«Кожная арганізацыя мае крыніцы росту ўнутры сябе» - Мікалай Шарснёў абазначыў прыярытэты паскоранага развіцця Полацкага раёна

Мікалай ШАРСЦЯНЕЎ, старшыня Віцебскага аблвыканкама:

Апошнім часам у раёне зроблена нямала, але яшчэ далёка не ўсе рэзервы вычарпаны. Кожная арганізацыя мае крыніцы росту ўнутры сябе. Ёсць яны і ў прамысловай сферы. Несумненна, сапраўднае і будучыня гэтага сегмента неадрыўна звязаны з тэхнічным перааснашчэннем прадпрыемстваў, укараненнем сучасных тэхналогій. Вельмі важна на сістэмнай аснове наладзіць працу па зніжэнні затратных механізмаў, вытворчасці тавару з высокай дабаўленай вартасцю. Да таго ж на месцах трэба больш актыўна задзейнічаць маркетынгавыя інструменты, каб замацоўвацца за новымі гандлёвымі нішамі, быць канкурэнтаздольнымі, утрымліваць спажывецкі інтарэс, у тым ліку за кошт якаснай і эксклюзіўнай прадукцыі. Трэба сказаць, што раёнам забяспечаны значны прырост па адгрузках прадукцыі, якая вырабляецца, на замежныя рынкі. Асноўную наменклатуру экспарту складаюць шклатканіна і шклавалакно, металаканструкцыі, прэсы гідраўлічныя, піламатэрыялы, малочная прадукцыя. Характэрна, што ў разрэзе ўсёй Віцебшчыны раён уваходзіць у тройку найбуйнейшых экспарцёраў.

Драйверы росту эканомікі ёсць і ў аграрным сектары. Як у раслінаводстве, так і ў жывёлагадоўлі ўсё павінна быць даведзена да тэхналагічнага дасканаласці. Кожнае дзеянне трэба пралічваць з пункту гледжання максімальнай выгады, каб у выніку забяспечыць гарантаваны прыбытак. Сёння неабходна вырабляць той аб'ём сельскагаспадарчай прадукцыі, які дазволіць цалкам загрузіць вытворчыя магутнасці перапрацоўваючых прадпрыемстваў. А гэта выручка, абаротныя сродкі, рост зарплаты ва ўвязцы з прадукцыйнасцю працы.

У ліку стратэгічных задач — прыцягненне інвестыцый, у тым ліку для рэалізацыі навукаёмістых і высокатэхналагічных праектаў. І ў гэтым плане Полаччыне, з прычыны геаграфічнага становішча і наяўных перспектыўных інвестыцыйных прапаноў, трэба зрабіць якасны рывок наперад. Прыдаць рытмічнасць варта і дзелавой актыўнасці, прыватнай ініцыятыве. За гэтым — новыя вытворчасці, занятасць людзей, напаўненне бюджэту і, як следства, рэсурс для ўдасканалення сацыяльнай сферы.

Маючы багаты турыстычны патэнцыял, а ў раёне засяроджана дастаткова вялікая колькасцьво аб'ектаў гісторыка-культурнай каштоўнасці, важна пашыраць зону фарміравання інфраструктуры турызму. І гэта, дарэчы, самы дынамічна развіваецца сектар эканомікі.

Толькі пры такім сцэнарыі паскоранага развіцця можна ўмацаваць пазіцыі рэгіёна як магутнага індустрыяльнага цэнтра, ды і ў цэлым вывесці раён на траекторыю росту адначасова па ўсіх напрамках. А гэта і ёсць формула павышэння дабрабыту мясцовага насельніцтва.

---

У цэнтры ўвагі — чалавек

Даведацца пра тое, як жа будзе паскорана развівацца Полацк, мы вырашылі з першых вуснаў. Нягледзячы на тое, што Ігара Маркавіча прызначылі старшынёй Полацкага раённага выканаўчага камітэта менш месяца таму, дзяржслужачы ўжо паспеў увайсці ў курс справы. Нягледзячы на ранні час, у прыёмнай заўважаем групу людзей. Як пазней высветліцца, у гэты дзень дырэктары прадпрыемстваў прыйшлі абараняць бізнес-планы. Пасля папярэдняй абароны, старшыня з рабочай групай выязджае на месцы для вывучэння абстаноўкі і пошуку рэзерваў для росту.

На стале ў Ігара Іванавіча, акрамя папак з матэрыяламі па бягучых справах, на самым бачным месцы ляжыць сшыты сшытак «Комплексны план паскоранага развіцця Полацкага раёна». Гэта яго настольная кніга, бо, як ён сам прызнаецца, пастаўлена задача ў тэрміновым парадку правесці карэкціроўку дакумента. А ў гэтым пытанні важная кожная дробязь. А яшчэ неабходна ўлічыць кожнае меркаванне.

