Інтэрв'ю новага старшыні Лёзненскага райвыканкама
Наша, маё, роднае
– Радуюць людзі – прыветлівыя, добразычлівыя ў адносінах, можна сказаць, да чужога пакуль тут чалавека. Хтосьці спачувае мне: маўляў, цяжкавата ў раёне – хапае праблем, – кажа Сяргей Земчонак.
За плячыма Сяргея Рычардавіча – служба ў Савецкай арміі, дзве вышэйшыя адукацыі, праца ў Пастаўскім райкаме ЛКСМБ, ААТ «Паставымебель», дзе ён прайшоў шлях ад сталяра да дырэктара. Выбіраўся дэпутатам Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў дваццаць чацвёртага, дваццаць пятага і дваццаць шостага скліканняў. У кастрычніку 2016 года быў дэлегаваны ў Палату прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь шостага склікання ад Пастаўскай акругі №29, намеснік старшыні Пастаяннай камісіі па эканамічнай палітыцы. Удастоены званняў «Чалавек года Віцебшчыны – 2008», «Чалавек года Пастаўшчыны – 2009», «Найлепшы кіраўнік Віцебшчыны – 2015». Дэлегат V Усебеларускага народнага сходу.
Калі Сяргея Земчонка прадстаўлялі ўдзельнікам пашыранай сесіі Лёзненскага раённага Савета дэпутатаў, ён агучыў прынцып працы, які культываваў на прадпрыемстве «Паставымебель», а цяпер укараняе тут: «Бывала, заходзіў у кабінет хто-небудзь з навічкоў і пытаў: «Ці можна ў вас на прадпрыемстве купіць ДВП або ДСП, замовіць трактар для прысядзібнага ўчастка?» У такіх выпадках я казаў наведвальніку: «Будзь ласкавы, выйдзі, падумай, як правільна задаць пытанне, і вяртайся». Той здзіўлена шукаў у каго-небудзь падказкі, а вярнуўшыся, ужо цікавіўся, «ці можна на нашым прадпрыемстве» тое ці іншае. Калі працуеш тут, павінен засвоіць раз і назаўжды – гэта маё, наша, роднае і ніяк інакш».
Не нова, але актуальна
«З першага свайго дня на пасадзе старшыні райвыканкама дакладна тлумачу, што ніхто не вырашыць нашы праблемы, не навядзе парадак на зямлі, толькі мы самі, лёзненцы.
Асноўная праблема ў тым, што не ўмеем зарабляць грошы. Для гэтага іх важна ўмець лічыць, каб кожны ўчастак кожнага прадпрыемства стаў прыбытковым. «Паставы мэбля» мне выпала ўзначаліць ва ўмовах цяжкага фінансавага становішча, гэта значыць на мяжы банкруцтва. Але сітуацыю ўдалося выправіць. Я не саромеўся вучыцца ў кіраўнікоў паспяховых прадпрыемстваў – дзяржаўных і прыватных, што працягваю рабіць і зараз. Калі выйшаў прэзідэнцкі Указ «Аб рэструктурызацыі запазычанасці», згодна з якім самым галоўным было ўносіць бягучыя плацяжы, атрымлівалася гэта не ва ўсіх. Мы з калектывам здолелі. Проста ставілі перад сабой дакладныя задачы і штодзённа кантралявалі іх выкананне, прагназуючы затраты, выдаткі. Зараз там нармальнае фінансавае становішча, грунтоўна адрамантаваны будынак, добрае абсталяванне, кацельня, якая працуе на адходах вытворчасці, не толькі сваёй. Сабекошт прадукцыі год ад году зніжаецца.
Чаму я ўспамінаю гэта, знаёмячыся са старшынямі сельвыканкамаў, кіраўнікамі прадпрыемстваў, працоўнымі калектывамі Лёзненшчыны? Паспрабуем і тут паўтарыць далёка не новы, але заўсёды актуальны і эфектыўны падыход.
