«Чалавек года Віцебшчыны — 2023» Аляксандр Клюеў: «Калектыў вельмі важны»
Больш за 30 гадоў прайшло з таго часу, калі Савецкі Саюз перастаў існаваць. Шмат што з таго, што складала яго навукова-тэхнічны і інтэлектуальны патэнцыял, аказалася на тэрыторыях незалежных дзяржаў. Усе навапалачане ведалі, што «Вымяральнік» адыгрываў важную ролю ў стварэнні касмічнай і ваеннай моцы СССР, і толькі нямногія былі дасведчаны пра тое, што менавіта адбывалася ў цэхах вялікага завода.
Адным з тых, хто з першых гадоў заснавання прадпрыемства ўдзельнічаў у рэалізацыі грандыёзных навуковых праектаў, быў Аляксандр Клюеў. Будаўніцтва было ініцыявана Падмаскоўным навукова-даследчым інстытутам вымяральнай тэхнікі, у якім ён працаваў па размеркаванні. З Наваполацкам Аляксандр пазнаёміўся раней: яго спадарожніца жыцця была родам з Верхнядзвінскага раёна, і вяселле праходзіла побач з маладым горадам нафтавікоў.
У Саюзе спецыялістам, гатовым на пераезд на новае месца працы, дзяржава прадастаўляла пазачарговае жыллё. Прыехаўшы ў Наваполацк у маі 1979-га, Аляксандр ужо ў кастрычніку засяліўся ў новую кватэру.
Завод быў арыентаваны на выпуск вырабаў шырокага профілю, таму патрабаваліся станачнікі, канструктары, тэхнолагі, у тым ліку па мікраэлектронных вырабах, рэгуліроўшчыкі радыёэлектроннай апаратуры, праграмісты, кіраўнікі вядучых падраздзяленняў і іншыя спецыялісты. Людзі прыязджалі ў нафтаград з усіх куткоў краіны.
– Цікавыя моманты звязаны з сур'ёзнымі заказамі, якія рэалізоўваліся ў цэхах «Вымяральніка» пачынаючы з сярэдзіны васьмідзесятых. Напрыклад, мы рабілі вырабы, якія ўваходзілі ў глабальную навігацыйную спадарожнікавую сістэму ГЛОНАСС. Першыя ўзоры сістэм кіравання распрацоўваліся ў вядучых інстытутах СССР, а вырабляліся на нашым заводзе, – падкрэсліў Аляксандр Клюеў.
Суразмоўнік адзначыў, што ў 1987–1989-х было асвоена вытворчасць суперміні-ЭВМ «Дэльта», якая з’яўлялася базай спецыялізаванага комплексу для збору і апрацоўкі тэлеметрычнай інфармацыі і кіравання аэракасмічнымі эксперыментамі. Гэта выраб было задзейнічана ў міжнародным праекце «Вега – камета Галея». Апрацоўка атрыманага выявы ажыццяўлялася праз машыну, зробленую ў Наваполацку. У 1995 годзе разам з амерыканскімі і японскімі ЭВМ наша ўвайшла ў тройку лепшых распрацовак свету, што сведчыць аб узроўні тэхнікі таго перыяду.
Як распавёў Аляксандр Клюеў, адзін з карпусоў будаваўся для вытворчасці апаратуры бытавой магнітнай запісу. «Вымяральнік», узяўшы за аснову стужкапрацяжны механізм кіеўскага завода «Маяк», дапрацаваў яго, асвоіў серыйную вытворчасць, забяспечваючы пастаўкі і на іншыя прадпрыемствы. На базе наваполацкага завода быў распрацаваны і выпускаўся двухкасетны магнітафон «Карат», які карыстаўся попытам у насельніцтва.
– Тое, што завод даваў нядрэнныя вынікі, – заслуга згуртаванага спецыялістычнага ядра, якое сфарміравалася ў васьмідзесятых гадах, – звярнуў увагу Аляксандр Клюеў. – Некаторыя з таго складу дагэтуль працуюць. Калектыў вельмі важны. Калі б ён разваліўся ў дзевяностых, то сёння нам было б вельмі няпроста. Прыходзячай моладзі трэба яшчэ шмат чаго перадаць з нашага амаль паўвекавога досведу.