Докшыцкі раён — зямля бязмежных лясоў, шматлікіх рэк і азёр, а галоўнае — выдатных людзей
У абдымках дзвюх рэк
Вядома, блакітных артэрый у Докшыцкім раёне ў разы больш. Але самыя вядомыя — Вілія і Бярэзіна. Менавіта тут яны бяруць свой пачатак, каб пазней разбегчыся ў розных напрамках. Адна нясе воды да Балтыкі, другая — да Чорнага мора. Такая незалежная паводзіна дзвюх суседніх рэк — сапраўдны прыродны феномен. Невыпадкова іх нават змясцілі ў сімпатычныя гліняныя збаны на герб раёна, а яшчэ кожны жнівень праводзяць міжнародны фестываль дзвюх рэк. Першыя звесткі пра Докшыцы знойдзены ў грамоце вялікага князя Вітаўта за 1407 год. Рэгіёну ёсць чым прыцягнуць і зачараваць турыстаў: багатай гісторыяй і найпрыгажэйшымі мясцінамі. А мы знаёмім вас з людзьмі, якім пасчасціла жыць і любіць родны край тут і зараз.
Віктару ёсць на каго раўняцца. Яго бацька Аляксандр Міхайлавіч двойчы ўдастойваўся такога ж ганаровага звання. У сельскай гаспадарцы Суднік-старэйшы больш за 30 гадоў і можа быць спакойны: яго справа працягваецца з гонарам. Гаворка не толькі пра Віктара, але і пра яго малодшага брата, 21-гадовага Аляксандра. Сёлета ён далучыўся да дынастыі.
…Па ўрочышчы Залатухі бадзёра едзе трактар. Віктару Судніку не да размоў: апошнім часам ён быў заняты на сяўбе азімых.
— Стамляе, напэўна, такое манатоннае занятак? — пытаюся ў яго.
— Што вы, цікава! Трактар кліча, — смяецца Віця. — За што люблю сваю працу, так гэта за магчымасць быць увесь час у руху. Плюс здаровы азарт. Займацца чымсьці іншым не хацеў бы.
У Докшыцкім райаграсэрвісе Віктар восьмы год. Прыйшоў у гаспадарку адразу пасля арміі і застаўся. Інакш і быць не магло, бо да тэхнікі яго цягнула з дзяцінства. У кабіну трактара зазіраў яшчэ хлапчуком. Чапаў руль, жыва цікавіўся, як што працуе:
— Мусіць, тады і загарэўся — хачу быць, як тата, механізатарам!
Сёння ў распараджэнні ўжо самога Віктара Судніка — новенькі збожжаўборачны комб
Адзінаццаць гадоў таму яна вырашыла, што сумна проста сядзець у дэкрэце і ўзялася за… тапіярыі. Сімпатычныя дрэўцы з кававых зерняў і шклярусу сталі добрым пачынам. Сёння Таццяна, здаецца, можа стварыць прыгажосць з чаго заўгодна. Доказаў поўна Докшыцкі раён. Яркія вырабы разышліся не толькі па сябрах і знаёмых, але, напрыклад, ёсць у школе мастацтваў і музеі Бегамля, раённым Доме культуры.
На працы таленты нашай гераіні таксама прыйшліся дарэчы. Таццяна Казіміраўна з любоўю распісала калідорныя сцены дома-інтэрната. З-пад яе лёгкага пэндзля на іх «расквітнелі» яркія кветкі, «узляцелі» ўвыш нябесныя ластаўкі…
Прыедзеце за дзень раней, паспееце на амаль двухметровую саву, — інтрыгуе суразмоўніца. — Як раз скончыла яе для Полацкага дзяржуніверсітэта. Кампазіцыя, як і многія мае вырабы, з пеноплекса. Нават пер'і ў савы з падтэкстам — з дубовых лісця, а дуб, як вядома, сімвал мудрасці.