У раёне пераважае сельскагаспадарчая вытворчасць, дзе таксама ёсць магчымасці зарабіць. Самае жыццё вядзе гэту галіну да рынкавых адносін. Ва ўмовах цяперашняга ўборачнага кампаніі Лёзненшчына з-за непагадзі адзін з самых пацярпелых раёнаў, але выкарыстоўваем кожны пагодлівы дзень, псіхалагічна і тэхналагічна настроены не расслабляцца, працуем, стараючыся зрабіць больш. Вынік нядрэнны. Далей: прыбраў свае палі – прапануй дапамогу суседнему сельгаспрадпрыемству, 10% ад прыбранага ураджаю – твае. Зарабляй!
Райпо і грамадскае харчаванне павінны зарабляць – гэта прынцыпова. Праблема – недахоп абаротных сродкаў, які пацягнуў адсутнасць у гандлёвай сетцы райпо патрэбных насельніцтву прадуктаў і тавараў у неабходнай колькасці. З кіраўніцтвам аблпотребсаюза ўзаемаразуменне знойдзена. Сціснем выдаткі. Частка магазінаў пераходзіць да Бешанковіцкага райпо, якое будзе ўносіць за іх арэндную плату, няхай і невялікую, на тавары прадаставіць крэдыт. Райзаготкантора, склады, аўтапарк ушчыльняюцца да адной пляцоўкі. Па-новаму арганізуем работу грамадскага харчавання, у прыватнасці, рэстарана – з улікам пажаданняў насельніцтва адносна культурнага адпачынку. Аддзел ідэалагічнай работы, культуры і па справах моладзі райвыканкама таксама закліканы садзейнічаць. Справа паціху рухаецца», – канстатуе старшыня райвыканкама.
А калі яму заўважаюць, што ў раёне шмат «чужой» гандлю, у адказ Сяргей Рычардавіч распавядае, як у прадпрыемства «Паставымебель» было дзевяць канкурэнтаў-прыватнікаў, і нічога, перамагалі іх на рынку.
Рэвалюцыі не будзе
Для прадпрыемства «Паставымебель» Сяргей Земчонак не шукаў нейкіх асаблівых спецыялістаў. Пераканаўся, што і ў Лёзненскім раёне з усімі можна працаваць, падстаў для кадравай рэвалюцыі няма: «Пакуль заменены толькі дырэктар прадпрыемства УКПБО «Дабрабыт». Тут добрая база: цэх па пашыве верха абутку для СААТ «Марка», пральня – ёсць умовы, каб не проста трымацца на плаву, а мець прыбытак. Але прыходжу і бачу – швейнае вытворчасць стаіць: чакалі заказ. Гэта недапрацоўка кіраўніка. Трэба клапаціцца загадзя, каб арганізаваць бесперабойную і эфектыўную працу. Зараз вытворчасць загружана, ёсць папярэдняя дамоўленасць на чарговую партыю сыравіны, стаіць пытанне аб рабоце ў паўтары змены, як на нашым жа, лёзненскім, прадпрыемстве па пашыве бялізны і адзення Mark Formelle. Не сумняваюся, што справа ў «Дабрабыце» пойдзе.
Бачачы болевыя кропкі сельгаспрадпрыемстваў, не магу сказаць, што нашы людзі працуюць горш, чым у іншых рэгіёнах. Праблема з забяспечанасцю працоўнымі рэсурсамі. За год у сельскай гаспадарцы раёна работнікаў стала на сотню менш, гэта пры і без таго адчувальным іх дэфіцыце. Прааналізавалі, што можна супрацьпаставіць адтоку кадраў.
Неабходна павышаць прадукцыйнасць малочнай вытворчасці, таму што мінулы год быў няўраджайным, і яна ўпала. Самая горшая сітуацыя склалася на сельгаспрадпрыемствах «Крынкі», «Рубежніца», «Новая Дубрава-Агра» і часткова ў райаграсэрвісе, дзе былі не ў стане плаціць зарплату своечасова толькі за кошт малочнай прадукцыі. Цяпер пайшло збожжа, здолелі першы месяц – ліпень – абысціся без авансавання малочнага завода.
Зразумеў, што пры ўсіх цяжкасцях нельга пакідаць без дапамогі наша самае буйное сельгаспрадпрыемства «Рубежніца», дзе занята каля 200 чалавек, але за год звольнілася 20 механізатараў. Літаральна кожны дзень упраўленне сельскай гаспадаркі і харчавання райвыканкама і я кантралюем сітуацыю.
