Гібрыдная жыта вывела Віцебшчыну на лідзіруючыя пазіцыі па сярэдняй ураджайнасці
У прыроды – непагадзь
Засушлівая вясна, спякотнае пачатак лета і яго дажджлівае заканчэнне. Выйсці ў поле камбайнам сёння катастрафічна замінаюць ападкі. Аграрыі адзначаюць, што ў дадзеным выпадку, насуперак вядомай песні, у прыроды ёсць дрэннае надвор'е.
– Спрабуем выкарыстоўваць кожную хвіліну, – кажа механізатар філіяла «Вымна» ААТ «Малако» г. Віцебск Мікалай Зайцаў (на фота). – Збожжа павінна быць максімальна сухое, каб гаспадарцы не давялося марнаваць велізарныя грошы на яго сушку.
На ўраджайнасць уплываюць і многія іншыя фактары. Напрыклад, нізкая контурнасць палёў. Плошчы з нізінамі і ўзвышшамі. Наверсе збожжа выгарае, унізе – прамокае. Для тэхнікі – гэта сапраўдная паласа перашкод. Да таго ж на палях вобласці блізка размешчаны грунтавыя воды, назіраюцца рэзкія змены тэмператур, ды і землі не самыя лепшыя. Здавалася б, з бясконцай чарады ўсякіх «супраць» рэгіёну ўжо не вырвацца.
Удалы эксперымент
Некалькі гадоў таму па ініцыятыве старшыні аблвыканкама Мікалая Шарстнёва ў рэгіён прывезлі гібрыднае жыта. У 2015-м на зіму яго засяялі ў СУП «Свіціна-ВМК» (Бешанковіцкі раён) на 89 гектарах. Сёння яму аддадзена ўжо 200 га – звычайнае жыта тут не сеюць зусім. Дырэктар сельгаспрадпрыемства Людміла Мамойка адзначае: «Сёння неабходна лічыць выгаду. А гэтая культура шмат у чым менш затратная. Яна не патрабуе лішніх апрацовак. З аднаго зярнятка вырастае да 12 сцеблаў. Колас – поўны, без пустазелля. Гэта жыта не падвяргаецца многім захворванням, добра пераносіць зіму».
Адзін толькі мінус, жартуюць аграрыі, – каштуе нятанна. На адзін гектар трэба закупіць альбо 250 кг элітнага насення жыта, альбо 70 гібрыдных. 100 рублёў супраць 170 адпаведна. Зрэшты, праз год грошы вяртаюцца сторыцай: адно поле можа даваць да 96 цэнтнераў з гектара!
Растапіла сэрцы паўночнікаў
Удалы вопыт калег падхапілі гаспадаркі па ўсёй вобласці. І літаральна за пару гадоў непераборлівае гібрыднае жыта, на якое зрабілі стаўку, вывела паўночную частку Беларусі па сярэдняй ураджайнасці на лідзіруючыя пазіцыі.
Так, у шэрагу гаспадарак кожны год павялічваюць плошчы пад гібрыднае жыта. Дырэктар СУП «Вімна» (Віцебскі раён) Віталь Вараб'ёў успамінае, як страшна было браць «ката ў мяшку», як перажывалі за ўраджайнасць, хоць і засеялі ў першы год усяго 25 га. Сёння ж гібрыд збіраюць з 400 га. А на наступны ураджай закладуць амаль удвая больш. Расце і агульная колькасць плошчаў па ўсёй Віцебскай вобласці.
– Селекцыя зараз настроена на тое, каб атрымліваць найбольш прадукцыйныя, высокаўраджайныя культуры, гатункі, у тым ліку гібрыды. Патэнцыял іх прадукцыйнасці ў параўнанні з сартавым насеннем значна вышэйшы, – адзначае начальнік упраўлення земляробства, раслінаводства і кармавытворчасці камітэта па сельскай гаспадарцы і харчаванні аблвыканкама Іван Барыс. – Я ўпэўнены, што гібрыднае жыта працягне і далей заваёўваць пазіцыі ў сельскай гаспадарцы. Калі два гады таму мы высейвалі 7,5 тыс. Га, то ў 2018-м заклалі на плошчы 13,4 тыс. га. А планы гэтай восені – звыш 20 тыс. га.
З чым ядуць?
Гібрыднае жыта, па сутнасці, нічым не адрозніваецца ад элітнага. Тая, што горшая па якасці, гэтак жа ідзе на камбікармы. Лепшая – на вытворчасць мукі, з якой з часам выпякаюць той самы чорны хлеб, што вельмі любяць славяне. Самая простая буханка на 70 працэнтаў складаецца з жытняй і на 30 – з пшанічнай мукі. Дарэчы, нядаўна на «Віцебскхлебпраме» ўжо выпусцілі хлеб з збожжа новага ўраджаю. Штосутачна толькі ў абласным цэнтры выпускаюць да 30 тон жытнёва-пшанічных боханаў 35 найменняў.
– У некаторыя гатункі мы дадаем бульбяное пюрэ. Многія здзіўляюцца: навошта? – распавядае галоўны тэхнолаг ААТ «Віцебскхлебпрам» Вольга Паўлючэнка. – спрадвеку бульбу дадавалі для таго, каб хлеб даўжэй не чарсцвеў. А не таму, што там чагосьці не хапае. Ёсць узбагачаны хлеб, напрыклад, селенам або ёд-казеінам. Ёсць розныя віды з сухафруктамі і арэхамі.
Яшчэ з жыта можна рабіць канцэнтрат кваснога сусла. Такую прадукцыю сёння вырабляюць на прадпрыемстве «Полацкія напоі і канцэнтраты». Праўда, у складзе пакуль трыцікале замест жыта. Гэту культуру прасцей перапрацаваць на наяўным абсталяванні. А вось пасля мадэрнізацыі, якую праводзіць завод, за кошт жыта ў складзе ўдасца зрабіць таннейшым канчатковы прадукт. Па словах дырэктара прадпрыемства па вытворчасці напояў і канцэнтратаў Сяргея Куксава, канцэнтрату яны вырабяць удвая больш, закрыўшы патрэбы ўнутранага рынку. Але для гэтага штомесяц заводу спатрэбіцца каля 100 тон жыта.