Дарэчы, яшчэ адна кампазіцыя ад Таццяны Свірко паспела пабываць у цэнтры брэндавага для краю фестывалю дзвюх рэк. Гаворка пра велізарнага лебедзя-шыпуна, якога неслі на святочным шэсці. На яго паветранае, нібы жывое, апярэнне пайшла лёгкая падкладка для ламінату. І зноў дружныя Свірко, дапамагаючы маме, рабілі гэтае цуда разам.
— Муж Аляксандр, дачкі Дар'я і Паліна, сын Дзіма — галоўная мая падтрымка, — усміхаецца Таццяна Казіміраўна. — А натхненне я чэрпаю вакол. Яно — ва ўсім. Дачка прыходзіць і просіць прыдумаць мілы прэзент для аднакласніцы, сын заказвае кампазіцыю на конкурс… І ў маёй галаве адразу ж дзясяткі ідэй, як зрабіць незвычайна, прыгожа.
Роставыя кветкі і балерыны ў фацінавых спадніцах-пачках, арыгінальныя, залітыя эпаксіднай смалой карціны… У скарбонцы творчай вяскоўкі шмат чаго. Ёсць аксамітныя, у стразах яйкі «пад Фабержэ» і нават міні-карабель з чырвонымі ветразямі. Казачную мару Ассоль напоўнілі кветкамі і падарылі маладым на вяселле. Такі прэзент — на шчасце, не сумняваецца аўтар:
У любімчыках у Івана Шынгарава — архідэя Стангапея, інакш «галава быка». Цвіце яна ўсяго тры-чатыры дні, але духмяніць так, што памятаецца і год ззаду. З квітучымі «падапечнымі» звязана нямала гісторый. Скажам, пра з’яўленне ў Докшыцах магноліі чампака. Гэтыя кветкавыя прыгажуні, напрыклад, жамчужынамі рассыпаны па востраве Балі, але для Беларусі — форменная экзотыка.
— Дважды кветка ляцела да мяне з цяпліц Тайланда, — распавядае Іван Міхайлавіч. — Але прыжылася толькі з трэцяй спробы. Тады мне пашанцавала знайсці чампаку ўжо бліжэй да дома, у Расіі, у гарачага, такога ж, як я, аматара кветак. Шкада, вы прыехалі ў тую пару, калі большасць маіх раслін або адцвіла, або толькі рыхтуецца да бутонаў.
…Бальнічныя падваконні доктар Шынгараў таксама абставіў зелянінай. Напрыклад, прышчэпленае лімоннае дрэва дае плады. Іван Міхайлавіч з усмешкай прыглядаецца да зялёна-жоўтага ўраджаю:
— На ліманад хопіць. Будзем аптымістамі!
Светлы ўтульны дом Кулінковічаў з Бегамля поўны дзіцячага смеху. Мінулай зімой у сям'і здарылася доўгачаканае папаўненне — адразу трое!
Вераніка Кулінковіч — гаспадыня гэтага дома, узнагароджаная ордэнам Маці, распавядаючы, цёпла ўсміхаецца:
— У старэйшых сыноў, 20-гадовага Уладзіслава і 18-гадовага Станіслава, з’явіліся сястрычкі і брацік. Алісе, Еве і Максіму год і сем, і, вядома, іх нараджэнне — галоўная для нас падзея за ўвесь гэты час. Не паверыце, навіну пра малых муж Аляксандр сустракаў ледзь не са слязамі на вачах. Збылася яго мара, так і загадваў: «Вось бы тройня».
На агульным, зробленым нашым фотакарэспандэнтам здымку галоўы сям'і няма па паважнай прычыне. Электраманцёр прадпрыемства «Ветразь» Магілёўскага завода ліфтавага машынабудавання якраз з'ехаў на сесію. Ён завочна вучыцца ў Віцебскім тэхналагічным універсітэце на інжынера-энергетыка. Цяпер на трэцім курсе. Мужам Вераніка Анатольеўна ганарыцца:
— Дыплом ВНУ пасля 40 гадоў даецца няпроста, але Саша вельмі стараецца, а мы трымаем за яго кулачкі.
