Выдадзена першая кніга з серыі пра музычнае жыццё Віцебска ў першай чвэрці XX стагоддзя
«
Музычнае жыццё Віцебска ў першай чвэрці XX стагоддзя» Гаўрылы Юдзіна (Мінск, «Медысонт», 2013) — першая ластаўка ў серыі «Кніжная лаўка Дома Шагала». Аб адкрыцці гэтага выдавецкага праекта Музеем Марка Шагала паведаміла яго дырэктар Людміла Хмяльніцкая на прэзентацыі кнігі, якая выйшла ў свет.Гісторыя яе стварэння настолькі ж цікавая і дзіўная, як і змест усіх 304 старонак.
Такім чынам, у аснову кнігі пакладзена рукапіс найвядомага савецкага дырыжора, кампазітара, педагога Гаўрылы Юдзіна (1905—1991 гг.). Ён нарадзіўся ў Віцебску, аднак большая частка яго жыцця прайшла ў вялікіх гарадах Расіі, у Санкт-Пецярбургу і Маскве. Але Віцебск не адпускаў Гаўрылу Якаўлевіча. У канцы 1960-х ён прыязджаў на радзіму, сустракаўся з журналістамі-тэлевізійшчыкамі. У той час успаміны знакамітага земляка пра стары Віцебск, яго вядомых людзей, культурнае жыццё ўпершыню запісала рэдактар абласной студыі тэлебачання Ала Нікіціна (цяпер журналіст, пісьменнік, жыве і працуе ў Іерусаліме). Усе гады яна захоўвала каштоўны ва ўсіх адносінах запіс. А нядаўна перадала інтэрв'ю для публікацыі ў
«Бюлетэні Музея Марка Шагала», у музей, дзе ўжо добры дзясятак гадоў знаходзіцца рукапіс Юдзіна, створаны ім у 1961—1972 гадах. Юдзін рыхтаваў яго да выдання ў серыі «З музычнага мінулага», але гэтага так і не здарылася. Перад смерцю дырыжор пакінуў машынапіс маскоўскаму мастацтвазнаўцу Аляксандры Шатскіх (доктар мастацтвазнаўства, гісторык рускага авангарда А. Шатскіх неаднаразова бывала ў Віцебску, ёю напісана буйная даследчая праца, прысвечаная Віцебскай мастацкай школе 1917—1923 гадоў, цяпер жыве ў Нью-Ёрку і Маскве. — Заўв. аўт.). Яна і перадала гэты ўнікальны працу ў Віцебск, у Музей Марка Шагала. Адзінае, што заставалася невядомым, так гэта аўтарская назва рукапісу, паколькі адсутнічалі першыя старонкі. А аднавіць яго дапамог паэт Давід Сімановіч, які захаваў пісьмо Юдзіна, адрасаванае яму 10 студзеня 1967 года: «Заадно магу паведаміць Вам, што амаль скончыў вялікую працу… «Музычнае жыццё Віцебска ў першай чвэрці XX стагоддзя».Усе гэтыя падзеі перапляліся так цесна, што нараджэнне ідэі аб выданні рукапісу Гаўрылы Юдзіна на радзіме стала самай натуральнай заканамернасцю. І вось кніга, якая змяшчае ўнікальныя звесткі пра зорак музычнага свету, чые шляхі перасякаліся ў Віцебску, пра жыццё мясцовай музычнай інтэлігенцыі, стала публічным здабыткам. На старонках яе — аповяд пра гастролі салістаў Берлінскай каралеўскай оперы, італьянскай опернай трупы братоў Гансалес, расійскага знакамітага спевака Леаніда Собінава… Яркімі эпізодамі прадстаўлены гісторыя Віцебскай народнай кансерваторыі і музыкантаў з сусветнымі імёнамі, якія там працавалі, матэрыял пра найбагацейшую нотную бібліятэку Віцебска і многае іншае.
Выданне змяшчае і дапаўненні. Гэта артыкулы Людмілы Хмяльніцкай пра Гаўрылу Юдзіна, Валянціны Кучаранкі пра Віцебскі гарадскі тэатр у 1873—1917 гады, супрацоўнікаў Дзяржаўнага архіва Віцебскай вобласці Святланы Мясаедавай пра забаўляльныя сады
«Еўропа», «Елагі», сад імя Леніна і іншыя, якія служылі канцэртнымі пляцоўкамі, Вольгі Кузмянковай пра нотна-інструментальны склад, Юліі Пасканьевай пра скрыпача і педагога Карла Рыгоравіча, які ў 1919 годзе папоўніў прафесарскі склад Народнай кансерваторыі.Кніга выдадзена дзякуючы супрацоўніцтву і фінансавым укладанням Музея Марка Шагала і Дзяржaрхіва Віцебскай вобласці.
Наталля Крупіца, "Віцьбічы"