Чым кормяць вучняў у школах Віцебскай вобласці?
Культура харчавання – на вышыні
У сярэдняй школе №12 Віцебска 97% з 1313 навучэнцаў харчуюцца ў школьнай сталоўцы. Гэта адзін з самых высокіх паказчыкаў у абласным цэнтры. На кожнай перамене за абедзеннымі сталамі тут прыкладна 200 дзяцей. Толькі на першы погляд гэтая велізарная маса школьнікаў, якая паступова запаўняе сталоўку, некіравальная. Ужо праз хвіліну – кожны на сваім месцы, на сталах гарачыя стравы, побач – класныя кіраўнікі і дзяжурныя настаўнікі, гатовыя вырашыць любую сітуацыю. На сталы накрываюць дзяжурныя – навучэнцы старэйшых класаў. Ад мноства людзей сталовая, вядома, гудзе, як вулей, але працуе дакладна – відаць, што культура харчавання ў школе на вышыні.
Калі мы прыйшлі, як раз пачалася першая перамена – елі першакласнікі. Хлопцы маленькія, але елі з апетытам. Яшчэ б! Бо на сняданак – любімая для многіх сасіска з рысавай кашай і булачка. Хлопцы старэйшыя, якія прыйшлі на змену першакласнікам, кажуць, што любяць школьную ежу: заўсёды цёплая і смачная, стравы розныя.
– Дзяцей не падманеш, – упэўнена дырэктар СШ №12 Святлана Трецякова. – Калі ежа ў школьнай сталоўцы будзе нясмачнай, умовы некамфортнымі, то прымусіць харчавацца дзяцей не атрымаецца.
У нас цалкам абноўлена абсталяванне ў харчаблоку, устаноўлена параканвекцыйная печ, якая дазваляе разнастаіць меню і па максімуме захоўваць у прадуктах усе карысныя рэчывы, працуюць высокакласныя кухары. Яны самі распрацоўваюць некаторыя стравы, эксперыментуюць з салатамі і выпечкай. Кожны дзень у школьнай сталоўцы ёсць і свая «разыначка» – страва дня. Час ад часу мы запрашаем на дэгустацыі бацькоў. Ім таксама вельмі падабаецца.
Сапраўды, выбар у школьнай сталоўцы і тым больш у буфеце немалы. Дзяцей тут кормяць не толькі арыгінальнымі салатамі і стравамі беларускай кухні, але і гарбушай, шашлыком.
У буфеце шмат выпечкі ўласнай вытворчасці – піражкоў і блінчыкаў з рознымі начынкамі, дэсертаў.
Розніцы ў стравах паміж платнікамі і бясплатнікамі ў СШ №12 ніколі не было: рабяты заўсёды сядзелі за аднымі сталамі і елі аднолькавыя стравы. Нагадаем, што на пачатку верасня, наведваючы адну са сталічных школ, на гэта звярнуў увагу Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь. Справа ў тым, што яшчэ нядаўна кошт гарачага харчавання, за якое плацілі бацькі, крыху адрозніваўся ад сумы, якая выдзялялася з бюджэту льготнікамі. У выніку ў некаторых мінскіх школах узнікла сітуацыя, калі стравы, якія прапаноўвалі льготнікамі, адрозніваліся ад тых, што падавалі астатнім вучням. Прэзідэнт запатрабаваў, каб усіх дзяцей у школах кармілі аднолькава.
У СШ №12 расказалі, што сёння для ўсіх катэгорый школьнікаў прапануецца на выбар два комплексы меню з двухтыднёвых рацыёнаў харчавання з аднолькавым коштам. Пры гэтым вага порцый для ўсіх роўная.
Адзіны рацыён
– У Віцебскай вобласці пры арганізацыі харчавання мы ніколі не падзялялі дзяцей на льготнікаў і нельготнікаў, – адзначае галоўны спецыяліст аддзела галоўнага ўпраўлення па адукацыі аблвыканкама, якая курыруе харчаванне ва ўстановах адукацыі вобласці, Наталля Мазенькава. – Ёсць адзіны рацыён харчавання, які перыядычна абнаўляецца, праходзіць санітарна-гігіенічную экспертызу, пралічваецца па харчовай і энергетычнай каштоўнасці. На яго падставе складаюцца штодзённыя рацыёны харчавання, адзіныя для кожнай узроставай групы.
Кожны дзень на выбар у ўсіх навучэнцаў меню з двух комплексаў, у межах зацверджаных грашовых нормаў. На сённяшні дзень у залежнасці ад узросту кошт школьных абедаў для старэйшакласнікаў складае ад 1,79 да 1,90 рубля.
Варта адзначыць, што дзякуючы такому падыходу выбар страў з'явіўся і ў навучэнцаў-льготнікаў. Цяпер, як і ўсе, яны могуць штодня заказваць адзін з двух комплексаў з дапамогай сістэмы АРІП.
– Магчыма, бацькам хацелася б большага выбару, але для гэтага ёсць буфеты, школьныя кафэ, – кажа Наталля Мікалаеўна. – У наваполацкай гімназіі №1 нават працуе школьны бар, дзе гатуюць смузі і кактэйлі. Дарэчы, рэцэптура страў для навучэнцаў апошнім часам карэктуецца. Сёлета, напрыклад, у стравах паменшана колькасць солі, цукру, у буфетах – выпечкі. Сасіскі ў цесце, смажні цяпер там з'яўляюцца не часцей за два разы на тыдзень. Прыярытэт аддаецца стравам з агародніны і садавіны. Для дзяцей, якія пакутуюць на хранічныя захворванні, у шэрагу ўстаноў адукацыі арганізавана дыетычнае харчаванне.
Стаўка на абнаўленне
Ахоп гарачым харчаваннем школьнікаў у Віцебскай вобласці сёння складае 98%. У сельскай мясцовасці ўсе навучэнцы 1 – 11-х класаў снядаюць бясплатна, у гарадах –
1 – 4-я класы. З 56 тысяч льготнікаў вобласці 7% дзяцей атрымліваюць двух- і трохразовае харчаванне. Гэта перш за ўсё дзеці-інваліды, дзеці з шматдзетных і малазабяспечаных сем'яў.
– Да пачатку навучальнага года на ўмацаванне матэрыяльна-тэхнічнай базы харчаблокаў затрачана 1,35 млн рублёў, набыта 940 адзінак тэхналагічнага і халадзільнага абсталявання, – паведамляе Наталля Мазенькава.
– Шмат школьных харчаблокаў аснашчаны не горш за рэстараны. Цяпер іх абнаўленне выходзіць на новы ўзровень – пастаўляецца найноўшае энергазберагальнае і энергаэфектыўнае абсталяванне, якое дазваляе гатаваць ежу з найменшымі стратамі арганічных і мінеральных рэчываў.
Напрыклад, параканвектары, індукцыйныя пліты, працірачныя і агароднінарэзныя механізмы і інш. А для эстэтычнай нарэзкі гастраноміі – слайсеры.