Калі малая радзіма даражэй за ўсё на свеце: як жывуць і пра што мараць жыхары Бешанковічаў
Кожны раён нашай краіны па-свойму ўнікальны. І лепш за ўсё адчуваеш гэта, калі бліжэй знаёмішся з людзьмі, для якіх родныя мясціны даражэй за ўсё на свеце. Сёння мы едзем у горпасёлак Бешанковічы, што за 50 кіламетраў ад Віцебска. Райцэнтр размясціўся на беразе Заходняй Дзвіны, на скрыжаванні буйных аўтамабільных трас. Але нават пад напорам урбанізацыі ён здолеў захаваць сваю аўтэнтычнасць. Раён уваходзіць у пяцёрку самых маленькіх у Віцебскай вобласці — тут пражывае ўсяго каля 12 тысяч чалавек. Край гэты валодае асаблівым прыцягненнем — вабіць прыгажосцю прыроды, мудрагелістымі перапляценнямі легенд і паданняў і, вядома, гасціннасцю людзей, якія тут жывуць.
Цяперашні загадчык хірургічным аддзяленнем Бешанковіцкай ЦРБ Дзмітрый Ляшук быў адным з лепшых студэнтаў на патоку ў ВДМУ. Але размеркаваўся не ў прэстыжную абласную клініку, а сюды — на раён. Па ўласным жаданні.
— Менавіта тут, дзе няма каму цябе замяніць і падстрахаваць, кожны з урачоў павінен быць універсалам. Так, гэта адказнасць, але і выдатная школа, якую нідзе больш не знойдзеш, — перакананы Дзмітрый Леанідавіч.
А яго жонка Алеся Аляксандраўна пачала працаваць у раённай бальніцы на год раней:
— Прыехалі ў раён, пазнаёміліся з галоўным урачом. Ён паказаў нам ведамасны дом... Усё спадабалася, і мы доўга не думалі. Цяпер у нас двое дзетак — васьмігадовая Таня і пяцігадовы Ягор. Акунуліся ў сельскае жыццё — і градкі саджаем, і за садам даглядаем. Муж разбіў пасеку. Усё выдатна!
— Працуючы на перыферыі, заўсёды трэба быць гатовым да падобных НЗ, — разважае, узгадваючы даўнюю гісторыю, Дзмітрый Леанідавіч.
Сюды ён паехаў следам за жонкай і ні кроплі пра гэта не шкадуе:
— У яе ў Бешанковіцкім раёне жыў дзядуля, за якім трэба было даглядаць. Вось мы і прынялі рашэнне на сямейным савеце…
Алеся Аляксандраўна — стаматолаг-артапед. Таксама была першай у студэнцкім рэйтынгу. Але папрасілася сюды.
Маладых спецыялістаў у раёне цэняць. Як медыкаў-прафесіяналаў і проста як добрых, чулых людзей, клапатлівых бацькоў.
Вяртаемся да пытання пра самаўдасканаленне і кар'ерны рост. Наколькі гэта рэальна тут, у гарадскім пасёлку? Слова бярэ Алеся:
— На прыкладзе Дзмітрыя вы бачыце: усё пад сілу. Калі, вядома, захацець. Што тычыцца мяне, я вельмі задаволена сваёй працай. У ЦРБ ёсць зубатэхнічная лабараторыя. Я артапед з вышэйшай адукацыяй. У чарзе пацыентаў, якія маюць патрэбу ў пратэзаванні, больш за 130 чалавек. З суседніх раёнаў едуць людзі. Адчуваеш сваю важнасць, патрэбнасць, запатрабаванасць. Выкарыстоўваем у працы металакераміку, нейлонавыя і ацэталавыя пратэзы — новыя тэхналогіі не абыходзяць глыбінку бокам.
— Пачынаў са слесара. Потым — інжынер-тэхнолаг, інжынер-канструктар, галоўны інжынер-канструктар…. Цяпер займаю пасаду вядучага канструктара, — коратка знаёміць з біяграфіяй Аляксандр Адольфавіч.
