Адзіная ў Беларусі аленеферма два гады паспяхова развіваецца на Мёршчыне

Яшчэ 300-400 гадоў таму нашы продкі маглі часцяком убачыць высакароднага аленя ў дзікай прыродзе на тэрыторыі сучаснай Беларусі. Але да пачатку XIX стагоддзя папуляцыя гэтых жывёл была цалкам знішчана. Паступова яе пачалі аднаўляць, завозячы асобных асобін з суседніх краін. Сёння ў рэспубліцы налічваецца крыху больш за 12 тысяч галоў. Для параўнання, у суседняя Польшчы іх у 10 разоў больш.

Большасць нашых аленяў насяляюць на захадзе Беларусі. Аднак паступова пашыраецца папуляцыя і на поўначы краіны. Так, год таму ў вальеры нацыянальнага парку «Браслаўскія азёры» засялілі без малога паўсотні асобін. А праз некалькі месяцаў, але ўжо ў Міёрскім раёне, на базе паляўнічай гаспадаркі «Абстэрна» заснавалі адзіную ў Беларусі аленеферму.

Жывёлы з характарам

Калі аленяў выпускаюць у звычайныя вальеры, то ўжо адсачыць іх жыццё не так проста. Жывёла дзічэе і ў рукі не даецца. На ферме ж алені амаль ручныя. Яны прывыкаюць да чалавека, які падкормлівае іх кожны дзень. Ідуць на заклік і ўцякаюць ад «апладысментаў». У кожнага – свая радаводная, якая выключае роднаснае скрыжаванне. Усе прышчэплены ад захворванняў, а самцам спілоўваюць рогі, каб яны не пашкодзілі адзін аднаму. У «Абстэрна» фактычна за ўсё гэта адказвае адзін чалавек – егер Раман Антушэвіч.

– Пакуль ёсць трава, падкормліваю іх раз у дзень, а то і праз дзень, каб не адвыкалі ад чалавека, – распавядае Раман Станіслававіч, запрашаючы прагуляцца паміж вальераў. – Звычайна даю авёс, кукурузу любяць, зімовы ласунак – соль з мікрадабаўкамі…

Заўважыўшы карміцеля здалёк, статак зрываецца з месца. Наперадзе – важак. На «жаночай» частцы – гэта Кісточка. Так мы падчас візіту на ферму празвалі самую непрадказальную самку. Кажуць, аднойчы ў вальер забралася рысь. Статак, пад кіраўніцтвам Кісточкі, накінуўся на драпежніка і… затаптаў яго. Больш за ўсіх, праўда, пацярпела сама альфа-самка – дзікая кошка змагла адкусіць ёй кавалак вуха.

У «моцнай палы» галоўны Генка. Праўда, статак у яго невялікі – 4 самцы. Яшчэ да спілоўвання рагоў, якое робіцца перад гонам, ён аднойчы зчапіўся з «таварышам», і веерападобнай кароны – як не бывала. Дарэчы, рогі на ферме падпісваюць нумарам уладальніка і захоўваюць – па іх потым прасцей параўноўваць, як з году ў год змяняецца стан здароўя ўладальніка. Гаспадары самых прыгожых і веерападобных галаўных «убораў» з часам стануць лепшымі асемяняльнікамі або… трафеямі. Але пра гэта пазней.

Маладняк утрымліваецца таксама ў асобных вальерах. Двухгадовыя – ужо падзелены. А самыя юныя – пакуль у агульным статку. У «маленькіх», так аленянят называе Раман Антушэвіч, хоць і важаць яны ў сярэднім па 70 кілаграмаў – галоўныя Болік і Лелік. Самкі адмовіліся іх карміць, таму з бутэлечкі малаком па 8 разоў на дзень іх карміла жонка Рамана Станіслававіча. Затое цяпер яны – добрыя важакі, самі ідуць да чалавека і імі лёгка маніпуляваць, а значыць, і ўсім статкам.

Бізнес прыватны – карысць агульная

Развядзенне аленяў у «Абстэрна» пачалося са 122 галоў. Сёння налічваецца 270, з іх 80 дзіцянят былі зачаты і нарадзіліся ў Беларусі. У верасні скончыўся гон. А гэта значыць, што ўжо ў маі наступнага года статак папоўніцца яшчэ прыкладна на 80 галоў.

Раман Антушэвіч распавядае, у перспектыве кіраўніцтва «Абстэрна» пабудуе паляўнічы вальер. У яго трапяць самыя брутальныя самцы і самкі. У першую чаргу – алені з трафейнымі рагамі – найбольш веерападобнымі і дарагімі. На іх арганізуюць паляванне з стрэльбы або з лука. За такое забаўку замежнікі ўжо сёння гатовыя выкласці прыстойныя грошы. Такім чынам, будзе актыўна развівацца турызм і прыцягвацца валюта ў краіну. Пакуль жа аленегадоўля не акупляецца, як раз наадварот – сабе ў страту. Але гэта – справа часу. Калі аленегадоўля ў Мёрскім раёне атрымае новы штуршок, тут абяцаюць істотна пашырыць папуляцыю высакародных аленяў. Прычым па-за вальерамі: частку гадаванцаў будуць выпускаць у дзікую прыроду.

Анастасія Алімава, фота аўтара. «Віцебскія весці».