Барыс Ефрэмаў: адсотак ахвотных застацца маладымі спецыялістамі ў сельгаспрадпрыемствах Віцебшчыны няўхільна расце
На гэтыя і іншыя пытанні «СГ» папрасіла адказаць намесніка старшыні Віцебскага аблвыканкама Барыса ЕФРАМАВА.
— Год не самы спрыяльны для нашай вобласці, зрэшты, і для ўсёй краіны. Таму наступаючае прафесійнае свята сустракаем з адценнем смутку. Уклалі нямала матэрыяльных затрат, каласальных чалавечых намаганняў, але чаканага выніку ў раслінаводстве дасягнуць не змаглі: недабор ураджаю збожжавых да мінулага года склаў 25 працэнтаў. Такія наступствы неспрыяльных умоваў надвор'я. Пры гэтым варта адзначыць, што работнікі вёскі пастараліся зрабіць усё магчымае, каб мінімізаваць страты.
Валавы збор збожжавых і зернебабовых культур перавысіў 780 тысяч тон у бункернай вазе. Сярэдняя ўраджайнасць па вобласці — 25,3 цэнтнера з гектара, гэта значыць на 5,8 цэнтнера менш, чым у мінулым годзе. Пры гэтым з улікам сабранай на зерне кукурузы валавы збор дасягнуў 830 тысяч.
Не апраўдаліся надзеі і на багаты ўраджай кукурузы. У 2020-м сабралі на зерне 8,4 тысячы гектараў, намалацілі 59 тысяч тон пры сярэдняй ураджайнасці 70 цэнтнераў з гектара. Сёлета пасяўныя плошчы тыя ж, аднак намалот склаў усяго 47 тысяч тон.
Пры гэтым не магу не адзначыць, што па многіх пазіцыях удалося дасягнуць добрых вынікаў, не дапусціць паўтарэння 2018 года, калі атрымалі найменшы ўраджай за апошнія пяць гадоў. Напрыклад, алеярапс сабралі звыш 98 тысяч тон пры сярэдняй ураджайнасці 14,7 цэнтнера з гектара. Урадзіла бульба, кожны яе гектар даў па 307 цэнтнераў. Лепшы вынік па краіне — гэта, пагадзіцеся, добры нагода для гонару.
У апошнія гады настойліва прапануем аграрыям для вырошчвання азімую сурэпіцу. Гэта не толькі ранні высокабялковы зялёны корм для жывёл, але і рэнтабельная культура для вытворчасці алею. Яе перавагі даказаў і гэты неспрыяльны
тны сельскагаспадарчы сезон: валавы збор алеінасіння захаваўся на ўзроўні мінулага года. У шэрагу сельгаспрадпрыемстваў ураджайнасць перавысіла 20 цэнтнераў з гектара.
Усяго валавы збор крыжацветных (рапсу і сурэпкі) — 104 тысячы тон пры сярэдняй ураджайнасці 13,8 цэнтнера з гектара. Сярод сельскагаспадарчых арганізацый найбольшай ураджайнасці рапсу дасягнулі «Мазалавагаз» Віцебскага раёна (28,8 цэнтнера з гектара), філіял «Гараны-Агра» Полацкага раёна (26,6), агракамбінат «Юбілейны» Аршанскага раёна (25,6) і «Навасёлкі-Лучай» Пастаўскага раёна (24,8).
Крыжацветныя — гэта высокарэнтабельныя культуры. У прыватнасці, рапс вельмі адчувальны да добрага стаўлення да яго. І там, дзе выконваюць тэхналогію, прадугледжаны ўвесь комплекс работ па доглядзе, рэнтабельнасць даходзіць да 50 працэнтаў. Такі ж вынік атрымліваюць і пры вырошчванні азімай сурэпкі, хоць затраты ў разы меншыя. Таму і надалей маюць намер павялічваць азімы клін крыжацветных культур. Пад ураджай 2022 года пасеялі 78,6 тысячы гектараў, або 142 працэнты да плана.
— Барыс Сяргеевіч, калі зірнуць на раёны як на лідараў і аўтсайдараў, якую карціну ўбачым?
— Па валавым зборы збожжа лідары — Аршанскі і Віцебскі, якія намалацілі 108,8 і 94,9 тысячы тон адпаведна. Сярод раёнаў з балам урадлівасці раллі вышэй за 28 у іх лепшы вынік, а вось Шаркаўшчынскі і Чашніцкі таксама лідзіруюць, але пакуль з канца рэйтынгавай табліцы.