На стале і вялікім маніторы камп'ютара — дзясяткі чарцяжоў. Гэта толькі дылетанту можа здацца, што там новага вынаходзіць у катлах? А ці ведаеце вы, што асобныя з распрацаваных «Белкатлашам» агрэгатаў могуць дасягаць вагі ў 120 тон?! І вышыня — метраў восем. Найскладанейшая канструкцыя, дзе дэталёва павінен быць пралічаны кожны нюанс. Адаптацыя пад канкрэтную спецыфіку і тэхналогіі вытворчасці, максімальная эфектыўнасць і даўгавечнасць абсталявання — усё трэба ўлічваць.
Катлы газавыя, на цвёрдым паліве, якія працуюць на тарфе... Вядучы канструктар тлумачыць: больш за ўсё даводзіцца важдацца з моднымі і запатрабаванымі цяпер тарфянымі. Іх звычайна заказваюць камунальныя прадпрыемствы тых раёнаў і гарадоў, дзе непадалёк ёсць радовішчы тарфу. І часцяком катлы даводзіцца ўбудоўваць ужо ў існуючы будынак. Плюс шэраг нюансаў: экалагічныя нормы, наяўнасць айчынных камплектуючых, прапускная здольнасць труб, сістэма падачы сыравіны, колькасць ацяпляльных памяшканняў. Адным словам, аналіз, аналіз і яшчэ раз аналіз. Памылкі ў такой справе недапушчальныя, бо праца дзясяткаў спецыялістаў можа апынуцца марнай.
Адразу заўважаеш: педагогі і вучні тут аднадумцы і таварышы, што спрыяе творчаму працэсу развіцця дзіцяці. Нездарма каля 50 працэнтаў выпускнікоў у будучыні атрымліваюць вышэйшую адукацыю.
Ганна Гарбунова і Людміла Адамовіч — выкладчыкі матэматыкі і інфарматыкі. А яшчэ яны — сёстры-двайняты. У школе калісьці працавала і іх мама настаўніцай матэматыкі, фізікі, потым дырэктарам. Стрыечны дзядуля быў настаўнікам працоўнага навучання. Дзядзька — ваенрук, выкладае фізкультуру.
— *Для нас з дзяцінства пытанне выбару прафесіі нават не стаяла*, — жартуе Ганна Леанідаўна. — *Мы адразу ведалі: паступім у ВДУ імя Машэрава, станем настаўнікамі. І, дарэчы, ні разу аб такім «генным» прызначэнні яшчэ не пашкадавалі…*
Абедзве сястры — класныя кіраўнікі. Ганна, акрамя таго, выконвае абавязкі педагога-арганізатара. Яна малюе цудоўныя карціны, якія можна знайсці нават у абласным музеі. Людміла — мадэратар школьнага сайта, захапляецца ігрой на фартэпіяна і бісерапляценнем. Адным словам, прадаўжальніцы дынастыі — людзі творчыя.
Пачынаючы з 2019 года яны з'яўляюцца ўдзельнікамі праграмы «Настаўнік для Беларусі». Распрацавалі і рэалізавалі мноства унікальных праектаў. Напрыклад, разам са сваімі вучнямі стварылі інтэрактыўную карту — смарт-падарожжа па малавядомых славутасцях Бешанковіцкага раёна, пошуку і вывучэнню новых гісторыка-культурных аб'ектаў. Устанавілівили спецыяльныя таблічкі з QR-кодамі. Пры падтрымцы раённага краязнаўчага музея і пракуратуры раёна такая ж карта пад назвай «Памяць пакаленняў» з'явілася і па спаленых гітлераўцамі вёсках Бешанковіцкага раёна.