Безагаворачная падтрымка, шчыры давер і клопат — тры кіты гэтай дружнай сям'і. З з'яўленнем адразу траіх дзяцей у звыклым укладзе шмат што змянілася. Тры крэслы для кармлення на прасторнай кухні, каляска-трансформер на тры месцы, столькі ж аўтамабільных крэслаў, якія няпроста змясціць у легкавым Volkswagen Polo…
Задумваемся пра мінівэн, распавядае пра планы Вераніка:
— Мы вельмі любім родны гарпасёлак — ціхі, утульны, з добрай інфраструктурай і стабільнай працай, але дзятва падрастае, і хочацца быць мабільней, прычым з камфортам.
Пакуль мы размаўляем, у дзіцячай — усё сваім парадкам. Ніякіх крыкаў, плачу, патрабавання неадкладна ўзяць на ручкі. За пляменнікамі наглядае, дапамагаючы сястры, іх цёця Ірына.
Ці хапае ў мамы-гераіні часу і энергіі на нешта для душы? Пры жаданні магчыма ўсё, кажа яна. У сезон Вераніка разводзіць цэлае рознакаляровае мора петуній, а з нагоды стараецца песціць родных смачнай выпечкай — ад духмянай піцы з чэбурэкамі да пышных кексаў.
Сваіх «піянераў» — насценныя «Маяк» з боем — Анатоль Міхайлавіч аднавіў 45 гадоў таму. Цікавасць да калекцыянавання ўзнікла і таго раней.
— З дзяцінства я быў нечым захоплены, — прызнаецца суразмоўца. — Запалкачныя скрыні, маркі, старадаўнія манеты… Пасля школы і Ветрынскага вучылішча электраманцёраў заняўся рамонтам тэлевізараў, радыёпрайгравальнікаў, гадзіннікаў. Бачыць, разумець, як усё зроблена, — гэта ў мяне ад дзядулі, які быў разьбярам па дрэве, добрым майстрам. Вучыцца ў яго мне не давялося, але генетыка — рэч немалаважная. Для прыкладу, мая запал да калекцыянавання перадалася 10-гадоваму ўнуку Мацвею. Ён — малайчына! Неяк прывозіць мне з Віцебска пару маленькіх тэлевізараў: «Суседка несла на сметнік, а я адстаяў».
Такі падыход да рэчаў для дзеда-калекцыянера, вядома, бальзам на душу. Прыкладна так жа ў яго асабістым «арсенале» з'яўляліся першыя экспанаты. З міру па нітцы — закінутых гарышчаў, блошыных рынкаў, у сяброў і знаёмых — Каляда збіраў тое, з чаго сёння лёгка скласці сапраўдную цікуючую экспазіцыю. Зрэшты, мансарда яго прыватнага дома і так як музей. У трох пакоях пад самай страхой нямала таго, ад чаго сэрца цэніцеляў заб'ецца часцей. Глядзіце, насценны французскі гадзіннік Le Roy a Paris, дэманструе Анатоль Міхайлавіч:
— Рарытэт — ім больш за 90 гадоў. А гэта — нямецкі Gustav Becker, ёсць і арлоўскага, кіраўскага, маскоўскага заводаў… Цікавыя — бронзавыя кішэнныя з Маа Цзэдунам на вечку. Калісьці шурын прывёз іх з Паднябеснай.
Знаходзіць жамчужыны ўсё складаней, прызнаецца суразмоўца. Пры гэтым ён хоча не проста атрымаць эксклюзіў — удыхнуць у яго новае жыццё. На рэстаўрацыю могуць сысці тыдні, але яно таго варта. Вырабляе умелец і корпусы для гатовых механізмаў.
Ніводнага экзэмпляра са сваёй унушальнай калекцыі Каляда не прадаў. Хіба што гатовы абмяняць на нешта асаблівае. Напрыклад, ён даўно марыць пра старадаўні грамафон з трубой. А пакуль лялее свае родзінкі: тэлевізар КВН 1954 года выпуску, рускія самавары на дровах, швейныя машынкі Singer… З любімага — маленькі пляжны патэфон. «Прапрадзед» партатыўных блютуз-калонак да гэтага часу ў строі, яго бяруць з сабой, калі сям'я адпачывае на прыродзе.
