ІНТАРВ'Ю: У Віцебскай вобласці да 2015 года з'явіцца чатыры новыя заказнікі рэспубліканскага значэння

Тэхнічны прагрэс накіраваны на дабро чалавецтва, аднак з кожным крокам наперад ён рыкашэтам наносіць удар па прыродзе, без якой чалавек існаваць не можа... Спыніць развіццё тэхналогій немагчыма, але захаваць багацце флоры і фаўны ў сілах людзей. Аб мерах, прызначаных спрыяць захаванню разнастайнасці жывёльнага і расліннага свету, на прыкладзе самага паўночнага рэгіёна Беларусі ў гутарцы з карэспандэнтам БЕЛТА распавёў галоўны спецыяліст Віцебскага абласнога камітэта прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Генадзь Гарланаў. - У найбліжэйшы час плошча асабліва ахоўных тэрыторый у Віцебскай вобласці зменіцца. Ужо ў гэтым годзе ў рэгіёне будзе зарэзервавана чатыры тэрыторыі для стварэння заказнікаў рэспубліканскага значэння. Першы Дрожбітка-Свіна з'явіцца да канца 2010 года ў Полацкім раёне. Наступнымі асабліва ахоўнымі тэрыторыямі (у 2012-2013 гадах) будуць аб'яўлены заказнік Споры, размешчаны ў Пастаўскім раёне, і заказнік Жада ў Мёрскім і Шаркаўшчынскім раёнах. Апошнім да 2015 года трэба будзе стварыць заказнік Янка (Шаркаўшчынскі раён). У агульнай складанасці яны зоймуць каля 28,4 тыс.га. Кожная з гэтых тэрыторый з'яўляецца ўнікальным кавалачкам некранутай прыроды. Так, у будучым заказніку Дрожбітка-Свіна знаходзіцца цэлае ажерелле поймавых нізінных балот, якія захаваліся ў натуральным стане. Тэрыторыя заказніка Жада ўяўляе сабой адзін з найбуйнейшых у рэспубліцы масіваў верхавых і пераходных балот. У заказніку Споры размешчана ўнікальная ледніковая лагчына сцёку, якая з'яўляецца эталонам падобных форм рэльефу ў Беларусі. Не менш каштоўныя прыродныя комплексы выявілі вучоныя і на тэрыторыі заказніка Янка. Уражвае багатае разнастайнасць флоры і фаўны гэтых тэрыторый. На кожнай выяўлена каля 10 відаў жывёл і раслін, занесеных у Чырвоную кнігу Беларусі: чорны бусел, змееяд, палявы лунь, беркут, шэры журавель, балотная сава, буры мядзведзь, альдрованда пухірчатая, баранец звычайны, лінея паўночная, тайнік яйкападобны, асака заліўная, вярба чарнічная, пушыца стройная. Акрамя таго, у заказніку Янка расце прастрэл раскрыты, які ахоўваецца ў адпаведнасці з Бернскай канвенцыяй. Пры гэтым важна адзначыць, што жывёлы і расліны існуюць на гэтых тэрыторыях не асобнымі асобнікамі, а буйнымі арэаламі. Захаванне гэтага прыроднага багацця - галоўная задача кожнага беларуса, бо гэта наша спадчына, наша сучаснасць і будучыня, якую мы абавязаны перадаць сваім нашчадкам. - Новы статус, несумненна, паслужыць захаванню флоры і фаўны гэтых земляў. Аднак некаторыя кіраўнікі сельскагаспадарчых прадпрыемстваў, ды і мясцовыя жыхары, суседства з асабліва ахоўнымі прыроднымі тэрыторыямі ўспрымаюць вельмі насцярожана. З чым звязаны гэтыя асцярогі і наколькі яны абгрунтаваныя? - Звычайна падобныя страхі ўзнікаюць у сувязі з устанаўленнем у заказніку або запаведніку асаблівага рэжыму, які гаспадарнікам трэба будзе выконваць. У адпаведнасці з ім на асабліва ахоўных тэрыторыях забараняецца праводзіць меліярацыйныя работы, высечку дрэў, весці здабычу торфу і сапрапелю, складаць адходы, ствараць звалкі. Пэўныя абмежаванні накладаюцца і на паляўнічую дзейнасць. Аднак нейкіх невыканальных умоў няма. Акрамя таго, калі кіраўнікі гаспадарак працуюць без парушэнняў прыродаахоўнага і воднага заканадаўства, то нічога новага ў гэтых абмежаваннях для сябе не знойдуць. Гэта ж тычыцца і мясцовага насельніцтва, бо ніхто не забараняе збор грыбоў, ягад, галінак для венікаў. Проста ўсё гэта трэба рабіць ва ўстаноўленыя тэрміны. - Ці зменюцца плошчы дзейных заказнікаў і запаведнікаў? - Так. У першую чаргу гэта закране рэспубліканскі ландшафтны заказнік Асвейскі (Верхнядзвінскі раён), плошча якога павялічыцца на 1358 га да 29,1 тыс.