Больш за 70% пустуючых будынкаў у Віцебскай вобласці не знаходзяць пакупнікоў на аўкцыёнах. У чым прычына?
— Віктар Васільевіч, за кошт чаго адбыўся рост невыкарыстоўваемай нерухомасці, і якія новыя падыходы па уцягванні яе ў эканамічны абарот прапрацоўваюцца сёння?
— Рост абумоўлены тым, што ў камунальную ўласнасць прымалася маёмасць ліквідуемых гаспадарчых таварыстваў і сацыяльныя аб'екты ў сельскай мясцовасці. Напрыклад, у 2017-2018 гадах ад такіх прадпрыемстваў прынята больш за 2 тыс. аб'ектаў нерухомасці, з якіх каля 45% — вытворчага прызначэння.
Акрамя таго, у камунальную ўласнасць была прынята маёмасць 17 рэспубліканскіх прадпрыемстваў, а таксама комплекс былога ваеннага гарадка «Падсвілле» ў Глыбоцкім раёне — гэта больш за 10 тыс. кв. м будынкаў і збудаванняў.
За мінулы год плошча аб'ектаў, што здаюцца ў арэнду, павялічылася на 9,2%, маёмасці, перададзенай у бязвыплатнае карыстанне — на 15,3%.
Цяпер амаль 94% пустуючых плошчаў знаходзіцца ва ўласнасці гарадоў і раёнаў. Мы разумеем, што праца з такой нерухомасцю патрабуе ўдасканалення, і ў якасці аднаго з напрамкаў прапануем на месцах разгледзець пытанне аб стварэнні спецыялізаваных кампаній у буйных гарадах рэгіёну па прыкладзе абласнога цэнтра. У Віцебску гарвыканкам выступіў заснавальнікам камунальнага унітарнага прадпрыемства па аказанні паслуг «Цэнтр нерухомасці г. Віцебска», вопыт працы якога заслугоўвае вывучэння і ўкаранення гарадскімі і раённымі выканкамамі, а таксама дзяржаўнымі аб'яднаннямі вобласці.
— У чым асаблівасці працы такой спецыялізаванай арганізацыі?
— Функцыі ўласніка прадпрыемства ажыццяўляе Віцебскі гарадскі Савет дэпутатаў, а асноўным напрамкам дзейнасці з'яўляецца здача ўнаём уласнасці і арэнды маёмасці. На баланс арганізацыі гарвыканкам перадаў больш за 600 будынкаў і збудаванняў, у тым ліку амаль 500 ізаляваных памяшканняў камунальнай уласнасці.
Кампанія прадастаўляе патэнцыйным кліентам максімальна шырокі выбар спадарожных паслуг, пачынаючы ад падбору памяшканняў у адпаведнасці з патрабаваннямі кліента і да юрыдычнага суправаджэння здзелкі. Па дадзеных на 1 сакавіка 2019 года, прадпрыемства заключыла больш за 460 дзеючых дагавораў арэнды, а таксама 105 дагавораў бязвыплатнага карыстання аб'ектамі нерухомасці.
У 2018 годзе ў бюджэт паступіла больш за 2,1 млн рублёў, выручаных ад продажу кампаніяй на аўкцыёнах невыкарыстоўванай маёмасці.
— Магчыма, па гэтым шляху пойдзе і Аршанскі раён, комплекснае развіццё якога сёння знаходзіцца ў цэнтры ўвагі ўсёй краіны. Наколькі паспяхова там удаецца распараджацца невыкарыстоўванай і неефектыўна выкарыстоўванай нерухомай маёмасцю?
— Сапраўды, план уцягвання ў гаспадарчы абарот невыкарыстоўванай нерухомасці на тэрыторыі Аршанскага раёна знаходзіцца на асаблівым кантролі як нашага камітэта, так і аблвыканкама, Дзяржкаммаёмасці і ўрада.
Па выніках інвентарызацыі ў Аршанскім раёне выяўлена 643 невыкарыстоўваных або неэфектыўна выкарыстоўваных аб'екта розных форм і узроўняў уласнасці.
Сумесна з абласнымі органамі кіравання падрыхтаваны прапановы па іх уцягванні ў абарот, праводзіцца шырокая інфармацыйна-тлумачальная праца. Адпаведная інфармацыя структуравана, праілюстравана, зручна аформлена і максімальна даступная патэнцыйным інвестарам.
Прапановы па магчымым выкарыстанні нерухомасці, якая прастойвае, размешчаны на афіцыйных сайтах «Віцебскаблмаёмасць», Аршанскага райвыканкама і аблвыканкама, Нацыянальнага агенцтва інвестыцый і прыватызацыі Рэспублікі Беларусь і іншых спецыялізаваных арганізацый.
У выніку па дадзеных на 1 красавіка, у гаспадарчы зварот уцягнута больш за 20% будынкаў і збудаванняў, з якіх амаль 36% выкарыстоўваюцца арганізацыямі ў уласных мэтах, яшчэ больш за 19% прададзены, здадзены ў арэнду або перададзены ў бязвыплатнае карыстанне.
— Наколькі напружанае заданне па скарачэнні плошчы невыкарыстоўваемай нерухомасці ўстаноўлена на 2019 год у цэлым па вобласці?
— У сфармаваныя на бягучы год пералікі і графікі ўцягнення ў гаспадарчы зварот, спісанне (знос) невыкарыстоўваемай маёмасці ўключана 1017 аб'ектаў, у тым ліку 63 будынкі і збудаванні рэспубліканскай і 690 камунальнай уласнасці, 55 пабудоў аблспажыўсаюза, 209 адзінак нерухомасці, якія належаць ААТ.