Дашкевічы заўсёды жылі і працавалі там, дзе нарадзіліся. Цяперашняе пакаленне добра ведае гісторыю свайго роду. Бабуля Сафія Рыгоравіна ўсё жыццё прапрацавала ў калгасе, была звянавой па лёне і членам праўлення гаспадаркі. Бацька Уладзімір Нікіфаравіч — уладальнік граматы Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР і іншых узнагарод. Быў сакратаром камсамольскай арганізацыі, старшынёй прафкама, пасля выхаду на пенсію — старэйшынай аграгарадка. Як актывістку ведалі на сяле і маму — яна працавала паляводам, даяркай.
br />— Самі разумееце, мы проста абавязаны былі працягнуць справу продкаў, — усміхаецца Андрэй Уладзіміравіч. — Вось і абгрунтаваліся дружна ў роднай гаспадарцы. Ці можна сёння добра жыць на вёсцы? Калі працы не баішся — цалкам! Мы ўсе і кароў трымаем, і свіней. Малако дзяржаве прадаём. Прадпрыемства з кармамі дапамагае. Даходаў дастаткова. Хоць вы лепш у моладзі спытайце: як ім у родных краях?
Малодшыя Дашкевічы таксама звязалі сваё жыццё з аграпрамысловым комплексам і ўсім задаволены. Аляксандр, сын Андрэя Уладзіміравіча, скончыў Горацкую сельгасакадэмію. Працуе брыгадзірам. Ажаніўся. Гаспадарка дала маладой сям'і дом, дзе ўжо растуць двое дзетак. У Таццяны Уладзіміраўна сын Антон — механізатар. Таксама з дыпломам Горацкай сельгасакадэміі. Яго жонка — аграном-насеннявод. Не падвяла дынастыю і Валянціна Уладзіміраўна — дзве дачкі скончылі Віцебскую ветэрынарную акадэмію.
Адным словам, моладзь таксама ўсім задаволена і зусім не выключае таго, што іх дзеці таксама застануцца жыць і працаваць у родных краях.
— Нашчадкі фашыстаў з Германіі вельмі часта за сімвалічны кошт выстаўляюць на інтэрнэт-аўкцыён фотадакументальныя шэдэўры ваенных часоў, — расказывае Станіслаў Пятровіч. — Я такім чынам ужо адшукаў некалькі дзясяткаў здымкаў, якія тычацца Бешанковіцкага раёна. Гэта ўнікальныя кадры, якія дазваляюць запоўніць прабелы ў летапісе Вялікай Айчыннай вайны.
Мы ідзем у залу, прысвечаную гісторыі Другой сусветнай, і Станіслаў Лявоненка паказвае адну са сваіх апошніх знаходак. На здымку — сям'я пагарэльцаў. Сярод наспех сабраных клункаў трое дзяцей, забітая горам маці і бабуля. Побач — сабака.
— Відаць, немцам вельмі спадабалася гэтая трагічная карцінка, раз яны дасталі фотаапарат, — разважае навуковы супрацоўнік. — Фашысты хваліліся горам, якое прынеслі на беларускую зямлю...
Яшчэ адна фатаграфія. Тут значыцца дата: 5 ліпеня 1941 года. Дамы пакуль цэлыя, на вуліцы стаяць нямецкія грузавікі. Дзесьці там за ракой акопваюцца чырвонаармейцы… Наступныя кадры зроблены крыху пазней — пейзаж зусім іншы: мост праз Улу ўзарваны, дамы спалены, вакол варонкі…
Тэма генацыду беларускага народа для Лявоненкі мае асаблівае значэнне. Яго захапленне краязнаўствам будуецца на аднаўленні гістарычнай праўды. Ён уваходзіў і ў групу ў межах расследавання крымінальнай справы аб генацыдзе беларускага народа. Станіслаў Пятровіч паказвае кавалачак ашклянелага з-за ўздзеяння высокай тэмпературы цэглы, які знайшлі на месцы дашчэнту спаленай вёскі Свіціна. А ў Караневе, якое спалілі разам з жыхарамі, энтузіясты адшукалі расплаўлены чыгунок…
Кошт той вайны, наступствы звярстваў фашызму невымерныя. Станіслаў Лявоненка аргументуе:
Цяперашні загадчык хірургічным аддзяленнем Бешанковіцкай ЦРБ Дзмітрый Ляшук быў адным з лепшых студэнтаў на патоку ў ВДМУ. Але размеркаваўся не ў прэстыжную абласную клініку, а сюды — на раён. Па ўласным жаданні.
