Фігурына Эль Лісіцкага ўпрыгожыла сцяну дома ў Віцебску
Група маладых мастакоў узнавіла ў Віцебску на сцяне будынка па вуліцы Талстога, 7, дзе знаходзіцца філіял Цэнтра сучаснага мастацтва «Арт-прастора» адзін са сцэнаграфічных эскізаў Лазара Лісіцкага да футурыстычнай оперы «Перамога над сонцам».
У горадзе на Дзвіне мастак, які жыў у Смаленску, бываў яшчэ ў падлеткавым узросце і нават займаўся ў
«Школе малявання і жывапісу» Егуды Пэна. А ў 1919-м на запрашэнне Марка Шагала ўзначаліў архітэктурную майстэрню Віцебскага народнага мастацкага вучылішча. Затым з Казімірам Малевічам ствараў авангарднае мастацкае аб'яднанне УНОВІС. Разам з іншымі заснавальнікамі новага мастацтва дэкараваў будынкі горада да святаў у супрэматычным стылі, ладзіў выставы, філасофскія дыспуты. У Віцебску ўпершыню выкарыстаў псеўданім Эль Лісіцкі, які сёння вядомы ўсім аматарам выяўленчага мастацтва.У 1920-1921-х гадах Лазар Лісіцкі распрацаваў праект пастаноўкі оперы
«Перамога над сонцам» (над якой да яго працавалі Казімір Малевіч і Вера Ермалаева) як электрамеханічнага прадстаўлення: акцёраў замянялі велізарныя марыянеткі. На жаль, гэтая пастаноўка не была ажыццёўлена, адзіным сведчаннем грандыёзнага наватара Лісіцкага засталіся альбомы эскізаў. Папка з літаграфаванымі фігуркамі, як называў свае эскізы мастак, апублікавана ў Берліне ў 1923 годзе.Для прайгравання на адным са збудаванняў Цэнтра сучаснага мастацтва была выбрана фігурка
«Новы». Як растлумачыў дырэктар ЦСМ Андрэй Духоўнікаў, яна сімвалізуе рух наперад, да новай прасторы, перамогу над старымі звыклымі паняццямі. Такая ж задача стаіць і перад цэнтрам.Эскіз Эль Лісіцкага перанеслі на сцяну мастакі-дызайнеры Кірыл Дземчаў, Антон Левадны, Паліна Балашова, Сцяпан Драздоў і Ігар Сідараў. Летась яны ж аднавілі эскіз Казіміра Малевіча
«Смерць шпалерам» на доме, які стаіць на скрыжаванні вуліц Леніна і «Праўды».Праект у
«Арт-прасторы» на Талстога, 7 прымеркаваны да 95-годдзя УНОВІСа, якое будзе адзначацца ў наступным годзе.Эль (Лазар) Лісіцкі — для Віцебска значная постаць, але не менш важную ролю і сам горад адыграў у яго лёсе. Жывучы ў Смаленску, Лісіцкі прыязджаў у Віцебск, дзе займаўся ў Школе малявання і жывапісу Егуды Пэна. А ў 1919 годзе прыбыў сюды ўжо працаваць. У Віцебску ён цесна меў зносіны з Маркам Шагалам і сюды ж запрасіў неўзабаве Казіміра Малевіча. Усяго паўтара года, праведзеныя ў гэтым горадзе, ператварыліся ў эпоху, якая стварыла таго Эль Лісіцкага, якога пазнаў увесь свет. Гэта адбылося пад уплывам рэвалюцыі, зносін з Малевічам, а таксама дзейнасці створанага імі "УНОВІСа".
Таццяна Пастэрнак, "Віцебскія весці"