— Лічу важным параіцца з жыхарамі і даведацца, што сёння іх больш за ўсё хвалюе. Працу з насельніцтвам узмоцніць трэба па ўсіх пазіцыях. Бо для нас самае галоўнае — палепшыць дабрабыт нашых грамадзян, — упэўнены Ігар Маркавіч. — Без падтрымкі людзей мы ў будучыні не вырашым ні адно пытанне. На гэта звярнуў увагу і Кіраўнік дзяржавы, прызначаючы мяне старшынёй Полацкага райвыканкама. Таму на вырашэнне актуальных пытанняў жыхароў раёна ў першую чаргу і нацэлены комплексны план паскоранага развіцця Полацка.

Кропкі росту

Што тычыццасамага плана, то ён вельмі аб'ёмны, уключае 248 мерапрыемстваў па ўсіх прыярытэтным напрамках развіцця эканомікі рэгіёна. А такіх 18. Кропкамі росту вызначаны мадэрнізацыя, павышэнне выкарыстання прамысловага, аграрнага і турыстычнага патэнцыялу, нарошчванне экспарту, актывізацыя прадпрымальніцкай ініцыятывы. На іх рэалізацыю ў 2019—2020 гадах прадугледжваецца накіраваць больш за 380 млн рублёў. У якасці базавай мадэлі развіцця раёна ўзята стратэгія збалансаванага развіцця Полацка як буйнога прамысловага вузла з неабходным наборам паслуг, а таксама гарадскога пасёлка Ветрына і апорных сельсаветаў з колькасцю насельніцтва больш за 2000.


— За мінулы год рэалізавана 56 мерапрыемстваў, у стадыі рэалізацыі знаходзяцца 159. Пры гэтым, што важна, у спісе няма мерапрыемстваў, рэалізацыя якіх не пачыналася, — падкрэслівае старшыня Полацкага райвыканкама. — На рэалізацыю мерапрыемстваў комплекснага плана па выніках мінулага года накіравалі 184 млн рублёў. Асаблівая ўвага надаецца стварэнню камфортнага асяроддзя для пражывання насельніцтва ў Полацкім раёне, у тым ліку за кошт развіцця сацыяльнай інфраструктуры, жыллёва-камунальнай гаспадаркі.

Ігар Маркавіч тлумачыць: сярод канкурэнтных пераваг раёна наяўнасць буйных прамысловых прадпрыемстваў, падрыхтаваных пляцовак для размяшчэння новых вытворчасцей, у тым ліку на ўмовах СЭЗ «Віцебск». Таму інвестыцыйная актыўнасць высокая.

— Асаблівую ўвагу надаём турыстычнаму патэнцыялу. У маі гэтага года Полацк адзначае сваё 1158-годдзе. Святочныя мерапрыемствы пройдуць пад дэвізам «Полацк — калыска беларускай дзяржаўнасці». Турыстычны патэнцыял горада бясспрэчны. У дзень нараджэння горада полачане разам з усімі жыхарамі вобласці чакаюць мноства гасцей з 34 гарадоў-пабрацімаў.

Эфектыўныя інвестыцыі

Ключавая кропка росту Полацкага раёна, безумоўна, прамысловасць.


Комплексным планам паскоранага развіцця раёна прадугледжана рэалізацыя 90 ключавых інвестыцыйных праектаў у 13 сферах дзейнасці. Сярод найбольш маштабных — комплексная мадэрнізацыя горадаўтваральнага прадпрыемства «Полацк-Шкловалакно». Гэта адзіная ў краіне кампанія па вытворчасці шкловалакна і прадукцыі на яго аснове. З розных тыпаў шкла і базальтаў тут выпрацоўваецца каля 57 000 тон валакна ў год. У асартыменце больш за 900 найменняў высокатэхналагічнай прадукцыі. Сумарны аб'ём накіраваных на развіццё прадпрыемства сродкаў у мінулым годзе перавысіў 30 млн рублёў. А гэта без малога 15 працэнтаў выручкі таварыства.

Першы намеснік генеральнага дырэктара ААТ «Полацк-Шкловалакно» Раман Блізнёў звяртае ўвагу: усе інвестыцыі — уласныя сродкі прадпрыемства.

— Мінулы год для нас быў няпростым, але разам з тым і паспяховым. Мы выканалі ўсе даведзеныя ключавыя паказчыкі эфектыўнасці працы. Сёння на прадпрыемстве працуе каля 4000 чалавек. І лёсы многіх гараджан звязаны з заводам.

