Фармакластар у Віцебскай вобласці плануе запусціць некалькі навукова-даследчых праектаў, у тым ліку міжнародных
ДЛЯ ДАВЕДКА: Саюз медыцынскіх, фармацэўтычных і навукова-адукацыйных арганізацый «Медыцына і фармацыя – інавацыйныя праекты» зарэгістраваны 19 жніўня 2015 года. У яго склад уваходзяць Віцебскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт, СТАА «Націўіта», ТАА «Рубікон», ААТ «БелВітуніфарм», ТАА «ВитВар», СТАА «АканітФарма», СТАА «Медэлкомбел», ТАА «Фарммаркетынг Групп», ТАА «СІВітал», РПУП «Акадэмфарм», ККУП «Віцебскі абласны цэнтр маркетынгу», НП «Саюз фармацэўтычных і біямедыцынскіх кластэраў» (Расія).
Дзякуючы ініцыятыве прыватных інвестараў Віцебшчына першай у краіне прыступіла да стварэння новай арганізацыйнай формы ўзаемадзеяння ў інавацыйнай сферы для развіцця фармацэўтычнай галіны, якая можа стаць драйверам росту рэгіянальнай эканомікі. Сёння Саюз медыцынскіх, фармацэўтычных і навукова-адукацыйных арганізацый «Медыцына і фармацыя – інавацыйныя праекты» аб'ядноўвае каля 15% беларускіх фармацэўтычных прадпрыемстваў. Навукова-даследчым ядром кластера выступае цэнтр трансферу тэхналогій, створаны на базе Віцебскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта.
Дарэчы, пакуль з нарматыўнага пункту гледжання не зусім зразумела, што такое кластар, менавіта праз медуніверсітэт выбудоўваецца ўзаемадзеянне саюза з арганізацыямі, якія вызначаюць інавацыйную палітыку Беларусі. Цэнтр трансферу тэхналогій уключаны ў Дзяржаўную праграму інавацыйнага развіцця Рэспублікі Беларусь на 2016-2020 гады.
Праца ў цеснай сувязі з вытворчымі кампаніямі дазваляе медуніверсітэту не
толькі кропкава рыхтаваць спецыялістаў, але і стаць практыка-арыентаваным навуковым цэнтрам, падкрэсліў рэктар ВГМУ Анатоль Шчасны.– Фармацэўтыка – гэта вельмі дынамічна развіваецца галіна, якая патрабуе апроч тэхнічных магутнасцей яшчэ і ідэй, навуковых распрацовак. Таму партнёрства з кампаніямі-вытворцамі дае магчымасці для найбольш аператыўнага ўкаранення ў жыццё вынікаў даследаванняў ВНУ навукі, – лічыць Анатоль Тадэвушавіч.
ВАЖНА: У межах кластара на базе медуніверсітэта плануецца стварэнне цэнтра малога хімічнага сінтэзу для мадэлявання і сінтэзу фармацэўтычных субстанцый. Пакуль гэтая праблема не вырашаецца ніводнай са спецыялізаваных устаноў у Беларусі, падкрэсліў Аляксей Сычоў.
Сінергетычны эфект
– З'яўляючыся інавацыйна-прамысловым кластарам, мы канцэнтруем намаганні на правядзенні навуковых даследаванняў і падрыхтоўцы кадраў, – адзначыў выканаўчы дырэктар кластара Філіп Плотнікаў. – З аднаго боку, прыцягваючы тэхналогіі для фармацэўтычнай галіны, мы развіваем навукова-даследчы патэнцыял рэгіёна. З іншага, укараняючы інавацыі ў фармкампаніях, мы маем намер адаптаваць вынікі перадавых навуковых даследаванняў пад практычныя задачы.
Па словах старшыні назіральнага савета саюза Аляксея Сычова, асноўнай задачай кластара з'яўляецца развіццё кампетэнцый яго ўдзельнікаў і вырашэнне агульных пытанняў, праблемных як для іх, так і для фармрынку ў цэлым. Для гэтага ставіцца мэта сфарміраваць такую навукова-тэхнічную базу, якая дазваляла б задаволіць любы запыт вытворчай кампаніі па стварэнні пэўнага лекавага сродку.
– Мы плануем рабіць гэта па поўным цыкле, почынаючы ад стварэння малекулы, сінтэзу актыўнай субстанцыі, правядзення даклінічных даследаванняў да адпрацоўкі тэхналогій вытворчасці, правядзення біяэквивалентных або клінічных выпрабаванняў, доследна-эксперыментальнага выпуску вырабу, што ў сукупнасці няпроста рабіць многім прадпрыемствам у адзіночку з улікам прадукцыйнасці іх абсталявання івысокай кошт субстанцый, – падкрэсліў Аляксей Сычоў.