Калі ж гаварыць пра раёны, якія маюць меншы бал урадлівасці, то пальма першынства ў Верхнядзвінскага і Полацкага, самы нізкі выхад збожжа з бала-гектара — у Браслаўскім і Расонскім раёнах.
— Ці адбіўся недабор ураджаю на выкананні дзяржзаказу і ці можа ўтвораны дэфіцыт адбіцца на зніжэнні аб'ёмаў вытворчасці ў жывёлагадоўлі?
— Заданне па пастаўках збожжа для дзяржаўных патрэб у аб'ёме 130 тысяч тон выканалі своечасова. Наяўнасць неабходнай колькасці збожжа ў гаспадарках — на кантролі. Аднак адзначу, што для буйной рагатай жывёлы ў першую чаргу важныя якасныя травяныя кормы. Сёлета іх нарыхтавалі менш, чым планавалі, але з улікам рэшткаў пераходнага фонду на зімова-стойлавы перыяд хопіць. Завозіць кормы з-за межаў
— Кожнае другое сельгаспрадпрыемства Віцебшчыны, лічы, у складзе аграхолдынгі. Якія прэферэнцыі абяцае інтэграцыя і ці абяцае поспех?
— Не проста абяцае, а гарантуе. Безумоўна, для гэтага трэба нямала папрацаваць, але вынік таго варты.
У адпаведнасці з Указам № 70 «Аб развіцці аграпрамысловага комплексу Віцебскай вобласці» створана сем аграпрамысловых аб’яднанняў на базе ААТ «Верхнядзвінскі масласырзавод», «Віцебскі мясакамбінат», «Малако» г. Віцебск, «Пастаўскі малочны завод», УП «Глыбоцкі малочна-кансервавы камбінат», «Аршанскі мясакамбінат», «Полацкі малочны камбінат». У іх склад уваходзіць звыш 100 гаспадарак.
Адзін з галоўных плюсаў — адтэрміноўка крэдыторскіх абавязацельстваў, якая дазволіла сельгаспрадпрыемствам пачаць працу з чыстага ліста. У сваю чаргу, задача мясакамбінатаў, малочных заводаў, камбінатаў хлебапрадуктаў — за кошт наяўных рэсурсаў, укаранення новых тэхналогій надаць імпульс аграпрамысловаму комплексу. Дзейнічаць павінны як адзіны механізм, як звёны аднаго ланцуга.
Поспех згуртаваных каманд шмат у чым залежыць ад рэзультатыўнасці працы, у першую чаргу працаўнікоў вёскі, ад якасці і колькасці атрыманай прадукцыі раслінаводства, жывёлагадоўлі.
— Ударная сіла аграпрамысловых аб’яднанняў — мехатрады. Ці можна сказаць, што дзякуючы ім тэмпы і якасць палявых работ значна ўзраслі ў апошнія гады?
— Цяпер у гаспадарках вобласці прыкладна 6,3 тысячы трактароў, у тым ліку 1,2 тысячы энерганасычаных з магутнасцю рухавіка 250 конскіх сіл і больш, 1,3 тысячы збожжаўборачных і 510 кормаўборачных камбайнаў, ёсць іншая неабходная сельгастэхніка.
Што тычыцца аграпрамысловых аб’яднанняў, то за апошнія шэсць гадоў для папаўнення іх машынна-трактарнага парку закупілі 2,2 тысячы адзінак сельгастэхнікі, у тым ліку 642 трактары, 215 збожжаўборачных і70 кормаўборачных камбайнаў. Гэтыя затраты апраўданы. Найноўшая тэхніка дазваляе выконваць тэхналогію і праводзіць комплекс сельскагаспадарчых работ у аптымальныя агратэхнічныя тэрміны як на сяўбе культур, так і на нарыхтоўцы кармоў, уборцы збожжавых. Цяпер мехатрады аказваюць дапамогу сельгаспрадпрыемствам у пад'ёме зябкі, вывазцы арганічных угнаенняў. У асобных АПВ яны выконваюць больш за 50 працэнтаў усіх відаў сельскагаспадарчых работ.
— Такая цесная ўзаемасувязь спрыяе эфектыўнаму выкарыстанню наяўных рэсурсаў, павышае тэмп, якасць работ. Значыць, можна казаць аб зніжэнні затрат, сабекошту прадукцыі, што, як я разумею, жыццёва важна, напрыклад, для экспарцёраў.
