Археалагічныя даследаванні вядуць вучоныя Віцебска ў зоне затаплення Віцебскай ГЭС

Для міжнароднай навукова-практычнай канферэнцыі «Віцебскія старажытнасці», якая ў шосты раз прайшла ў абласным краязнаўчым музеі, даследчыкі з Беларусі, Расіі, Латвіі і ўпершыню з ЗША і Польшчы падрыхтавалі паўсотні дакладаў. Яны звязаны з самымі рознымі гістарычнымі аспектамі развіцця Прыдзвінскага краю ў храналагічным дыяпазоне ад глыбокай старажытнасці да першай траціны XX стагоддзя.

Для міжнароднай навукова-практычнай канферэнцыі «Віцебскія старажытнасці», якая ў шосты раз прайшла ў абласным краязнаўчым музеі, даследчыкі з Беларусі, Расіі, Латвіі і ўпершыню з ЗША і Польшчы падрыхтавалі паўсотні дакладаў. Яны звязаны з самымі рознымі гістарычнымі аспектамі развіцця Прыдзвінскага краю ў храналагічным дыяпазоне ад глыбокай старажытнасці да першай траціны XX стагоддзя.

У цяперашні час вядуцца важныя археалагічныя даследаванні ў зоне будаўніцтва ГЭС на Заходняй Дзвіне. Гэтыя месцы могуць быць затоплены, і таму навукоўцы максімальна выкарыстоўваюць момант. На канферэнцыі «Віцебскія старажытнасці»-2014 ўпершыню быў прадстаўлены справаздачу аб праведзенай працы ў дакладзе «Рака Заходняя Дзвіна ў зоне затаплення Віцебскай ГЭС: ад часоў А.Сапунова да сучаснасці» кандыдата гістарычных навук Анатоля Дулава (ВГУ імя П.М.Машэрава) і Дзяніса Юрчака, галоўнага спецыяліста аддзела ідэалагічнай работы, культуры і па справах моладзі гарвыканкама. Значная частка ўсёй праграмы канферэнцыі была прысвечана археалагічным пошукам, даследаванням гісторыкаў і музейных работнікаў.

Але гэтыя навуковыя чытанні прыцягальныя таксама для краязнаўцаў, філолагаў, архівістаў, мастацтвазнаўцаў. Цяперашні год асаблівы — адзначаюцца 170-годдзе з дня нараджэння Ільі Рэпіна і 160-годдзе Юрыя Пэна, мастакоў, чые лёсы непарыўна звязаны з Віцебскам. На імёнах, што ўвайшлі ў гісторыю культуры, таксама быў зроблены акцэнт. Пэн і яго вучні — толькі адзін з тэматычных напрамкаў канферэнцыі. Сёлета ўпершыню далучылася да «Віцебскіх старажытнасцей» мастацтвазнаўца з амерыканскага горада Орандж Алена Іванова, якая ў перададзеным адмыслова для Віцебска паведамленні зрабіла спробу аднаўлення сапраўднай біяграфіі Лейбы Шульмана-Гаспара, аднаго з легендарных вучняў Пэна. Яна выявіла шэраг цікавых матэрыялаў у архівах, у тым ліку Санкт-Пецярбурга і Мінска, а менавіта — выпіску аб шлюбе яго з ураджэнкай Віцебска, пацвярджэнне кантактаў Шульмана і Пэна падчас парыжскай выставы апошняга ў 1897 годзе і многае іншае.

Падчас навуковых чытанняў не раз гучала імя Ільі Рэпіна, у дакладах намесніка дырэктара краязнаўчага музея Валерыя Шышанава — аб абразах, напісаных мастаком; навуковага супрацоўніка ВАКМ Веры Рагач — аб памятных мясцінах і помніках Рэпіну; мастацтвазнаўца Міхаіла Цыбульскага — аб творчасці Рыгора Бабраўскага, віцябляніна з рэпінскага «гнязда».

У межах канферэнцыі

«Віцебскія старажытнасці» у ратушы адкрылася ўнікальная выстава «Жыццё і творчасць І.Рэпіна на паштовых паштоўках» са збору краязнаўца Аркадзя Падліпскага. Уладальнік калекцыі распавёў пра тое, што Рэпін быў адным з першых мастакоў, які адгукнуўся на прапанову бясплатна прадаставіць працы для друку. Так, у 1897 годзе быў апублікаваны «Запарожац». Рэпіна выдавалі практычна ўсе вядомыя рускія выдавецтвы, а пазней і савецкія. Рэпінскія «Запарожцы» выпускаліся не менш за 50, «Іван Грозны» — 29 разоў.

У экспазіцыю ўвайшло каля трохсот калекцыйных паштовак. На выставачны экзэмплярах рэпінская тэма прадстаўлена не толькі рэпрадукцыямі карцін, але таксама выявамі рэпінскіх мясцін, у тым ліку і Здраўнёва, помнікаў Рэпіну і фотапартрэтамі мастака.

Акрамя гэтага, у ратушы экспануюцца рэдкія паштоўкі са збору абласнога краязнаўчага музея, адна з іх з аўтографам Ільі Рэпіна — надпісам Ганне Дзяканавай, зробленай у 1911 годзе.

Выстава па-ранейшаму адкрыта для наведвальнікаў.

Наталля КРУПІЦА, "Віцьбічы"