"СБ"
 |
Трактар кліча
У свае 27 гадоў механізатар ААТ «Докшыцкі райаграсэрвіс» Віктар Суднік ужо «Чалавек года Віцебшчыны» і адзін з лепшых маладых аграрыяў паўночнага рэгіёну.Віктару ёсць на каго раўняцца. Яго бацька Аляксандр Міхайлавіч двойчы ўдастойваўся такога ж ганаровага звання. У сельскай гаспадарцы Суднік-старэйшы больш за 30 гадоў і можа быць спакойны: яго справа працягваецца з гонарам. Гаворка не толькі пра Віктара, але і пра яго малодшага брата, 21-гадовага Аляксандра. Сёлета ён далучыўся да дынастыі.
…Па ўрочышчы Залатухі бадзёра едзе трактар. Віктару Судніку не да размоў: апошнім часам ён быў заняты на сяўбе азімых.
— Стамляе, напэўна, такое манатоннае занятак? — пытаюся ў яго.
— Што вы, цікава! Трактар кліча, — смяецца Віця. — За што люблю сваю працу, так гэта за магчымасць быць увесь час у руху. Плюс здаровы азарт. Займацца чымсьці іншым не хацеў бы.
У Докшыцкім райаграсэрвісе Віктар восьмы год. Прыйшоў у гаспадарку адразу пасля арміі і застаўся. Інакш і быць не магло, бо да тэхнікі яго цягнула з дзяцінства. У кабіну трактара зазіраў яшчэ хлапчуком. Чапаў руль, жыва цікавіўся, як што працуе:
— Мусіць, тады і загарэўся — хачу быць, як тата, механізатарам!
Сёння ў распараджэнні ўжо самога Віктара Судніка — новенькі збожжаўборачны комб
айн «Палессе» і трактар «Беларус». Вядома, з зорачкамі перадавіка на кабінах.
Працавітыя Суднікі і ў вольны час склаўшы рукі не сядзяць. На 50 сотак зямлі вырошчваюць збожжа, бульбу, трымаюць гаспадарку. Ня так даўно Віктар з жонкай Наталляй перабраліся ў Докшыцы. Жонка — настаўніца працы ў мясцовай школе, дзеліцца кіраўнік сям'і:
— Цяпер яна ў дэкрэце з нашай дачкой Ульянкай, ёй усяго дзевяць месяцаў. Добра, што ў райцэнтры жывем не ў кватэры, а ў прыватным доме. Вясковец па натуры, я гэтаму толькі рады.
Кіраўнік ААТ «Докшыцкі райаграсэрвіс» Андрэй Баговіч задаволены сваімі кадрамі: «Адказнай, кемлівай працоўнай сілай, у тым ліку моладдзю, мы не абдзелены. Але Суднікі — сапраўдныя гаспадары, аграрыі!»
Багряныя ветразі — на шчасце!
Пра тэхработніка Бегамльскай школы-інтэрната Таццяну Свірко кажуць: у яе залатыя рукі. І ніколькі не перабольшваюць.Адзінаццаць гадоў таму яна вырашыла, што сумна проста сядзець у дэкрэце і ўзялася за… тапіярыі. Сімпатычныя дрэўцы з кававых зерняў і шклярусу сталі добрым пачынам. Сёння Таццяна, здаецца, можа стварыць прыгажосць з чаго заўгодна. Доказаў поўна Докшыцкі раён. Яркія вырабы разышліся не толькі па сябрах і знаёмых, але, напрыклад, ёсць у школе мастацтваў і музеі Бегамля, раённым Доме культуры.
На працы таленты нашай гераіні таксама прыйшліся дарэчы. Таццяна Казіміраўна з любоўю распісала калідорныя сцены дома-інтэрната. З-пад яе лёгкага пэндзля на іх «расквітнелі» яркія кветкі, «узляцелі» ўвыш нябесныя ластаўкі…
Прыедзеце за дзень раней, паспееце на амаль двухметровую саву, — інтрыгуе суразмоўніца. — Як раз скончыла яе для Полацкага дзяржуніверсітэта. Кампазіцыя, як і многія мае вырабы, з пеноплекса. Нават пер'і ў савы з падтэкстам — з дубовых лісця, а дуб, як вядома, сімвал мудрасці.