— Менавіта тут, дзе няма каму цябе замяніць і падстрахаваць, кожны з урачоў павінен быць універсалам. Так, гэта адказнасць, але і выдатная школа, якую нідзе больш не знойдзеш, — перакананы Дзмітрый Леанідавіч.
А яго жонка Алеся Аляксандраўна пачала працаваць у раённай бальніцы на год раней:
— Прыехалі ў раён, пазнаёміліся з галоўным урачом. Ён паказаў нам ведамасны дом... Усё спадабалася, і мы доўга не думалі. Цяпер у нас двое дзетак — васьмігадовая Таня і пяцігадовы Ягор. Акунуліся ў сельскае жыццё — і градкі саджаем, і за садам даглядаем. Муж разбіў пасеку. Усё выдатна!
Таленты ў глыбінцы патрэбней
…Яго прывезла хуткая. Мужчына гадоў пяцідзесяці атрымаў сур'ёзныя раненні бензапілой. Пашкоджаны печань і лёгкія. Для раённай бальніцы выпадак няпросты. Везці ў вобласць? Але пацярпелы нетранспартабельны… Аперацыю праводзіў малады хірург Дзмітрый Ляшук разамз калегамі. Справіўся на выдатна. Праз некаторы час пацыента шчасна выпісалі дадому.— Працуючы на перыферыі, заўсёды трэба быць гатовым да падобных НЗ, — разважае, узгадваючы даўнюю гісторыю, Дзмітрый Леанідавіч.
Сюды ён паехаў следам за жонкай і ні кроплі пра гэта не шкадуе:
— У яе ў Бешанковіцкім раёне жыў дзядуля, за якім трэба было даглядаць. Вось мы і прынялі рашэнне на сямейным савеце…
Алеся Аляксандраўна — стаматолаг-артапед. Таксама была першай у студэнцкім рэйтынгу. Але папрасілася сюды.
Маладых спецыялістаў у раёне цэняць. Як медыкаў-прафесіяналаў і проста як добрых, чулых людзей, клапатлівых бацькоў.
Вяртаемся да пытання пра самаўдасканаленне і кар'ерны рост. Наколькі гэта рэальна тут, у гарадскім пасёлку? Слова бярэ Алеся:
— На прыкладзе Дзмітрыя вы бачыце: усё пад сілу. Калі, вядома, захацець. Што тычыцца мяне, я вельмі задаволена сваёй працай. У ЦРБ ёсць зубатэхнічная лабараторыя. Я артапед з вышэйшай адукацыяй. У чарзе пацыентаў, якія маюць патрэбу ў пратэзаванні, больш за 130 чалавек. З суседніх раёнаў едуць людзі. Адчуваеш сваю важнасць, патрэбнасць, запатрабаванасць. Выкарыстоўваем у працы металакераміку, нейлонавыя і ацэталавыя пратэзы — новыя тэхналогіі не абыходзяць глыбінку бокам.
Яшчэ адзін плюс: райбальніца размешчана ў сасновым лесе, практычна курортны куток. І дзеці растуць у экалагічна чыстай мясцовасці. Займаюцца ва ўсіх магчымых гуртках і секцыях. Чаго яшчэ жадаць?Цікава, што Алеся і Дзмітрый пазнаёміліся яшчэ будучы дзевяцікласнікамі. Ён з-пад Оршы, яна — віцяблянка. А сустрэліся будучыя маладыжона ў Брэсце на рэспубліканскай алімпіядзе. Разам потым вырашылі паступаць у медыцынскі і пажаніліся пасля трэцяга курса. Вось такая гісторыя любові, адданасці прафесіі і Бешанковіцкаму краю.
Канструктар па жыцці
Аляксандра Пікульскага добра ведаюць не толькі ў раёне, але і на многіх прадпрыемствах Белі Расіі. Жарт ці — вось ужо амаль 30 гадоў ён займаецца праектаваннем і вытворчасцю ацяпляльных катлоў на мясцовым прадпрыемстве «Белкатломаш». Сотні яго «дзіцяцішчаў» сёння даюць цяпло ў дамы, дзіцячыя сады і школы, на фабрыкі і заводы.— Пачынаў са слесара. Потым — інжынер-тэхнолаг, інжынер-канструктар, галоўны інжынер-канструктар…. Цяпер займаю пасаду вядучага канструктара, — коратка знаёміць з біяграфіяй Аляксандр Адольфавіч.