Саюз зацікаўлены ў пашырэнні складу партнёрскіх кампаній, асабліва тых, што валодаюць унікальным досведам і вузкаспецыялізаванымі кампетэнцыямі. Нядаўна яго новымі ўдзельнікамі сталі віцебскае ТАА «СІВітал» і РПУП «Акадэмфарм» (Мінск). Навукова-даследчае прадпрыемства «СІВітал» займаецца распрацоўкай інавацыйных тэст-сістэм, накіраваных на вызначэнне адчувальнасці хворых клетак да лячэння, у тым ліку пры анкалагічных захворваннях. Яго падключэнне да працы кластара дае магчымасць праводзіць сумесныя даследаванні для распрацоўкі новых тэхналогій або лекавых сродкаў.
– Для ўдзельнікаў кластара будзе таксама цікавае супрацоўніцтва з «Акадэмфарм», якая мае досвед стварэння з нуля высокаэфектыўных прэпаратаў, – адзначыў Аляксей Сычоў.
Больш таго, далучыцца да віцебскага фармкластара мае намер навукова-даследчая кампанія BioMed (Славакія). Гэта стала магчымым у тым ліку дзякуючы падпісанню пакета дакументаў аб супрацоўніцтве паміж прадпрыемствамі і арганізацыямі Віцебшчыны і Славацкай Рэспублікі падчас леташняга візіту на Віцебшчыну прэм'ер-міністра гэтай усходнееўрапейскай краіны.
– Уваходжанне ў склад нашага саюза славацкая кампанія разглядае як магчымасць рэалізацыі сумесных навукова-даследчых праграм у галіне дыягностыкі і лячэння анкалагічных захворванняў, – сказаў Аляксей Сычоў. Для беларускіх удзельнікаў кластара такое партнёрства, акрамя навуковай складніку, адкрывае магчымасці па развіцці кампетэнцый у сферы адаптацыі і прасоўвання лекавых сродкаў, што распрацоўваюцца, на знешнія рынкі.
Кадравы аспект
Активное ўдзел у станаўленні віцебскага кластара прымаюць расійскія партнёры, у прыватнасці, некамерцыйнае аб'яднанне «Саюз фармацэўтычных і біямедыцынскіх кластараў». Расія з'яўляецца адным з лідараў па стварэнні рознага роду кластарных утварэнняў, таму віцебскія інаватары імкнуцца актыўна выкарыстоўваць досвед суседзяў і развіваць з імі супрацоўніцтва ў навуковай сферы.
– Разам з калегамі з БДМУзараз абмяркоўваем магчымасць правядзення супольных даследаванняў, прысвечаных рэгуляванню тлушчавага, вугляводнага абмену на аснове актыўных фармацэўтычных субстанцый расліннага паходжання, – паведаміў рэктар Санкт-Пецярбургскай дзяржаўнай хіміка-фармацэўтычнай акадэміі, член навукова-тэхнічнага савета віцебскага кластара Ігар Наркевіч. Аб'ём фінансавання навуковых вышуканняў папярэдне складзе каля 1 млрд расійскіх рублёў. Паралельна прапрацоўваецца пытанне аб уключэнні праекта ў адну з праграм Саюзнай дзяржавы Беларусі і Расіі. Гэта будуць інвестыцыі ў навуковую інфраструктуру ВНУ, у стварэнне тэхналогій і прадуктаў, а таксама ў развіццё кадравага патэнцыялу навучальных устаноў, дадаў Ігар Наркевіч.
Адным з прыярытэтных напрамкаў дзейнасці кластара з'яўляецца падрыхтоўка кадраў для фармацэўтычнай галіны.
– Сёння многія фармкампаніі працуюць у сферы біямедыцынскіх тэхналогій, і дзякуючы партнёрству з Санкт-Пецярбургскай дзяржаўнай хіміка-фармацэўтычнай акадэміяй нам удалося арганізаваць выкладанне курса па гэтым напрамку для студэнтаў Віцебскага медуніверсітэта, – распавёў Аляксей Сычоў.
Акрамя таго, вопыт калег з Санкт-Пецярбурга быў узяты за аснову пры правядзенні навучальных алімпіяд па біямедыцынскіх тэхналогіях у віцебскай ВНУ. Па выніках гэтых алімпіяд былі выбраны 5 студэнтаў для стажыроўкі ў санкт-пецярбургскай біятэхналагічнай кампаніі «Біякад», якая з'яўляецца стратэгічным партнёрам віцебскага кластара. Таксама з улікам вопыту расійскіх калег у ВДМУ распрацавана праграма настаўніцтва. Яе сутнасць у тым, што для студэнтаў тых спецыяльнасцей, якія цікавяць удзельнікаў кластара, выкладчыкі ствараюць дадатковыя навучальныя праграмы для асваення кампетэнцый пад патрэбы канкрэтнай вытворчай кампаніі.
Так што першы год віцебскі кластар пражыў насычана і энергічна, пераадольваючы праблемы росту і закладваючы асновы будучых перамог. Інавацыі з'яўляюцца даволі спецыфічным актывам, і выбудоўванне адэкватнай часу формы ўзаемадзеяння ў інавацыйнай сферы стварае перадумовы для структурнай перабудовы
рэгіянальнай эканомікі і фарміравання кропак яе росту.
Сяргей Анто́наў. Фота Антона Сцепанішчава. "Віцебскія весці".