Як Указ № 506 «Аб развіцці Аршанскага раёна Віцебскай вобласці» змяняе жыццё мясцовых жыхароў

У 2019 годзе ўвага была сканцэнтравана на Аршанскім раёне ў сувязі з прыняццем Указа № 506 аб развіцці гэтага рэгіёна, які быў падпісаны Прэзідэнтам 31 снежня 2018 года. Яго рэалізацыя стала своеасаблівым эксперыментам, які павінен прадэманстраваць, як узмоцненая ўвага да ўсіх сфер жыцця канкрэтнага рэгіёна можа вывесці яго на зусім новы ўзровень, зрабіўшы прывабным у інвестыцыйным плане і камфортным для яго жыхароў. У выпадку поспеху атрыманы вопыт будзе распаўсюджаны на іншыя рэгіёны краіны.

Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка:

— Гэта пытанне не толькі Оршы. Як я ўжо казаў, гэта пытанне раўнамернага размеркавання прадукцыйных сіл па ўсёй краіне. Такіх сярэдніх гарадоў у нас 11, і пражывае там нямала — 15 працэнтаў насельніцтва. Урад на прыкладзе Оршы павінен быў паказаць сістэмную працу з такімі рэгіёнамі. У тым ліку вызначыць эфектыўныя рашэнні па апярэджальным развіцці і распаўсюдзіць іх у далейшым на ўсю краіну.

Асноўны расклад

Пад асаблівым кантролем мясцовых улад і Урада — прамысловы комплекс рэгіёна і выкананне інвестыцыйных праектаў, уключаных у Праграму развіцця Аршанскага раёна, бо менавіта ад іх залежыць паступленне падаткаў, напаўненне бюджэту і павелічэнне даходаў насельніцтва.

— Мы планавалі рэалізацыю праектаў і асноўны аб'ём інвестыцый на 2019—2020 гады па наступным спісе прадпрыемстваў: Інструментальны завод, Завод прыбораў аўтаматычнага кантролю (завод ПАК), «Легмаш», «Оршааграпраммаш», «Тэхніка сувязі», авіярамонтны завод і ільнокамбінат, — адзначае першы намеснік старшыні Аршанскага райвыканкама Сяргей Пац.


Асноўная цяжкасць, з якой за гэты час давялося сутыкнуцца, звязана з працяглым падрыхтоўчым этапам. Значная колькасць часу займае перамоўны працэс, распрацоўка бізнес-планаў і праектна-каштарыснай дакументацыі, іншыя працоўныя моманты такога плана. У працы з замежнымі інвестарамі гэта абумоўлена іх скрупулёзным падыходам і жаданнем прадугледзець усе магчымыя рызыкі.

Напрыклад, падрыхтоўка кантракта на суму 41,8 млн еўра, які ў канцые сакавіка быў падпісаны прадстаўнікамі ААТ «­­БЕЛАЗ» і італьянскай кампаніі Danieli&C. Officine Meccaniche S.p.A., заняло каля двух гадоў. Буйны праект па арганізацыі кальцапракатнай вытворчасці з аб'ёмам інвестыцый каля 90 млн еўра цалкам будзе рэалізаваны да канца 2023 года на плошчах завода ПАК, які ўваходзіць у склад холдынгу «­­БЕЛАЗ-Холдынг».

У райвыканкаме не прыхоўваюць, што яшчэ некалькі гадоў таму завод ПАК быў адным з самых праблемных у прамысловым комплексе раёна: пакуль не увайшоў у склад холдынгу БЕЛАЗа ў лютым 2019-га, перспектыў па ім не было. Точачныя праекты, якія мясцовыя ўлады спрабавалі рэалізаваць да гэтага моманту пры падтрымцы Міністэрства прамысловасці, так і не змаглі пераламіць сітуацыю. Некаторы час нават разглядалася верагоднасць запуску працэдуры банкруцтва па ім. Цяпер жа сваю будучыню прадпрыемства цесна звязвае з новым праектам. Аднак і да гэтага тут не стаялі на месцы. Па словах намесніка дырэктара прадпрыемства Антона Варонько, у мінулым годзе асвоена вытворчасць кантэйнерных станцый абезжалезвання вады з прымяненнем сучасных матэрыялаў і абсталявання ачысткі вады, што адпавядае патрабаванням сусветных стандартаў. Поспехі адбіліся і на лічбах: калі па выніках 2018-га на заводзе ПАК рэнтабельнасць продажаў складала мінус 39,4 працэнта, то за 2020-ы паказчык павялічыўся да плюс 5,1 працэнта. Сярэднямесячная заработная плата з пачатку гэтага года склала звыш 1,1 тысячы рублёў.