Дарэчы, яшчэ адна кампазіцыя ад Таццяны Свірко паспела пабываць у цэнтры брэндавага для краю фестывалю дзвюх рэк. Гаворка пра велізарнага лебедзя-шыпуна, якога неслі на святочным шэсці. На яго паветранае, нібы жывое, апярэнне пайшла лёгкая падкладка для ламінату. І зноў дружныя Свірко, дапамагаючы маме, рабілі гэтае цуда разам.
— Муж Аляксандр, дачкі Дар'я і Паліна, сын Дзіма — галоўная мая падтрымка, — усміхаецца Таццяна Казіміраўна. — А натхненне я чэрпаю вакол. Яно — ва ўсім. Дачка прыходзіць і просіць прыдумаць мілы прэзент для аднакласніцы, сын заказвае кампазіцыю на конкурс… І ў маёй галаве адразу ж дзясяткі ідэй, як зрабіць незвычайна, прыгожа.
Роставыя кветкі і балерыны ў фацінавых спадніцах-пачках, арыгінальныя, залітыя эпаксіднай смалой карціны… У скарбонцы творчай вяскоўкі шмат чаго. Ёсць аксамітныя, у стразах яйкі «пад Фабержэ» і нават міні-карабель з чырвонымі ветразямі. Казачную мару Ассоль напоўнілі кветкамі і падарылі маладым на вяселле. Такі прэзент — на шчасце, не сумняваецца аўтар:
— Для мяне самае простае, патрэбнае як паветра шчасце ў тым, каб у сям'і, родным раёне, краіне ўсё было добра. Якім будзе заўтра, завісит толькі ад нас. Ад нашага цвёрдага, сумленнага характару, прынцыповай пазіцыі.лечы. Далей — больш. Як любы пачатковец-кветкавод, спачатку не адчуваў меры, заставіў кветкамі ўсю прастору ў доме… Цяпер у маім зялёным царстве каля 150 «выбраных», часцей рэдкіх раслін. Перавага — вельмі духмяным. Напрыклад, сартавым архідэям.
У гэтым плане нам з дзецьмі ёсць на каго раўняцца: мой муж — супрацоўнік МНС, сапраўдны ратавальнік. Узнагароджаны медалём за «За бездакорную службу» III ступені. Старэйшая дачка Дар'я таксама хоча дапамагаць людзям. І, гледзячы на тата, зрабіла свой выбар — паступіла ў Магілёўскі інстытут МУС.Экзот на далоні
Калі лёс даў табе цытрыну, зрабі з яе ліманад. Пазітыўна глядзіць на рэчы 35-гадовы Іван Шынгарэў, загадчык хірургічным аддзяленнем Докшыцкай цэнтральнай раённай бальніцы.
У таленавітага хірурга Івана Шынгарэва — віцебскія карані. Ва ўтульны райцэнтр ён прыбыў па размеркаванні разам з жонкай Веранікай. Яна родам з Докшыц, па спецыяльнасці медсястра-анестэзіст. Так што Шынгарэвы не толькі прыгожая пара, але і калегі.
У райцэнтры сям'і далі службовае жыллё. Спачатку кватэру, а пазней дом, які Іван Міхайлавіч марыць прыватызаваць. Для медыкаў такая магчымасць стала б стымулам замацавацца на перыферыі, лічыць доктар:
— З пісьменным, згуртаваным калектывам мясцовай бальніцы мне пашанцавала. Як і з настаўнікамі, у якіх праходзіў інтэрнатуру. Гэта Валерый Сцяпанавіч Копыл з саміх Докшыц, а яшчэ Юрый Іванавіч Ратамскі з абласнога цэнтра.
