Як рэалізуюцца інавацыйныя праекты ў РВУП «Вусьце» НАН Беларусі?»
Інавацыйныя праекты РВУП «Усце» НАН Беларусі» даюць выдатныя вынікі не толькі ў жывёлагадоўлі
У асноўных палажэннях праекта Праграмы сацыяльна-эканамічнага развіцця Рэспублікі Беларусь на 2021—2025 гады ёсць раздзел «Сучасная экасістэма інавацый». Задача на надыходзячае пяцігоддзе — дасягнуць узроўню інавацыйнага развіцця краін — лідараў Усходняй Еўропы. Прадугледжваецца рэалізаваць больш за 70 праектаў у гэтай сферы, у тым ліку ў АПК, павысіць навукаёмістасць ВУП да ўзроўню не менш за 1 працэнт. Праца прадпрыемства вялікая. І ўжо ёсць першыя станоўчыя прыклады сувязі навукі з вытворчасцю. НАН Беларусі нядаўна рэалізавала два наватарскія праекты ў сваім сельгаспрадпрыемстве «Усце» Аршанскага раёна.
Дырэктар Дзмітрый БАТЮКОЎ.
ААТ увайшло ў склад Акадэміі навук у 2015 годзе. Прааналізаваўшы становішча спраў, вучоныя зрабілі выснову: пагалоўе КАР вельмі малое. На 100 гектараў сельгасугоддзяў усяго толькі 10 кароў — у 2 разы менш, чым у сярэднім па краіне. Зразумела, без дастатковай валавой вытворчасці малака эканоміка гаспадаркі пакідала жадаць лепшага.
Паколькі вольных памяшканняў для жывёлы не было, вырашылі пабудаваць малочна-таварны комплекс. Ну а калі гэта падраздзяленне Нацыянальнай акадэміі навук, то новы аб'ект павінен быць інавацыйным. Вядома, патрэбны грошы. Па падтрымку звярнуліся да Кіраўніка дзяржавы. Сродкі выдзелілі з Рэспубліканскага цэнтралізаванага інавацыйнага фонду. У канцы мінулага года малочна-таварны комплекс «Усценскі» РВУП «Усце» НАН Беларусі» уступіў у строй. Што ён сабой уяўляе?
Памяшканні МТК разлічаны на 1000 дойных і 200 сухостойных кароў. Для раздою выкарыстоўваецца ўстаноўка «Елачка» на шэсць месцаў, для асноўнага статка — «Карусель». Намеснік старшыні прэзідыума Нацыянальнай акадэміі навук Пётр Казакевіч растлумачыў, у чым інавацыйнасць:
— У краіне нямала даільных залаў з карусельнымі даільнымі ўстаноўкамі, але гэта першая рабатызаваная, разлічаная на 40 кароў. Тут нават няма аператара. Адзін чалавек будзе сачыць за тым, каб усе даільныя месцы працавалі. Спецыяльны механізм аўтаматычна падганяе кароў да даільнага залы. Яна заходзіць у свабоднае месца
ЗАВЕЗЕНА партыя жывёл — 280 нецелак чырвонай жывёлы з Даніі. Патэнцыял — да 12 тысяч кiлаграмаў малака ад каровы ў год, але ў рэальных умовах спачатку плануецца атрымаць 9—9,5 тысячы.
Вядома, такая прадуктыўнасць дазволiць падняць эканомiку гаспадаркi. Аднак, кажа Пётр Казакевiч, важнейшая iншая задача: ферма павiнна стаць племянной. На першы план выходзяць навуковыя мэты. Адна з iх — павялiчыць перыяд прадуктыўнасцi жывёл. Цяпер у сярэднім па краiне на карову прыпадае 2,8 лактацыi. Трэба выйсцi спачатку хаця б на 3,5. Адпаведна, узрасце колькасць атрыманых ад кожнай каровы цялят. Для працягу роду будуць выкарыстоўваць спецыяльны генетычны матэрыял, якi дазваляе павялiчыць выхад цялушак да 70—80 працэнтаў. Лепшых бычкоў плануюць адбiраць i прадаваць на племпрадпрыемствы. Цялушак накiруюць для рамонту статка на iншых фермах гаспадаркi, дзе яшчэ 950 галоў. Каб у перспектыве ўсё прадпрыемства перайшло на чырвоную жывёлу. Улiчваючы, што такiя жывёлы ёсць яшчэ ў гаспадарцы «ЖодзiнаАграПлемЭлiта» НПЦ НАН па жывёлагадоўлi, то на будучыню ў вынiку селекцыйнай работы плануецца стварыць сваю беларускую пароду чырвонай жывёлы. Дарэчы, яна калiсьцi была. Але, як гаворыцца, згубiлася.
Аграном-семеновод Ксенiя ПУЛЬЯНОВА.