га. Гэта рашэнне прынята ў сувязі з рэалізацыяй у 2008-2009 гадах праекта па аднаўленні гідралагічнага рэжыму балот і тарфянікаў, размешчаных як на тэрыторыі заказніка, так і каля яго. Каб захаваць прыродны комплекс і знізіць антрапагеннае ўздзеянне на прыроду, у Асвейскі будзе ўключана адноўленая тэрыторыя, якая не ўваходзіць у цяперашні час у заказнік, аднак мае велізарнае значэнне для захавання біяразнастайнасці. - Многія асабліва ахоўныя тэрыторыі Беларусі, размешчаныя ў тым ліку ў Віцебскай вобласці, прасціраюцца аж да суседніх дзяржаў, землі якіх за лініяй мяжы маюць аналагічны статус. Наколькі цесна наладжана ўзаемадзеянне з замежнымі калегамі, якія буйныя праекты па захаванні прыроднага разнастайнасці плануецца рэалізаваць у найбліжэйшы час? - Гэтая тэма сапраўды актуальная для нашага рэгіёна, бо на захадзе вобласць мяжуе з Латвіяй. Даволі працяглая мяжа з Расіяй. Каб скаардынаваць усе намаганні, накіраваныя на захаванне разнастайнасці гэтых арэалаў, вядзецца праца па стварэнні трансгранічных прыродных тэрыторый. У прыватнасці, трансгранічны біясферны рэзерват плануецца стварыць на тэрыторыі заказніка Асвейскі і нацыянальнага парку "Себежскі" (Пскоўская вобласць, Расійская Федэрацыя). Аналагічны праект плануецца рэалізаваць паміж нацыянальнымі паркамі "Браслаўскія азёры" і "Рычы" (з боку Латвіі). Пагадненні паміж адпаведнымі ведамствамі нашых краін аб супрацоўніцтве ў галіне аховы і ўстойлівага выкарыстання трансгранічных прыродных тэрыторый плануецца падпісаць ужо сёлета. Яны дазволяць умацаваць міжнароднае супрацоўніцтва, больш эфектыўна праводзіць ахоўныя мерапрыемствы, а таксама адкрыюць шырокія магчымасці для развіцця экатурызму. - Якія значныя мерапрыемствы акрамя непасрэдна накіраваных на захаванне разнастайнасці флоры і фаўны пройдуць у самым паўночным рэгіёне краіны ў сувязі з тым, што ААН абвясціла 2010 год Годам біялагічнай разнастайнасці? - Для прыцягнення ўвагі насельніцтва да гэтай тэмы сярод жыхароў вобласці і камунальных арганізацый будуць аб'яўлены конкурсы на лепшую кампазіцыю па азеляненні і добраўпарадкаванні тэрыторыі, лепшае добраўпарадкаванне і ўтрыманне месцаў масавага адпачынку каля водных аб'ектаў. Традыцыйна высокі цікавасць чакаецца да фотаконкурсу, які пройдзе пад назвай "Гэта твая зямля". Асобны спектр мерапрыемстваў будзе арганізаваны ў моладзевым асяроддзі. Гэта разнастайныя тэматычныя канферэнцыі, круглыя сталы, а таксама жывое зносіны з прыродай падчас экскурсій па экамаршрутах. Усе гэтыя акцыі прызваны садзейнічаць павышэнню экалагічнай адукацыі, фарміраванню адказнага стаўлення да прыроды. Гэтыя ж мэты пераследуе і шэраг папулярных культурных святаў. Так, на базе ГПА "Экаросы" у Расонскім раёне пройдзе штогадовы міжнародны фестываль "Заборскі фэст", а ў Полацкім раёне аматараў дароў прыроды, не пазбаўленых азарту і духу спаборніцтва, чакае другі грыбны фестываль. Вольга БАГАЧЭВА, БЕЛТА.-0-