Чаму Шынгарэў наогул выбраў медыцыну? Пра гэта заўсёды марыла яго мама Ірына Савельеўна.
— Яе ўжо няма з намі, а запавет выкананы, — дзеліцца Іван Міхайлавіч. — Мама была настаўніцай па адукацыі, а па жыцці — народным знахарам, выдатна разбіралася ў лекавых травах. За парадай, дапамогай да яе звярталіся многія суседзі, знаёмыя.
А вось незвычайнае для мужчыны хобі ў Івана Шынгарэва ўзнікла нібы само па сабе. Наш герой вырошчвае кветкі, у тым ліку экзатычныя. Гадоў дзесяць таму падарыў жонцы гардэнію. Ён успамінае:
— Клопаты аб трапічнай госці плаўна леглі на мае п
У любімчыках у Івана Шынгарава — архідэя Стангапея, інакш «галава быка». Цвіце яна ўсяго тры-чатыры дні, але духмяніць так, што памятаецца і год ззаду. З квітучымі «падапечнымі» звязана нямала гісторый. Скажам, пра з’яўленне ў Докшыцах магноліі чампака. Гэтыя кветкавыя прыгажуні, напрыклад, жамчужынамі рассыпаны па востраве Балі, але для Беларусі — форменная экзотыка.
— Дважды кветка ляцела да мяне з цяпліц Тайланда, — распавядае Іван Міхайлавіч. — Але прыжылася толькі з трэцяй спробы. Тады мне пашанцавала знайсці чампаку ўжо бліжэй да дома, у Расіі, у гарачага, такога ж, як я, аматара кветак. Шкада, вы прыехалі ў тую пару, калі большасць маіх раслін або адцвіла, або толькі рыхтуецца да бутонаў.
…Бальнічныя падваконні доктар Шынгараў таксама абставіў зелянінай. Напрыклад, прышчэпленае лімоннае дрэва дае плады. Іван Міхайлавіч з усмешкай прыглядаецца да зялёна-жоўтага ўраджаю:
— На ліманад хопіць. Будзем аптымістамі!
Тры плюс два
Светлы ўтульны дом Кулінковічаў з Бегамля поўны дзіцячага смеху. Мінулай зімой у сям'і здарылася доўгачаканае папаўненне — адразу трое!
Вераніка Кулінковіч — гаспадыня гэтага дома, узнагароджаная ордэнам Маці, распавядаючы, цёпла ўсміхаецца:
— У старэйшых сыноў, 20-гадовага Уладзіслава і 18-гадовага Станіслава, з’явіліся сястрычкі і брацік. Алісе, Еве і Максіму год і сем, і, вядома, іх нараджэнне — галоўная для нас падзея за ўвесь гэты час. Не паверыце, навіну пра малых муж Аляксандр сустракаў ледзь не са слязамі на вачах. Збылася яго мара, так і загадваў: «Вось бы тройня».
На агульным, зробленым нашым фотакарэспандэнтам здымку галоўы сям'і няма па паважнай прычыне. Электраманцёр прадпрыемства «Ветразь» Магілёўскага завода ліфтавага машынабудавання якраз з'ехаў на сесію. Ён завочна вучыцца ў Віцебскім тэхналагічным універсітэце на інжынера-энергетыка. Цяпер на трэцім курсе. Мужам Вераніка Анатольеўна ганарыцца:
— Дыплом ВНУ пасля 40 гадоў даецца няпроста, але Саша вельмі стараецца, а мы трымаем за яго кулачкі.
Безагаворачная падтрымка, шчыры давер і клопат — тры кіты гэтай дружнай сям'і. З з'яўленнем адразу траіх дзяцей у звыклым укладзе шмат што змянілася. Тры крэслы для кармлення на прасторнай кухні, каляска-трансформер на тры месцы, столькі ж аўтамабільных крэслаў, якія няпроста змясціць у легкавым Volkswagen Polo…
Задумваемся пра мінівэн, распавядае пра планы Вераніка:
— Мы вельмі любім родны гарпасёлак — ціхі, утульны, з добрай інфраструктурай і стабільнай працай, але дзятва падрастае, і хочацца быць мабільней, прычым з камфортам.