На стале і вялікім маніторы камп'ютара — дзясяткі чарцяжоў. Гэта толькі дылетанту можа здацца, што там новага вынаходзіць у катлах? А ці ведаеце вы, што асобныя з распрацаваных «Белкатлашам» агрэгатаў могуць дасягаць вагі ў 120 тон?! І вышыня — метраў восем. Найскладанейшая канструкцыя, дзе дэталёва павінен быць пралічаны кожны нюанс. Адаптацыя пад канкрэтную спецыфіку і тэхналогіі вытворчасці, максімальная эфектыўнасць і даўгавечнасць абсталявання — усё трэба ўлічваць.
Катлы газавыя, на цвёрдым паліве, якія працуюць на тарфе... Вядучы канструктар тлумачыць: больш за ўсё даводзіцца важдацца з моднымі і запатрабаванымі цяпер тарфянымі. Іх звычайна заказваюць камунальныя прадпрыемствы тых раёнаў і гарадоў, дзе непадалёк ёсць радовішчы тарфу. І часцяком катлы даводзіцца ўбудоўваць ужо ў існуючы будынак. Плюс шэраг нюансаў: экалагічныя нормы, наяўнасць айчынных камплектуючых, прапускная здольнасць труб, сістэма падачы сыравіны, колькасць ацяпляльных памяшканняў. Адным словам, аналіз, аналіз і яшчэ раз аналіз. Памылкі ў такой справе недапушчальныя, бо праца дзясяткаў спецыялістаў можа апынуцца марнай.
Як прыклад — нядаўні заказ з Кіраўскай вобласці, дзе ідзе рэканструкцыя аб'ектаў ЖКГ. Туды трэба паставіць 29 катлоў. Не проста вырабіць абсталяванне патрэбнай магутнасці, а ўбудаваць ягоужо існуючыя сеткі. Поспех выканання задачы ў значнай ступені залежыць сёння і ад Півольскага.Вытрыманы, ціхі, сціплы… Такім ведаюць вядучага канструктара калегі па працы. А яшчэ ён — аўтар шматлікіх рацыяналізатарскіх ідэй, здольны знайсці правільнае рашэнне ў самых заблытаных тэхнічных крыжаванках, і выдатны настаўнік для моладзі.
Настаўнік — справа сямейная
Невялікая базавая школа ў аграгарадку Ржаўка. Усяго каля 70 дзяцей, і кожны другі настаўнік — былы выпускнік. Цікавыя праекты, сяброўская атмасфера, агульная захопленасць…Адразу заўважаеш: педагогі і вучні тут аднадумцы і таварышы, што спрыяе творчаму працэсу развіцця дзіцяці. Нездарма каля 50 працэнтаў выпускнікоў у будучыні атрымліваюць вышэйшую адукацыю.
Ганна Гарбунова і Людміла Адамовіч — выкладчыкі матэматыкі і інфарматыкі. А яшчэ яны — сёстры-двайняты. У школе калісьці працавала і іх мама настаўніцай матэматыкі, фізікі, потым дырэктарам. Стрыечны дзядуля быў настаўнікам працоўнага навучання. Дзядзька — ваенрук, выкладае фізкультуру.
— *Для нас з дзяцінства пытанне выбару прафесіі нават не стаяла*, — жартуе Ганна Леанідаўна. — *Мы адразу ведалі: паступім у ВДУ імя Машэрава, станем настаўнікамі. І, дарэчы, ні разу аб такім «генным» прызначэнні яшчэ не пашкадавалі…*
Абедзве сястры — класныя кіраўнікі. Ганна, акрамя таго, выконвае абавязкі педагога-арганізатара. Яна малюе цудоўныя карціны, якія можна знайсці нават у абласным музеі. Людміла — мадэратар школьнага сайта, захапляецца ігрой на фартэпіяна і бісерапляценнем. Адным словам, прадаўжальніцы дынастыі — людзі творчыя.