На прадпрыемстве разумеюць: за інвестыцыямі будучыня. Мінулы год стаў своеасаблівым запасам на перспектыву. Усе інвестыцыі адсочваюцца. Ацэньваецца эфект ад кожнага ўкладзенага рубля.

— Вынік бачым не адразу, але даволі хутка, — падкрэслівае Раман Блізнёў. — Прынамсі, на шклоплавільных печах бачым рост прадукцыйнасці. Так, на печы № 7 мы закладвалі парадку 5 працэнтаў, але ўжо бачым рост па прадукцыйнасці больш за 10 працэнтаў. Уся прадукцыя, якая выпускаецца на ёй, ідзе на экспарт. А гэта дадатковыя грошы, якія можна будзе ўкласці ў развіццё прадпрыемства. Наогул, на сённяшні дзень 92 працэнты прадукцыі экспартуецца. Геаграфія паставак — усе пяць кантынентаў. Каля 50 краін свету атрымліваюць нашу прадукцыю.

З чацвёртага квартала 2018 года прадпрыемства ўвайшло ў СЭЗ «Віцебск». З гэтага моманту таварыства не плаціць падатак на зямлю і на нерухомасць, частку падатку на прыбытак. А гэта без малога каля двух працэнтаў ад выручкі. Першы зНамеснік генеральнага дырэктара ААТ «Полацк-Шкловалакно» не хавае: ільгота, якую яны атрымалі па падаткаабкладанні, дазволіла больш сродкаў накіраваць у развіццё.


— Асноўная задача на гэты год — рэалізацыя інвестпраекта па будаўніцтве цэха па вытворчасці тэрмахімаапрацаваных электраізаляцыйных матэрыялаў для фальгіраваных дыэлектрыкаў. Дадаткова апрацаваная ў новым цэху шклатканіна будзе запатрабавана на перспектыўным рынку фальгіраваных дыэлектрыкаў. З іх робяць друкаваныя платы, якія выкарыстоўваюцца ў тым ліку ў радыёэлектроніцы. Гэта зусім іншы ўзровень і імідж на рынку. Гэта наша магчымасць супрацоўніцтва з сусветным лідарам — кампаніяй Panasonic. Яны праводзілі аўдыт у нас на прадпрыемстве, і іх рэкамендацыям мы прытрымліваемся і рэалізуем доўгатэрміновую праграму на працягу чатырох гадоў. У перспектыве яны будуць адным з нашых асноўных спажыўцоў. У іх самыя жорсткія патрабаванні ў свеце да гэтага прадукту, таму што электраізаляцыя затым ужываецца для выпуску плат у аўтамабільнай прамысловасці Еўропы і Азіі. Платы маленькія, а адказнасць за адкліканне дэфектных аўто высокая. Ацэначны кошт праекта складае каля 45 млн рублёў. Архітэктурная частка прайшла экспертызу, у бліжэйшы час плануецца прыступіць да будаўніцтва. Гэты інвестпраект уключаны ў комплексны план паскоранага развіцця Полацкага раёна. Разлічваем, што рэалізацыя праекта будзе завершана ў 2021 годзе.

Стаўка на экспарт

Яшчэ ў 2011 годзе на месцы, дзе цяпер размяшчаецца Наваполацкі завод тэхналагічных металаканструкцый, панавалі разруха і запусценне. На велізарнай тэрыторыі побач з горадам у свой час дзейнічаў камбінат сельскага домабудавання. Пасля таго як ён спыніў існаванне, замест шуму працоўных станкоў у цэхах чуўся толькі гул ветру. Тэрыторыя, варта прызнать, размешчана ў вельмі ўдалым месцы — прымыкае да чыгункі. Гэта і стала вырашальным фактарам пры выбары пляцоўкі для вытворчасці металаканструкцый, якую вырашылі наладзіць прадпрымальныя мясцовыя бізнесмены. Яны выкупілі пустуючыя плошчы на аўкцыёне і стварылі працоўныя месцы для 400 чалавек. І зараз тут кіпіць праца кругласутачна 365 дзён у годзе. І тлумачыцца гэта высокім попытам на прадукцыю.


Вырабляюць тут металаканструкцыі прамысловага прызначэння. Асноўныя спажыўцы — прадпрыемствы нафтахімічнай і нафтагазавай галіны. Асноўныя заказчыкі з Расіі. На гэтым рынку прадпрыемства сябе добра зарэкамендавала, таму партфель заказаў пастаянна расце. Генеральны дырэктар завода Канстанцін Першыкаў адзначае: стаўку зрабілі на моладзь. Сёння практычна ўсе ключавыя пазіцыі на вытворчасці займаюць маладыя людзі ва ўзросце да 35 гадоў.

