адпачынку. Адной з яркіх лакацый для турыста можа стаць Беразінскі біясферны запаведнік і Нацыянальны парк "Браслаўскія азёры". Паўночны рэгіён мае найбагацейшую гісторыю і культуру, з'яўляецца цэнтрам зараджэння беларускай дзяржаўнасці. Па колькасці гісторыка-культурных каштоўнасцей вобласць займае другое месца ў рэспубліцы. Для культурна-пазнавальнага адпачынку варта наведаць Полацк.
Штогод на Віцебшчыне праходзяць дзясяткі тысяч культурна-масавых мерапрыемстваў. Адзін з самых значных - Міжнародны фестываль мастацтваў "Славянскі базар у Віцебску". Сярод папулярных падзей можна назваць міжнародныя фестываль сучаснай харэаграфіі IFMC і музычны фестываль імя І.І.Салерцінскага ў Віцебску, міжнародныя фестывалі і святы "Браслаўскія зарніцы", "Звіняць цымбалы і гармонік" у Паставах, "Дняпроўскія галасы ў Дуброўне", "Вішнёвы фестываль" у Глыбокім і інш.
Пералічваць прывабныя для турыстаў аб'екты можна бясконца. Кожны раён Віцебскай вобласці мае свае цэнтры прыцягнення. Хацелася б, каб Віцебшчыну пазнавалі не толькі праз навінавыя сюжэты. Важна асабіста адчуць нашу адкрытасць, гасціннасць, атмасферу радасці і сяброўства. Я і многія з маіх паплечнікаў марым, каб госці рэгіёна, якія пабывалі тут аднойчы, вярталіся да нас зноў і зноў. І са свайго боку мы прыкладзем максімум намаганняў, каб гэтая мара ажыццявілася.