Пачынаючы з 2019 года яны з'яўляюцца ўдзельнікамі праграмы «Настаўнік для Беларусі». Распрацавалі і рэалізавалі мноства унікальных праектаў. Напрыклад, разам са сваімі вучнямі стварылі інтэрактыўную карту — смарт-падарожжа па малавядомых славутасцях Бешанковіцкага раёна, пошуку і вывучэнню новых гісторыка-культурных аб'ектаў. Устанавілівили спецыяльныя таблічкі з QR-кодамі. Пры падтрымцы раённага краязнаўчага музея і пракуратуры раёна такая ж карта пад назвай «Памяць пакаленняў» з'явілася і па спаленых гітлераўцамі вёсках Бешанковіцкага раёна.
Наперадзе ў энтузіястаў шмат новых задач — яны не прывыклі жыць руцінай і штампамі. А сваю працу ў сельскай школе сёстры лічаць вялікай удачай. Тут, на іх думку, можна выкласціся на ўсе сто, выкарыстоўваць самыя сучасныя індывідуальныя методыкі і даць дзіцяці максімальныя магчымасці для самарэалізацыі. Гэта для сапраўднага настаўніка галоўнае.
Радзіма аграрыяў Дашкевічаў
Прыгожы аграгарадок — цэнтр ЗАТ «АСБ-Агра Наватар». Утульная вулачка, дзе, лічы, палова дамоў належыць… дынастыі Дашкевіч. Нас гасцінна сустракае Андрэй Уладзіміравіч з двума сёстрамі. Усе яны работнікі мясцовага сельгаспрадпрыемства. Андрэй — перадавы механізатар, Таццяна — брыгадзір вытворчай брыгады ў жывёлагадоўлі, Валянціна — лабарант, абслугоўвае пяць ферм.Усе прыгожыя, вясёлыя, зараджаюць жыццелюбствам і нейкай пазітыўнай нястрымнай энергіяй. У кожнага сямейства моцнае прысядзібнае гаспадарка. Зямля, жывёла, птушка — сельскія працаўнікі грунтоўныя ва ўсім. Кажуць, любоў да малой радзімы і працы на зямлі ім прывілі бацькі.
Дашкевічы заўсёды жылі і працавалі там, дзе нарадзіліся. Цяперашняе пакаленне добра ведае гісторыю свайго роду. Бабуля Сафія Рыгоравіна ўсё жыццё прапрацавала ў калгасе, была звянавой па лёне і членам праўлення гаспадаркі. Бацька Уладзімір Нікіфаравіч — уладальнік граматы Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР і іншых узнагарод. Быў сакратаром камсамольскай арганізацыі, старшынёй прафкама, пасля выхаду на пенсію — старэйшынай аграгарадка. Як актывістку ведалі на сяле і маму — яна працавала паляводам, даяркай.
br />— Самі разумееце, мы проста абавязаны былі працягнуць справу продкаў, — усміхаецца Андрэй Уладзіміравіч. — Вось і абгрунтаваліся дружна ў роднай гаспадарцы. Ці можна сёння добра жыць на вёсцы? Калі працы не баішся — цалкам! Мы ўсе і кароў трымаем, і свіней. Малако дзяржаве прадаём. Прадпрыемства з кармамі дапамагае. Даходаў дастаткова. Хоць вы лепш у моладзі спытайце: як ім у родных краях?
Малодшыя Дашкевічы таксама звязалі сваё жыццё з аграпрамысловым комплексам і ўсім задаволены. Аляксандр, сын Андрэя Уладзіміравіча, скончыў Горацкую сельгасакадэмію. Працуе брыгадзірам. Ажаніўся. Гаспадарка дала маладой сям'і дом, дзе ўжо растуць двое дзетак. У Таццяны Уладзіміраўна сын Антон — механізатар. Таксама з дыпломам Горацкай сельгасакадэміі. Яго жонка — аграном-насеннявод. Не падвяла дынастыю і Валянціна Уладзіміраўна — дзве дачкі скончылі Віцебскую ветэрынарную акадэмію.