Чаму звярнулi ўвагу менавiта на чырвоную жывёлу? У кароў такой пароды вышэй тлустасць малака, у iм ёсць бялок АА (у чорна-пярэстай — толькi А). Па даследаваннях замежных спецыялiстаў, малако, якое змяшчае дадзены бялок, лепш засвойваецца арганiзмамi дзяцей i людзей пажылога ўзросту.
I яшчэ. У канцы мiнулага года Мiнiстэрствам сельскай гаспадаркi i харчавання зацверджана беларуская спецыялiзаваная малочная парода жывёлы, якую ў побыце называюць белголштын. Але на гэтым не спынiлiся. На аснове белголштына хочуць стварыць пароду пад умоўнай назвай «прамысловая карова». Яна павiнна захаваць прадуктыўнасць i адначасова мець моцную канстытуцыю, вытрымлiваць жорсткiя ўмовы ўтрымання i атрымання малака насучасных комплексах, павялічыць колькасць лактацый з цяперашніх 2,8 да 4 і больш. Для селекцыйнай працы стануць выкарыстоўваць і чырвоную жывёлу.
Як ідзе адаптацыя нецеляў на новым месцы?
— Адразу хваляваліся, як жывёлы прыстасуюцца да новых умоў. Але адаптацыя прайшла добра. Часам здаецца, што ім тут больш падабаецца, чым дома, — жартам і сур'ёзна кажа дырэктар прадпрыемства Дзмітрый Бацюкоў.
МІЖ ТЫМ падставы так гаварыць ёсць. У Даніі нецелі былі на прывязным утрыманні, у памяшканні з нізкімі столямі. Тут жа на новай ферме свабода і поўны камфорт.
Начальнік комплексу Людміла Скакун таксама з гумарам дадае:
— У цялушак звыклай нам чорна-пярэстай пароды бывае «дзедаўшчына»: калі прывесці ў групу жывёлу, якая тут не расла, «старажылы» могуць яе ганяць, штурхаць. А пры перамяшчэнні чырвонай жывёлы з адной партыі ў іншую ніякіх канфліктаў не бывае. Вельмі мірныя і добрыя жывёлы.
Завод па вытворчасці насення.
Шмат гадоў таму гаспадарка называлася эксперыментальнай базай, займалася насенняводствам. З часам абсталяванне для падрыхтоўкі насення зносілася, новае не набылі — і гаспадарка страціла такі статус. Таму пасля ўваходжання ў склад Нацыянальнай акадэміі навук вырашылі вярнуцца да насенняводства, каб палепшыць фінансавы стан. Так з'явілася ідэя стварыць завод па вытворчасці насення сельскагаспадарчых культур. Сродкі на яго будаўніцтва таксама выдзелілі з Рэспубліканскага цэнтралізаванага інавацыйнага фонду. Завод пачаў працаваць ужо падчас мінулай апрацоўкі.
Адна з асаблівасцей гэтага прадпрыемства ў тым, што выкарыстоўваюцца самыя сучасныя метады ацэнкі і падрыхтоўкі насення. Традыцыйна на насенне адбіраецца буйное і шчыльнае збожжа. Тут жа яшчэ вызначаюцца і мікратрашчыны, якія негатыўна ўплываюць на будучы ўраджай. Збожжа з іх наяўнасцю адразу адпраўляецца на фураж.
— Інавацыйнасць завода ў тым, — тлумачыць дырэктар Дзмітрый Бацюкоў, — што цяпер тут працуе ўсяго чатыры чалавекі. Усімі працэсамі кіруе аўтаматыка. Першапачаткова ў ёмістасці для захоўвання загружаецца 10 тысяч тон збожжа, з якіх атрымліваецца прыкладна7 тысяч тон насення, астатняе ідзе на корм жывёле.
Завод, дарэчы, не толькі перапрацоўвае сваё збожжа, але і аказвае паслугі іншым прадпрыемствам, якія прывозяць яго сюды, а на выхадзе атрымліваюць насенне. Разлічвацца можна як грашыма, так і збожжам.
ДЗЯКУЮЧЫ фінансавай, арганізацыйнай і навуковай падтрымцы Нацыянальнай акадэміі навук гаспадарка палепшыла становішча спраў у раслінаводстве. Жніво мінулага года завяршыла з выдатным вынікам. Валавая вытворчасць збожжа — каля 12 тысяч тон пры ўраджайнасці 51 цэнтнер з гектара. Значыць, хопіць на фураж і загрузку завода. Падтрымаў і НПЦ НАН па земляробстве, які выдзеліў розныя насенне для размнажэння. Такім чынам праз гаспадарку фарміруецца сістэма пастаўкі самых сучасных сартоў насення ад селекцыянераў да сельгаспрадпрыемстваў Віцебскай і Магілёўскай абласцей. Таксама разглядаецца пытанне экспарту беларускага насення ў Расію. Цяпер галоўная задача — вярнуць былую славу прадпрыемству, сур'ёзна займацца вытворчасцю элітнага насення.