Станоўчыя змены адзначаюць і самі рабочыя. Фрэзероўшчык Дзмітрый Цітоў працуе на ПАКе ўжо 30 гадоў. Па яго словах, за апошні час у лепшы бок змянілася многае. Ідзе паступовае паляпшэнне ўмоў працы: зроблены гардэробы, вядзецца рамонт сталовых, вытворчых і бытавых памяшканняў.

«Прыемна, што гэтая праца пачалася не з кабінета дырэктара, а з цэхаў. Вядома, хацелася б зарплату вышэй, але любы разумны чалавек разумее, што адразу ўсё зрабіць немагчыма. Да таго ж мы бачым перспектывы, якія ўнушаюць упэўненасць у будучыні завода, а значыць, і аплата працы з часам вырасце», — перакананы Дзмітрый Цітоў.

Аналагічныя пераўтварэнні адбываюцца і на іншых прадпрыемствах аршанскага прапрамысловага кластара. Так, на інструментальным заводзе рэалізуецца інвестпраект па арганізацыі вытворчасці сучаснага металарэжучага інструмента. На «Легмашы» — па выпуску прадукцыі для нафтагазавай прамысловасці. Магутнае канструктарскае бюро і рэгулярнае тэхпераўзбраенне дазваляюць трывала трымаць свае пазіцыі станказаводу «Чырвоны баец». Доля інавацыйнай прадукцыі ў агульным аб'ёме рэалізацыі складае на гэтым прадпрыемстве 57 працэнтаў. У планавым рэжыме ідзе трэці этап мадэрнізацыі на ільнокамбінаце. У 2020 годзе тут арганізаваны швейны ўчастак па вытворчасці джынсаў і гатовых вырабаў. Працягваюцца работы на ўчастку па адбельванні катонізаванага кароткага валакна, што дазволіць атрымаць прадукцыю, якая можа выкарыстоўвацца для вытворчасці пражы бытавога, медыцынскага і санітарна-гігіенічнага прызначэння, павялічыць аб'ём выпушчанай прадукцыі, а таксама выйсці на новыя рынкі. А гэта станоўча адбіцца на эканамічнай дзейнасці прадпрыемства.

Перакрыжаванне інтарэсаў

Вытворчая інфраструктура і спрыяльнае дзелавое асяроддзе — галоўныя фактары інвестыцыйнай прывабнасці Аршанскага раёна, якія рэгіён выкарыстоўвае для свайго росту. У цяперашні час на яго тэрыторыі створана 31 новае прадпрыемства з замежным капіталам. За 2018—2020 гады прыцягнута 14,9 млн долараў замежных інвестыцый. Арганізавана 15 новых вытворчасцей.


Яшчэ адным з ключавых драйвераў росту эканомікі Аршанскага раёна з'яўляецца лагістычнае размяшчэнне рэгіёна. У поўнай меры раскрыць гэты патэнцыял павінен мультымадальны прамыслова-лагістычны комплекс, стварэннем якога занялася кампанія «Брэміна груп». Да цяперашняга часу агульны аб'ём інвестыцый у праект па стварэнні асаблівай эканамічнай зоны «Брэміна-Орша» перавысіў 70 млн рублёў. Уведзены дзве чаргі, запрацаваў аэрадром Орша, які прыняў ужо больш за дзесятак паветраных суднаў. Усё гэта пацягнула заканамернае ажыўленне экспарту паслуг, які ўжо ў бягучым годзе дасягнуў узроўню звыш 160 працэнтаў.

— Вынік мог быць і лепшым, аднак свой негатыўны адбітак наклала пандэмія COVID-19, якая істотна знізіла тэмп рэалізацыі інвестпраекта і практычна на год прытармазіла яго наступны этап,звязаны са стварэннем найбуйнейшага ў Беларусі гандлёвага мястэчка. Яго прадугледжваецца рэалізаваць з кітайскімі партнёрамі. Цяпер праца па гэтым праекце зноў актывізуецца. Планаваны аб'ём інвестыцый — 62 мільёны долараў, — канстатаваў Сяргей Пац.

Важна ўсё

Нараўне з дасягненнямі ў прамысловым сектары эканомікі ёсць што адзначыць і ў аграпрамысловым комплексе Аршанскага рэгіёна. Па словах намесніка старшыні — начальніка ўпраўлення па сельскай гаспадарцы і харчаванні райвыканкама Андрэя Канстанцінава, за кошт будаўніцтва сучасных малочна-таварных ферм, рэпрадуктараў, завяршэння мадэрнізацыі, узмацнення матэрыяльна-тэхнічнай базы забяспечваецца рост у сельскай гаспадарцы, загружаюцца магутнасці перапрацоўваючых прадпрыемстваў.

