Як у Бешанковіцкім раёне валёнкі валяюць…

Калі мы пацікавіліся, дзе ў Бешанковіцкім раёне знайсці майстра па валянні валёнак, нас адправілі ў вёску Азёркі. Аказалася, што гэтым майстэрствам валодаюць тут многія.

Гасцінна прыняла нас Лідзія Аляксандраўна Усава. Яна навучылася гэтаму мастацтву ад мамы, а тая – ад сваіх бацькоў, і гэтак далей: рамяство перадавалася з пакалення ў пакаленне. Трое дачок майстрыхі таксама не пакідаюць валянне.

– Гэта ўсё ж нейкая падтрымка. Вырабы купляюць у асноўным паляўнічыя, рыбаловы, старыя, бацькі сваім дзецям, – расказала Лідзія Аляксандраўна. Яна просіць 15-25 рублёў за дзіцячыя і 40 за дарослыя валёнкі, спраўна плаціць рамесны падатак.

Паводле яе слоў, галоўная складанасць у вырабе цёплых боцікаў – здабыць чыстую, якасную авечую поўсць. Ну а далей – справа тэхнікі. Каб зваляць валёнкі, неабходна прарабіць дзясяткі аперацый. За стагоддзі існавання тэхналогія не змянілася, хіба што з'явіліся спецыялізаваныя прадпрыемствы, дзе працу палягчаюць машыны.

– На адзін жаночы валёнак ідзе 1 кг авечай поўсці, – паведаміла майстрыха і пазнаёміла нас з прыблізнай схемай іх вырабу. Спачатку авечую поўсць трэба высушыць, вычасаць. Затым працэс перамяшчаецца ў лазню, дзе нарыхтоўку трэба

доўга валяць у цёплай вадзе, гэта значыць біць рукамі, укатваць спецыяльнай дастаткова цяжкай жалязякай, потым распрастаць, каб выраб не склеіўся, расцягнуць, насадзіць на калоду адпаведнага памеру, а калі сцячэ, высушыць у печы.

– За дзень я валяю толькі адну пару. Калі гаспадар быў жывы, а яго няма трэці год, мы рабілі больш, – падзялілася жанчына. – Гэта цяпер валяю валёнкі ў лазні, а раней усю брудную працу рабілі ў доме. Наўсюды быў авечы пах, а поўсць – і ў вадзе, і ў ежы, і паўсюль.

У працэсе вырабу Лілія Аляксандраўна не выкарыстоўвае ніякіх хімікатаў. Дзякуючы гэтаму азёрскія валёнкі можна лічыць самай што ні на ёсць экалагічна чыстай абуткам, якая не выклікае алергіі. Акрамя таго, такая абутак з натуральнага матэрыялу моцна сагравае ногі ў холад.

– Цяжка іх рабіць, ужо рукі ад валяння баляць, напэўна, больш не буду гэтым займацца, – сказала Лілія Аляксандраўна. Але гледзячы на яе, разумееш, што гэта хвілінная слабасць. Таму што без нашчадкавага рамяства жанчына ўжо не ўяўляе сябе. Гэта ўжо не захапленне, а лад жыцця. Так што, калі патрэбны валёнкі, едзьце у Азёркі – ад Віцебска рукой падаць.

Алена АЛІМАВА, фота Дзмітрыя ВОСІПАВА, «Віцебскія весці».