— Экспартная доля прадукцыі высокая. І складае да 99 працэнтаў. Апошнім часам у працэнтных адносінах яна знізілася да 87, але павялічылася ў грашовым выразе. Летась адгрузілі парадку 8000 тон металаканструкцый. Гадавая выручка склала 32 млн рублёў. У планах на 2020 год вырабіць і адгрузіць каля 8600 тон металаканструкцый.


Дарэчы, на прадпрыемстве працуюць рабочыя як з Полацка, так і Наваполацка і бліжэйшых населеных пунктаў. Арганізавана цэнтралізаваная дастаўка аўтобусамі. Звярнула на сябе ўвагу геаграфічная прыналежнасць у назве завода, хоць ён фактычна адносіцца да Полацкага раёна. І тлумачэнне таму простае. Заснавальнікі прадпрыемства — выхадцы з Наваполацка. За час існавання завода новую жыццё ўдалося ўдыхнуць у два цэхі. А сам план развіцця прадугледжвае стварэнне 9 вытворчасцей.

— У 2018 годзе з інавацыйнага фонду Віцебскага аблвыканкама выдзелена больш за 8 млн рублёў, — працягвае Канстанцін Першыкаў. — Грошы накіраваны на стварэнне вытворчасці зварнага рашотчастага насцілу. Гэты прадукт шырока ўжываецца ў Расіі і Еўропе на нафтагазавых прадпрыемствах. Ужо закуплена асноўнае тэхналагічнае абсталяванне. Ідзе падрыхтоўка да будаўніча-мантажных работ.

Не забываюць тут і пра ўнутраны рынак. Прадпрыемства актыўна прымае ўдзел у будаўніцтве малочна-таварных ферм Віцебскай вобласці. Цяпер прапрацоўваецца праект пастаўкі металаканструкцый для будаўніцтва птушкафабрыкі.

Стаўка на бізнес

Асаблівая ўвага ў развіцці раёна надаецца бізнесу. Параўнальны аналіз паказчыкаў развіцця малога і сярэдняга прадпрымальніцтва за апошнія некалькі гадоў сведчыць аб паступальным развіцці гэтага сектара эканомікі раёна. Удзельная вага бізнесу ў экспарце тавараў — 40 працэнтаў, экспарце паслуг — 95 працэнтаў, рознічным тавараабароце — 85 працэнтаў. Застаецца стабільна высокай і ўдзельная вага паступленняў у бюджэт ад прадпрыемстваў малога і сярэдняга прадпрымальніцтва — каля 50 працэнтаў.


Аб развіцці прыватнага сектара эканомікі Полацкага раёна мы пагаварылі з дырэктарам Цэнтра падтрымкі прадпрымальніцтва Аляксандрам Гаціхам. Вокны яго працоўнага кабінета выходзяць акурат на Віцебскі абласны цэнтр алімпійскага рэзерву па вяслярных відах спорту. Наш суразмоўнік заўважае, што кожнаму кліенту паказвае будынак насупраць. Ён як сімвал таго, што плыць можна і супраць цячэння, галоўнае — дасягаць намечанай мэты.

— У 2019 годзе на тэрыторыі Полацкага раёна налічвалася 3275 суб'ектаў малога і сярэдняга бізнесу, у тым ліку 1065 юрыдычных асоб і 2210 індывідуальных прадпрымальнікаў. Гэта 11 працэнтаў ад агульнай колькасці суб'ектаў малога і сярэдняга прадпрымальніцтва Віцебскай вобласці. Гэтыя арганізацыі ахопліваюць практычна ўсе сферы дзейнасці, найбольшая іх колькасць прыпадае на гандаль і прамысловасць. А наогул, у сферы бізнесу занята каля чвэрці ад колькасці насельніцтва, занятага ў эканоміцы раёна. На тэрыторыі раёна рэалізуецца

2 інвестыцыйныя праекты ў рамках заключаных з Віцебскім аблвыканкамам інвестыцыйных дагавораў па Дэкрэце Прэзідэнта № 10. Шэраг прадпрыемстваў раёна ажыццяўляюць дзейнасць у рамках Дэкрэта № 6, становяцца рэзідэнтамі СЭЗ «Віцебск», выкарыстоўваюць сродкі інавацыйнага фонду Віцебскага аблвыканкама для рэалізацыі праектаў. У раёне шырока ўжываецца такі інструмент маёмаснай падтрымкі, як бязвыплатная перадача ў прыватную ўласнасць пад рэалізацыю інвестыцыйных праектаў невыкарыстоўваемых аб'ектаў нерухомасці, што дазваляе ствараць новыя працоўныя месцы і ўцягваць насельніцтва ў арганізацыю бізнесу. У 2019 годзе рэалізавана 10 такіх праектаў, у стадыі рэалізацыі знаходзіцца яшчэ 9.

---