Дарэчы, Адзіны рэестр дзяржаўнай маёмасці змяшчае звесткі аб размешчаных на Віцебшчыне 137,4 тыс. аб'ектаў нерухомасці і амаль 41,6 тыс. зямельных участкаў.
На працягу многіх гадоў асноўным спосабам уцягнення ў зварот застаецца продаж.
Больш за 70% аб'ектаў, што выстаўляюцца на таргі, застаюцца незапатрабаванымі патэнцыйнымі пакупнікамі.
Адна з прычын — спецыфічнасць саміх будынкаў і іх выдаленае размяшчэнне ад райцэнтраў і буйных населеных пунктаў.
Няпроста знаходзіць новых уласнікаў для аб'ектаў сацыяльнай інфраструктуры ў сельскай мясцовасці, нават тых, што выстаўляюцца на таргі за адну базавую велічыню. У бягучым годзе запланавана рэалізацыя 310 аб'ектаў, у тым ліку больш за 130 збудаванняў паўторна за 1 БВ. З пачатку года ўжо праведзена больш за 200 аўкцыёнаў, на таргі выстаўлена амаль 90 аб'ектаў.
Па дадзеных на 1 мая прададзена 40 будынкаў і збудаванняў, яшчэ 12 аб'ектаў здадзена ў арэнду, перададзена ў бязвыплатнае карыстанне або знесена.
Можна адзначыць, што з моманту з'яўлення магчымасці рэалізацыі неліквідных аб'ектаў за адну базавую велічыню такім спосабам удалося знайсці ўласнікаў больш чым для 1,1 тыс. будынкаў і збудаванняў. На дадзены момант з іх 37% збудаванняў уцягнута ў зварот, больш за 42% знаходзяцца ў працы, а па астатніх аб'ектах запушчана працэдура вяртання ў дзяржаўную ўласнасць.
Хачу нагадаць, што заканадаўства прадугледжвае і бязвыплатную перадачу нерухомасці, якая зацікавіла патэнцыйных інвестараў. Для гэтага неабходна прадставіць у орган кіравання (як правіла, гэта мясцовы выканкам) інвестыцыйны праект. Зразумела, што кожны праект індывідуальны, няма адзіных патрабаванняў, але абавязкова трэба ўказаць тэрміны яго рэалізацыі, аб'ём прадугледжаных інвестыцый і колькасць ствараемых працоўных месцаў.
Таксама працягнецца практыка продажу добрасумленным суб'ектам гаспадарання дзяржаўнай маёмасці, якую яны арандуюць не менш за тры гады. За мінулы год мясцовыя органы ўлады прынялі такія рашэнні па 28 аб'ектах, сумарны рынкавы кошт якіх перавысіў 3 млн рублёў. Усяго ж за апошнія 3 гады арандатары выкупілі 61 аб'ект, у бюджэт паступіла каля 5,8 млн руб.
— Актывізаваць усе гэтыя працэсы прызваны падпісаны кіраўніком дзяржавы 10 мая Указ №169 «Аб распараджэнні дзяржаўнай маёмасцю». Якія асноўныя новаўвядзенні дакумента, на што варта звярнуць асаблівую ўвагу?
— Указ удасканальвае рэгуляванне грамадскіх адносін у сферы распараджэння дзяржаўнай маёмасцю. Сярод ключавых новаўвядзенняў дакумента можна вылучыць некалькі палажэнняў. Так, павялічваецца з 1 года да 3 гадоў прадастаўляемая пакупніку дзяржаўнай маёмасці растэрміноўка, пры гэтым яе тэрмін (у межах 3 гадоў) будзе вызначаць сам пакупнік. Для актывізацыі работы з невыкарыстоўваемай маёмасцю балансатрымальнікі дзяржмаёмасці атрымліваюць права пакідаць сабе 50% сродкаў ад яе рэалізацыі.
Акрамя таго, на паўторныя таргі пры адсутнасці попыту на яе можа выстаўляцца адразу са зніжэннем цаны да 50% (раней быў абавязковы крок са зніжэннем 20%).
Удасканалены адносіны па продажы невыкарыстоўваемай дзяржмаёмасці за адну базавую велічыню. Так, існуючая сёння магчымасць прадаваць нерухомасць, размешчаную на тэрыторыі сярэдніх, малых гарадскіх паселішчаў і сельскай мясцовасці, адразу на аўкцыёне з устанаўленнем пачатковай цаны продажу ў 1 БВ (гэта значыць без яе выстаўлення па поўным кошце) распаўсюджваецца на ўсю тэрыторыю краіны, акрамя абласных цэнтраў і Мінска.
Таксама ва ўказе гаворка ідзе аб праве выкупу арандаванай дзяржмаёмасці ўсімі катэгорыямі арандатараў, уключаючы фізічных асоб, якія займаюцца аграэкатурызмам і рамеснай дзейнасцю, што будзе спрыяць развіццю прадпрымальніцкай ініцыятывы і занятасці насельніцтва.
На 1 студзеня 2019 года агульная плошча аб'ектаў нерухомасці, якія знаходзяцца ва ўласнасці Віцебскай вобласці і яе адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінак, складае больш за 9,8 млн кв. м. З іх плошча аб'ектаў, што здаюцца ў арэнду, перавышае 325 тыс. кв. м і павялічылася за 2018 год на 9,2%. Перададзена ў бязвыплатнае карыстанне амаль 923 тыс. кв. м (рост на 15,3%).