Пакуль мы размаўляем, у дзіцячай — усё сваім парадкам. Ніякіх крыкаў, плачу, патрабавання неадкладна ўзяць на ручкі. За пляменнікамі наглядае, дапамагаючы сястры, іх цёця Ірына.
Ці хапае ў мамы-гераіні часу і энергіі на нешта для душы? Пры жаданні магчыма ўсё, кажа яна. У сезон Вераніка разводзіць цэлае рознакаляровае мора петуній, а з нагоды стараецца песціць родных смачнай выпечкай — ад духмянай піцы з чэбурэкамі да пышных кексаў.
Час для гадзіннікаў
Чаго толькі няма ў вялікім зборы электраманцёра Докшыцкага раёна электрасетак Анатоля Каляды. Старадаўнія самавары і лямпы, прайгравальнікі, тэлевізары і радыёпрыёмнікі, посуд і падсвечнікі... Адных толькі гадзіннікаў з гісторыяй больш за сотню!Сваіх «піянераў» — насценныя «Маяк» з боем — Анатоль Міхайлавіч аднавіў 45 гадоў таму. Цікавасць да калекцыянавання ўзнікла і таго раней.
— З дзяцінства я быў нечым захоплены, — прызнаецца суразмоўца. — Запалкачныя скрыні, маркі, старадаўнія манеты… Пасля школы і Ветрынскага вучылішча электраманцёраў заняўся рамонтам тэлевізараў, радыёпрайгравальнікаў, гадзіннікаў. Бачыць, разумець, як усё зроблена, — гэта ў мяне ад дзядулі, які быў разьбярам па дрэве, добрым майстрам. Вучыцца ў яго мне не давялося, але генетыка — рэч немалаважная. Для прыкладу, мая запал да калекцыянавання перадалася 10-гадоваму ўнуку Мацвею. Ён — малайчына! Неяк прывозіць мне з Віцебска пару маленькіх тэлевізараў: «Суседка несла на сметнік, а я адстаяў».
Такі падыход да рэчаў для дзеда-калекцыянера, вядома, бальзам на душу. Прыкладна так жа ў яго асабістым «арсенале» з'яўляліся першыя экспанаты. З міру па нітцы — закінутых гарышчаў, блошыных рынкаў, у сяброў і знаёмых — Каляда збіраў тое, з чаго сёння лёгка скласці сапраўдную цікуючую экспазіцыю. Зрэшты, мансарда яго прыватнага дома і так як музей. У трох пакоях пад самай страхой нямала таго, ад чаго сэрца цэніцеляў заб'ецца часцей. Глядзіце, насценны французскі гадзіннік Le Roy a Paris, дэманструе Анатоль Міхайлавіч:
— Рарытэт — ім больш за 90 гадоў. А гэта — нямецкі Gustav Becker, ёсць і арлоўскага, кіраўскага, маскоўскага заводаў… Цікавыя — бронзавыя кішэнныя з Маа Цзэдунам на вечку. Калісьці шурын прывёз іх з Паднябеснай.
Знаходзіць жамчужыны ўсё складаней, прызнаецца суразмоўца. Пры гэтым ён хоча не проста атрымаць эксклюзіў — удыхнуць у яго новае жыццё. На рэстаўрацыю могуць сысці тыдні, але яно таго варта. Вырабляе умелец і корпусы для гатовых механізмаў.
Ніводнага экзэмпляра са сваёй унушальнай калекцыі Каляда не прадаў. Хіба што гатовы абмяняць на нешта асаблівае. Напрыклад, ён даўно марыць пра старадаўні грамафон з трубой. А пакуль лялее свае родзінкі: тэлевізар КВН 1954 года выпуску, рускія самавары на дровах, швейныя машынкі Singer… З любімага — маленькі пляжны патэфон. «Прапрадзед» партатыўных блютуз-калонак да гэтага часу ў строі, яго бяруць з сабой, калі сям'я адпачывае на прыродзе.
"СБ"