Як у Віцебскай вобласці павышаюць эфектыўнасць выкарыстання дзяржуласнасці?
— Віктар Васільевіч, з кожным годам узмацняецца попыт за працу з пустуючай маёмасцю, якая разглядаецца як адзін з рэзерваў павышэння дзелавой актыўнасці. Як на Віцебшчыне ўдаецца задзейнічаць гэты актыў?
— Усяго ў 2019 годзе органы дзяржкіравання праводзілі работу па ўключэнні ў эканамічны абарот звыш 1 тыс. аб'ектаў, гэта на траціну больш, чым у 2018-м. На працягу апошніх гадоў асноўным спосабам скарачэння нерухомасці, якая прастойвае, застаецца продаж. У 2019 годзе камітэт арганізаваў 663 аўкцыёны (на 3% больш, чым у 2018-м), прыкладна кожны шосты з якіх аказаўся выніковым. Прададзена 106 будынкаў і збудаванняў амаль на 4,3 млн, што на 48% перавышае выручаную суму ў 2018-м. Па колькасці рэалізаваных аб'ектаў рост склаў парадку 7%. Хачу адзначыць, што практычна ўсе прададзеныя на аўкцыёнах аб'екты выкарыстоўваюцца ў гаспадарчай ці іншай дзейнасці новымі ўласнікамі.
— Якія аб'екты карысталіся найбольшым попытам на леташніх таргах?
— Палова з аб'ектаў, прададзеных на аўкцыёнах, выстаўлялася з пачатковай цаной у адну базавую велічыню. Дарэчы, усяго з 2007 года, калі ўступіў у дзеянне Указ №108, на Віцебшчыне прададзена за 1 БВ каля 800 будынкаў. Уласнікі больш чым траціны з іх ужо выканалі ўмовы дагавора куплі-продажу, яшчэ 175 аб'ектаў вернуты або вяртаюцца ва ўласнасць дзяржавы. Зразумела, што разам з прывабнай цаной заканадаўства прадугледжвае жорсткую адказнасць за невыкананне ўмоў продажу, аж да штрафных санкцый у памеры ацэначнай коштавай нерухомасці. У сваю чаргу гэта можа пацягнуць пагаршэнне фінансавага становішча суб'екта гаспадарання або нават банкруцтва. Улічваючы аб'ектыўныя абставіны, камітэт прапануе органам мясцовай улады дыферэнцыравана падыходзіць да такіх сітуацый, па магчымасці падаўжаць тэрміны выканання ўмоў дагавора.
Таксама працягвалася распродаж камунальнай маёмасці арандатарам, якія займаюць нерухомасць больш за тры гады і добрасумленна выконваюць абавязкі па дагаворах арэнды. Такім мэтавым чынам рэалізавана 25 аб'ектаў рынкавым коштам больш за 2,1 млн руб. Дарэчы, гэта адзін з лепшых вынікаў па краіне.
— На асаблівым кантролі знаходзіцца павышэнне эфектыўнасці выкарыстання нерухомасці ў Аршанскім раёне.
— У зводны каляндарны графік уцягвання ў абарот маёмасці на тэрыторыі раёна ўключана 648 аб'ектаў. Паводле даных на пачатак года, амаль 60% з іх задзейнічана, у тым ліку прыкладна траціна будынкаў і збудаванняў прададзена, здадзена ў арэнду або перададзена іншаму ўласніку, яшчэ каля 22% выкарыстоўваецца арганізацыямі ў уласных мэтах.
— Тым не менш амаль 85% аўкцыёнаў завяршыліся безвынікова. Якія, на ваш погляд, прычыны такой нізкай пакупніцкай актыўнасці?
— Сапраўды, звыш 70% аб'ектаў, што выстаўляюцца на таргі, застаюцца незапатрабаванымі. Больш таго, цяпер у нас ёсць каля 60 збудаванняў, па якіх аўкцыёны праводзяцца з 2015 года, бо іншымі спосабамі ўцягнуць іх у абарот не ўяўляецца магчымым. Мы праводзім аналіз попыту і бачым, што адной з прычын, якія ўплываюць на актыўнасць пакупнікоў, застаюцца спецыфічнасць аб'ектаў, іх аддаленасць ад буйных гарадоў і раённых цэнтраў. Як правіла, такія збудаванні размешчаны ў месцах, дзе адсутнічае інфраструктура, а галоўнае — няма людзей.
Гэта бачна і па выніковай статыстыцы ў рэгіянальным разрэзе. Так, у Віцебску прададзена 21 будынак, у Оршы — 14. Калі браць сельскія раёны, то на Лепельшчыне ўдалося рэалізаваць 11 збудаванняў, у Пастаўскім раёне — 8. У Лёзненскім і Ушацкім — усяго па адным аб'екце, а Россонскі і Бешанковіцкі раёны спрацавалі з нулявым вынікам.
Для стымулявання попыту камітэт сумесна з упраўленнем культуры аблвыканкама сфарміраваў базу даных па аб'ектах гісторыка-культурнай спадчыны.
У яе ўключана больш за 20 будынкаў, сядзібных комплексаў і культавых збудаванняў у асноўным XVIII — XIX стагоддзяў пабудовы з 13 рэгіёнаў, якія будуць прапаноўвацца інвестарам.