У ліку найбольш буйных праектаў — будаўніцтва новага забойнага цэха на Аршан на вёсцы. Так, напярэдадні Новага года ў аграгарадку Борздаўка былі здадзены ў эксплуатацыю дзесяць жылых дамоў для работнікаў сельгаспрадпрыемства «Борздаўка-Агра». І гэта толькі малая частка вялікай працы: мясцовыя вяскоўцы з задавальненнем дзеляцца падрабязнасцямі аб тым, што нядаўна тут правялі газ, адкрылі пасля рамонту сучасны сацыяльна-культурны цэнтр, дзіцячы сад і школу, а цяпер узводзіцца буйны малочна-таварны рабатызаваны комплекс на 2 тысячы галоў каля вёскі Чурылава.


З радасцю распавядаюць пра свой населены пункт жыхары пасёлка Балбасава. З апошніх падзей – адкрыты зімой стадыён «Алімп». Добры рамонт ператварыў яго ў запатрабаваны спартыўны аб'ект. «Мы проста не паспяваем сачыць, як усё мяняецца», – кажа дырэктар мясцовай школы імя С. І. Грыцаўца Людміла Казанцава:

— Я жыву тут даўно і бачу, як пасёлак мяняецца на вачах. Гэта фактычна вынік апошніх гадоў. Цяпер у нас выдатныя двары. Ёсць уся інфраструктура. І самі людзі сталі больш акуратнымі, з клопатам ставяцца да створаных умоў. Мы, безумоўна, вельмі рады і жадаем жыхарам іншых рэгіёнаў такога ж хуткага і добрага развіцця.



ПРАМАЯ МОВА

Першы намеснік старшыні Віцебскага аблвыканкама Алег Мацкевіч:

— Ацэнка эфектыўнасці рэалізацыі Праграмы і яе падпраграм па ўсіх напрамках развіцця (рэальны сектар эканомікі, сацыяльная сфера, ЖКГ, транспарт і г.д.) высокая. Палепшыліся і якасныя паказчыкі. Раён працуе з чыстым прыбыткам, які ў 2020 годзе склаў 286 мільёнаў рублёў, павялічыўся да 2018-га ў 13 разоў. Рэнтабельнасць продажаў узрасла з 4,8 да 6,8 працэнта.

Важна не зніжаць набраных тэмпаў. Актуальнай застаецца задача па развіцці транспартна-лагістычных паслуг – гэта экспартныя магчымасці раёна. Тут маюцца ўнікальныя канкурэнтныя перавагі: размяшчэнне на скрыжаванні транспартных патокаў, даступнасць усіх відаў транспарту (чыгуначнага, аўтамабільнага, рачнога, авіяцыйнага).

Таксамаза кошт унясення новых тэхналогій, прыцягнення інвестараў неабходна цалкам прымяняць прамысловы патэнцыял рэгіёна, а ён значны. Мы бачым, як пасля прыняцця Указа № 506 ажывіўся гэты комплекс. Паступова вырашаецца шэраг праблемных пытанняў: тэхперааснашчэнне вытворчасцей, выпуск канкурэнтаздольнай і экспартна арыентаванай прадукцыі, нарошчванне вытворчых магутнасцей, рост заработнай платы, захаванне працоўных калектываў.

Вялікая ўвага надаецца ажыццяўленню ў гаспадарчы зварот невыкарыстоўваемай маёмасці.

Планомерная праца па ўсіх напрамках прыносіць сур'ёзную аддачу, што дазваляе Аршанскаму раёну набываць усё большы сацыяльна-эканамічны вагу ў абласным і рэспубліканскім маштабе.

ДЛЯ ДАВЕДКІ

♦ Раён займае 2-е месца па колькасці насельніцтва сярод рэгіёнаў Віцебскай вобласці. Тут жывуць і працуюць больш за 148 тысяч чалавек.

♦ З 2016 па 2020 год аб'ём інвестыцый і будаўніча-мантажных работ у рэгіёне вырас у 3,5 раза.

♦ Маштабны комплекс мер па рэалізацыі Праграмы развіцця Аршанскага раёна ўключае 18 падпраграм: запланавана 376 мерапрыемстваў з агульным аб'ёмам фінансавання 2 млрд 408 млн рублёў.

♦ За мінулыя тры гады фактычна ўкладзена 56,6 працэнта ад гэтай сумы, што з'яўляецца дастаткова высокім тэмпам.