Калі заключаўся дагавор аб адкрыцці ў Ліёзна крамы «Санта», яго кіраўніцтва паабяцала, што пасля пабудовы будынка раён атрымае падарунак у суме 40 тыс. руб. Так і выйшла. Былі прапановы выдаткаваць іх на добраўпарадкаванне гарпасёлка. З гэтымі прапановамі я, як гаворыцца, пераначаваў і прыйшоў да іншай высновы. Пасля грунтоўнай падрыхтоўкі да абласнога фестывалю-кірмашу працаўнікоў вёскі «Дажынкі-2011» Ліёзна і сёння прыгожы райцэнтр, ёсць больш важныя праблемы. Як раз блізілася ўборачная, а ў «Рубежніцы» тэхніка зношаная – вось і папрасілі кіраўніцтва «Санта Рытэйл» аб спонсарскай дапамозе для закупкі запчастак гэтаму сельгаспрадпрыемству. Яно змагло падрыхтавацца да жніва і не адстае ад сярэдняраённых паказчыкаў. Апошні час і надоі малака там растуць. А ў наступным годзе плануем дабудоўваць незавершаны малочна-таварны комплекс, паколькі фінансаванне работ было спынена».
Інвестар інвестару рознь
Калі судзіць па лічбах, справы ў інвестыцыйнай палітыцы на Лёзненшчыне ідуць нядрэнна. Да прыкладу, нядаўна пабудаваны ветрапарк. Аднак новага старшыню райвыканкама не ўсё задавальняе. Хацелася б атрымаць для раёна інвестыцыі, пры якіх вырасце колькасць высокааплатных працоўных месцаў. Пакуль жа бізнесмены арыентуюцца на нізкі мясцовы сярэдні заробак.
«Нядаўна да нас прыязджаў дзелавы чалавек з Ірана. У мэтах развіцця авечкагадоўлі просіць пад свой праект памяшканні для пагалоўя і 2 тыс. га пашы. Прапануем варыянт у вёсцы Яськоўшчына. Гэта край сельгаспрадпрыемства «Рубяжніца», якое аб'яднала некалькі гаспадарак. Абслугоўванне акраінных земляў сваімі сіламі затратнае, глеба для збожжавых нізкабальная, але для кармавытворчасці і пашы – самая прыдатная. Ёсць асфальтаваная дарога, тры кароўніка-клюшнікі, праўда, стаяць яны закінутыя з-за недахопу работнікаў. Цалкам трывалыя скрынкі адна- і двухпавярховых дамоў, якія можна адрамантаваць і засяліць. Калі інвестар гатовы гэта зрабіць, мы не будзем убаку, дапаможам яму, то ахвотныя тут жыць і працаваць знойдуцца. І ў цэлым па раёне неабходна прывесці ў парадак прыдатныя, але пустыя дамы. А ў Лёзне актыўна будуем 40-кватэрнік і на наступны год плануем наступны.
Ёсць у мяне задумкі і па Лёзненскім перапрацоўчым участку ААТ «Малако» г. Віцебск. Досвед пастаўскіх, брэсцкіх сыраробаў паказвае, што чым больш глыбіня перапрацоўкі малака, тым багацей прадпрыемства. На нашым участку ідзе рэканструкцыя, а затым варта было б наладзіць вытворчасць сыру з цвіллю. Для гэтага і патрэбен вось такі невялікі, асобны, спецыяльна аснашчаны цэх.
Патрабуюцца немалыя сродкі для прывядзення ў парадак водаправода, каналізацыі, якія пераходзяць у веданне Віцебскводаканала. Пакуль дамовіліся аб планавых працах першага этапу – ухілім працёкі.
Словом, у раённай эканоміцы ўсё больш-менш зразумела. Каб расшавеліць мясцовую ініцыятыву, правёў дзень ідэй для ўсіх жадаючых. Пакуль вынік не ўражвае, але баявы настрой будзем захоўваць і далей, каб усе праблемы, якія ў нас назапасіліся, вырашыць», – адзначае Сяргей Зямчонак.