— Рыхтуючыся да інтэрв'ю, я звярнуў увагу, што другі год запар павялічваюцца невыкарыстоўваемыя плошчы, хоць праца праводзіцца значная. Чым гэта выклікана?
— Удзельная вага невыкарыстоўваемай нерухомасці складае каля 6% (гэта парадку 590 тыс. кв. м). Яе плошча павялічылася ў 2019 годзе прыкладна на 10% у асноўным за кошт перадачы ў камунальную ўласнасць маёмасці ліквідуемых гаспадарчых таварыстваў і сацыяльных аб'ектаў у сельскай мясцовасці. Дарэчы, праца з маёмасцю арганізацый, якія знаходзяцца на стадыі ліквідацыі або працэдуры банкруцтва, стала адным з напрамкаў працы камітэта. Толькі за мінулы год падрыхтаваны рашэнні аб вызначэнні прымаючага боку больш чым па 1,1 тыс. аб'ектах нерухомасці такіх суб'ектаў гаспадарання, што на 36,4% больш, чым годам раней. Усяго ж рашэнні прымаліся ў дачыненні да звыш 3 тыс. пабудоў.
— Віктар Васільевіч, яшчэ аднымі важнымі напрамкамі дзейнасці камітэта з'яўляюцца карпаратыўнае кіраванне і ўладальніцкі нагляд. Што робіцца на Віцебшчыне па паляпшэнні якасці кіравання гаспадарчымі таварыствамі з доляй Віцебскай вобласці і яе адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінак?
— Пытанням эфектыўнасці дзяржсектара надаецца павышаная ўвага. Пра гэта сведчаць і прынятыя ў апошні час рашэнні аб павышэнні ўзроўню прадстаўніцтва ў органах кіравання гаспадарчымі таварыствамі. Так, у стратэгічна значных ААТ, якія працуюць на тэрыторыі Віцебшчыны, прадстаўнікі дзяржавы — з ліку вышэйшых службовых асоб краіны.
Сёння Віцебская вобласць валодае долямі ва ўстаўных фондах 65 ААТ, функцыі ўладальніцкага нагляду ў якіх ажыццяўляюць 9 органаў дзяржаўнага кіравання і дзяржаб'яднанняў. Яшчэ ў 130 ААТ ёсць долі гарадоў і раёнаў Віцебшчыны. Калі браць галіновую структуру, то больш за 70% з іх — гэта арганізацыі аграпрамысловага комплексу і перапрацоўчай прамысловасці.
Аднымі з прыярытэтных напрамкаў павышэння якасці кіравання дзяржсектара застаюцца забеспячэнне эфектыўнага ўладальніцкага нагляду, у тым ліку праз умацаванне кадравага складу прадстаўнікоў дзяржавы, і ўкараненне элементаў карпаратыўнага кіравання, якому надаецца прыярытэтнае значэнне.
Элементы карпаратыўнага кіравання дзейнічаюць у 19 ААТ з доляй камунальнай уласнасці, або амаль у кожным дзясятым таварыстве. Найбольш актыўна акцыянерныя таварыствы ўкараняюць карпаратыўны кодэкс, які ўяўляе сабой звод правіл узаемадзеяння таварыства, яго акцыянераў, органаў кіравання і кантролю як паміж сабой, так і з дзяржаўнымі і іншымі арганізацыямі. Ён прыняты ў 10 ААТ, у тым ліку ва ўсіх акцыянерных таварыствах, уладальніцкі нагляд у якіх ажыццяўляе галоўнае ўпраўленне гандлю і паслуг Віцебскага аблвыканкама, а таксама на Верхнядзвінскім масласырзаводзе, ААТ «Агракамбінат «Юбілейны», «Мір паслуг плюс», «Віцебскліфт», «АТП №4, г. Віцебск».
У 9 ААТ дзейнічае іншая мадэль карпаратыўнага кіравання. Яна прадстаўляе сабой мясцовыя нарматыўныя прававыя акты (палажэнні аб назіральнай радзе, аб дырэкцыі, аб рэвізійнай камісіі, аб дывідэнднай палітыцы і інш.). Такі кіраўніцкі механізм прадугледжвае пашырэнне паўнамоцтваў кожнага органа кіравання або кантролю акцыянернага таварыства. Трэба мець на ўвазе, што мадэлі карпаратыўнага кіравання пастаянна ўдасканальваюцца, таму «Віцебскаблмаёмасць» аказвае кансультацыйную дапамогу таварыствам. Акрамя таго, цяпер камітэт вядзе адбор кандыдатаў для абрання ў якасці незалежных дырэктараў у назіральныя рады ААТ з камунальнай доляй. У рэестр ужо ўнесены кандыдатуры шасці чалавек зыходзячы з папярэдне вызначаных умоў і патрабаванняў, якія прад'яўляюцца да такіх кіраўнікоў. Яны змогуць аказаць садзейнічанне таварыствам пры ўкараненні элементаў карпаратыўнага кіравання, у прыватнасці, у распрацоўцы стратэгіі іх развіцця.
Агульная плошча аб'ектаў, якія знаходзяцца ў уласнасці Віцебскай вобласці і яе адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінак, перавышае 9,9 млн кв. м, у тым ліку здаецца ў арэнду больш за 300 тыс. кв. м, перададзена ў бязвыплатнае карыстанне амаль 913 тыс. кв. м.