Адным словам, моладзь таксама ўсім задаволена і зусім не выключае таго, што іх дзеці таксама застануцца жыць і працаваць у родных краях.
Патрыёт па прызванні
Хочаце ўбачыць самыя прыгожыя і загадкавыя мясціны ў Бешанковіцкім раёне? Вам — да Станіслава Леаненкі. Настаўнік матэматыкі па адукацыі, краязнавец па прызванні і навуковы супрацоўнік музея па пасадзе. Вось такі ён дзіўны чалавек. Ходзіць у навуковыя экспедыцыі разам з прафесіяналамі Інстытута гісторыі НАН Беларусі і раскапвае стаянку першабытнага чалавека эпохі позняга неаліту і ранняга бронзавага веку, займаецца са школьнікамі і захоплена адсочвае на інтэрнэт-пляцоўках унікальныя экспанаты — старыя нямецкія фотаздымкі, зробленыя на акупаванай тэрыторыі Беларусі.— Нашчадкі фашыстаў з Германіі вельмі часта за сімвалічны кошт выстаўляюць на інтэрнэт-аўкцыён фотадакументальныя шэдэўры ваенных часоў, — расказывае Станіслаў Пятровіч. — Я такім чынам ужо адшукаў некалькі дзясяткаў здымкаў, якія тычацца Бешанковіцкага раёна. Гэта ўнікальныя кадры, якія дазваляюць запоўніць прабелы ў летапісе Вялікай Айчыннай вайны.
Мы ідзем у залу, прысвечаную гісторыі Другой сусветнай, і Станіслаў Лявоненка паказвае адну са сваіх апошніх знаходак. На здымку — сям'я пагарэльцаў. Сярод наспех сабраных клункаў трое дзяцей, забітая горам маці і бабуля. Побач — сабака.
— Відаць, немцам вельмі спадабалася гэтая трагічная карцінка, раз яны дасталі фотаапарат, — разважае навуковы супрацоўнік. — Фашысты хваліліся горам, якое прынеслі на беларускую зямлю...
Яшчэ адна фатаграфія. Тут значыцца дата: 5 ліпеня 1941 года. Дамы пакуль цэлыя, на вуліцы стаяць нямецкія грузавікі. Дзесьці там за ракой акопваюцца чырвонаармейцы… Наступныя кадры зроблены крыху пазней — пейзаж зусім іншы: мост праз Улу ўзарваны, дамы спалены, вакол варонкі…
Тэма генацыду беларускага народа для Лявоненкі мае асаблівае значэнне. Яго захапленне краязнаўствам будуецца на аднаўленні гістарычнай праўды. Ён уваходзіў і ў групу ў межах расследавання крымінальнай справы аб генацыдзе беларускага народа. Станіслаў Пятровіч паказвае кавалачак ашклянелага з-за ўздзеяння высокай тэмпературы цэглы, які знайшлі на месцы дашчэнту спаленай вёскі Свіціна. А ў Караневе, якое спалілі разам з жыхарамі, энтузіясты адшукалі расплаўлены чыгунок…
Кошт той вайны, наступствы звярстваў фашызму невымерныя. Станіслаў Лявоненка аргументуе:
— Дастаткова назваць лічбы: у гады Вялікай Айчыннай на франтах загінула каля 5 тысяч ураджэнцаў раёна. А мірных жыхароў фашысты спалілі, замучылі і расстралялі больш за 10 тысяч чалавек! Тых, хто не мог абараняцца і не б...рал у рукі зброю. Гэта жахліва. Такога нельга забываць…
Цікавы факт: наш герой нарадзіўся і вырас у Магілёўскай вобласці. Але за няпоўныя 30 гадоў жыцця на бешанковіцкай зямлі ён стаў сапраўдным яе летапісцам. І сёння ў пытаннях гістарычных больш дасведчанага чалавека ў гэтым раёне не знайсці.
