Нямеччына аказвае фінансавую дапамогу ўдзельнікам Вялікай Айчыннай вайны з Віцебскага раёна

– Сусветная грамадскасць, у тым ліку нямецкі бок, не ведае пра такую ​​катэгорыю ахвяр фашызму, як жыхары спаленых беларускіх вёсак. Людзі, якім цудам удалося выратавацца пры знішчэнні іх малой радзімы, гэтак жа пацярпелі ад нацызму, як і іншыя ўдзельнікі вайны, – распавяла каардынатар праекта ГА «Беларускі фонд міру» Наталля Кірылава.

Старт маштабнай працы па сацыяльнай падтрымцы дадзенай катэгорыі ахвяр нацызму быў дадзены ў кастрычніку мінулага года. Беларускі фонд міру сумесна з Нацыянальным архівам Рэспублікі Беларусь у рамках праграмы «Месца сустрэчы: дыялог», арганізатарам якой у нашай краіне з'яўляецца міжнароднае грамадскае аб'яднанне «Узаемаразуменне», а фінансуе нямецкі фонд «Памяць, адказнасць і будучыня», праводзіць сустрэчы жыхароў спаленых вёсак з моладдзю, школьнікамі і студэнтамі, запіс успамінаў, круглыя ​​сталы і канферэнцыі па дадзенай тэме, а таксама наведванні такіх памятных месцаў, як мемарыяльны комплекс «Хатынь», Курган Славы і іншыя.

– Важная гуманітарная частка праекта – праява ўвагі да пажылых людзей, іх патрэб. Мы звяртаемся да мясцовых уладаў па дапамогу ў вырашэнні іх бытавых праблем, і ні адзін з запытаў не застаўся без адказу, – падкрэсліла Наталля Віктараўна.

Яна распавяла, што аднымі з першых, хто за мяжой зацікавіўся лёсам жыхароў спаленых вёсак, былі прадстаўнікі арганізацыі «KONTAKTE–КАНТАКТЫ», якія даведаліся пра праект па павышэнні статусу дадзенай катэгорыі ахвяр вайны на канферэнцыі ў Маскве.

Трагедыя знішчаных агнём беларускіх вёсак стала для многіх страшным адкрыццём, цяпер яны лічаць сваім абавязкам аказаць маральную і матэрыяльную дапамогу іх жыхарам, якія выжылі. Акрамя фінансавай кампенсацыі ў памеры 300 еўра, сельчане, якія засталіся ў жывых, атрымалі ліст у знак прызнання адказнасці за злачынствы нацыстаў у гады Вялікай Айчыннай.

Вось вытрымка з ліста за подпісам кіраўніка дабрачыннага аб'яднання «КОNТАКТЕ – КОНТАКТЫ» спадара Эберхарда Радзувайта: «Вы да гэтага часу не пачулі афіцыйных слоў прабачэння ад нямецкага парламента і ўрада ФРГ за тыя пакуты, якія былі прычынены Вам у гады вайны. У гады акупацыі Вашу вёску напаткаў страшны лёс. Яе знішчылі гітлераўцы і іх пасобнікі. Гэта быў варварскі тэрор, накіраваны супраць слабых і безабаронных мірных жыхароў: жанчын, старых і дзяцей... Мы схіляем галаву ў памяць аб Вашых родных, блізкіх і суседзях, якія сталі ахвярамі гэтага злачынства. Мы просім у Вас, тых, хто выжыў, ад імя многіх прагрэсіўных немцаў прабачэння…»

Пасланні і матэрыяльную дапамогу ўжо атрымалі каля 1400 грамадзян, у тым ліку 900 з Верхнядзвінскага, 79 – Шаркаўшчынскага і 436 – Віцебскага раёнаў.

Старшыня праўлення абласнога аддзялення ГА «Беларускі фонд міру» Таццяна Туманова адзначыла, што складанне спісаў жыхароў спаленых беларускіх вёсак, якія выжылі, якім займаюцца абласныя і раённыя аддзяленні, – адзін з найбольш дзейсных спосабаў захавання ў грамадстве памяці аб трагічных падзеях Вялікай Айчыннай вайны. Яна падзякавала за гэту цяжкую і карпатлівую працу сельвыканкамы і Віцебскі райвыканкам.

– Тэрыторыя Віцебскага раёна ў сілу свайго геаграфічнага становішча знаходзілася ў эпіцэнтры страшных ваенных падзей. У нашым рэгіёне загінула звыш 6 тысяч чалавек, былі спалены больш за 50 вёсак, большасць з іх так і не было адноўлена. Мы з радасцю падтрымалі праект Беларускага фонду міру, – расказала намеснік старшыні райвыканкама Ксенія Карабач.

Прэзентацыя праекта праходзіла ў рамках круглага стала «Сустрэча пакаленняў», які адбыўся ў Мазалоўскім Доме культуры. У мерапрыемстве прынялі ўдзел жыхары, якія выжылі, якія падзяліліся ўспамінамі аб тых страшных падзеях. Актывісты БРСМ і творчыя калектывы раёна прадставілі музычную праграму.

ВАЖНА

Дэпартаментам па архівах і справаводстве Міністэрства юстыцыі, Нацыянальным архівам Рэспублікі Беларусь пры падтрымцы Расійскай федэрацыі садзейнічання актуальным гістарычным даследаванням «Гістарычная памяць» у рамках праекта ў інтэрнэце
была створана электронная база «Беларускія вёскі, знішчаныя ў гады Вялікай Айчыннай вайны 1941-1944 гг.».

Яна змяшчае звесткі аб 9093 населеных пунктах, спаленых цалкам або часткова, з насельніцтвам або без жыхароў.

Наталля Камлёва, «Віцебскія весці». Фота з адкрытых крыніц.