— Абсалютна дакладна. Тым больш у бягучым годзе для іх складаецца спрыяльная каньюнктура на рынках як блізкага, так і далёкага замежжа, і мы проста не можам не скарыстацца гэтым акном магчымасцей. Геаграфія экспартных паставак уключае 28 краін. Пашырэнне рынкаў збыту ў параўнанні са студзенем — вераснем 2020 года дасягнута за кошт паставак у Таджыкістан, В'етнам, Ганконг, Ліван, Пакістан, Сінгапур і Японію.
У цэлым аб'ём паставак на рынкі далёкага замежжа вырас больш чым у два разы: з 6,6 мільёна долараў у студзені — верасні 2020 года да 14 мільёнаў долараў у аналагічным перыядзе бягучага года. Асабліва дынамічна развіваецца супрацоўніцтва з КНР. У 2021 годзе аб'ём паставак на кітайскі рынак вырас у 3,4 раза, гэта другая пазіцыя пасля Расіі.
Дарэчы, па выніках дзевяці месяцаў аб'ём экспарту на расійскі рынак перавысіў 136 мільёнаў долараў, удзельная вага паставак у агульным аб'ёме экспарту склала 82,7 працэнта, тэмп росту да аналагічнага перыяду мінулага года — 111,5 працэнта.
— Не сакрэт, што сельгаспрадпрыемствы вобласці адчуваюць дэфіцыт спецыялістаў. Як вядзецца праца па афармленні кадраў на вёсцы? Ці праўда, што да канца года на дадатковую фінансавую дапамогу маладым жывёлаводаводам Віцебшчыны з абласнога бюджэту будзе выдзелена вялікая сума?
— Сапраўды, пытанне прыцягнення і падрыхтоўкі кваліфікаваных кадраў застаецца пакуль невырашаным. Яно актуальна для многіх сфер эканомікі, востра адчуваецца і ў сельскай гаспадарцы. Прычынай гэтаму паслужыла старэнне кадраў, іх плынь, часткова нежаданне моладзі жыць і працаваць на сяле.
Пры гэтым гаспадаркам патрэбны ў першую чаргу высокакваліфікаваныя спецыялісты, якія ўмеюць працаваць са складаным абсталяваннем, жадаюць уносіць у працэс наватарскія ідэі, адказна ставяцца да даручанай працы. Ёсць асобныя спецыяльнасці, па якіх штогод назіраецца попыт. Гэта ўрачы ветэрынарнай медыцыны, заатэхнікі, аграномы, бухгалтара, трактарысты-машыністы, аператары машыннага даення.
Нямалаважны фактар — узровень заработнай платы, а ён забяспечваецца ў тым ліку і прыняццем на ўзроўні аблвыканкама рашэнняў аб дадатковым матэрыяльным стымуляванні найбольш запатрабаваных у АПК кадраў — урачоў ветэрынарнай медыцыны, заатэхнікаў.
Дадаткова да заработнай платы з сакавіка 2021 года ажыццяўляюцца штомесячныя даплаты па тысячы рублёў з абласнога бюджэту. У агульнай складанасці сумарны памер выплат склаў 260 тысяч рублёў. Гэтыя грошы спецыялісты будуць атрымліваць на працягу трох гадоў пры заключэнні кантракту тэрмінам на пяць гадоў і пры адсутнасці дысцыплінарных спагнанняў.
— На ваш погляд, што можна назваць лакмусавай паперкай, якая характарызуе паспяховае развіццё АПК?
— Узровень афармлення маладых спецыялістаў з вышэйшай адукацыяй на сяле. І гэты паказчык у вобласці штогод павялічваецца. Напрыклад, у адносінах да мінулага года — амаль на 5 працэнтаў. Гэта добры вынік, які сведчыць аб правільнай стратэгіі далейшага развіцця. Расце колькасць маладых спецыялістаў, якія працуюць на сяле.
Укараненне высокаэфектыўных тэхналогій, павышэнне культуры земляробства, зніжэнне затрат на вытворчасць прадукцыі — неад'емныя ўмовы развіцця АПК вобласці, павышэння яго іміджу. Але не варта забываць і пра даўно апрабаваныя тэхналогіі, пра вопыт папярэдніх пакаленняў. Умела сумяшчаючы традыцыі і навацыі, зможам дасягнуць высокіх рэзультатаў.
"СБ"