Па выніках мінулага года Наваполацк заняў лідарскія пазіцыі ў выкананні асноўных паказчыкаў сацыяльна-эканамічнага развіцця і быў занесены на абласную Дошку Ганару. Які сённяшні дзень буйнога індустрыяльнага цэнтра Беларусі і як улады вызначаюць яго перспектывы?

Пра гэта распавёў старшыня Наваполацкага гарвыканкама Дзмітрый Дземідаў.

– Дзмітрый Уладзіміравіч, зараз вядзецца падрыхтоўка да пятага Усебеларускага народнага сходу. Якія пытанні навапалачане маглі б вынесці на галоўны форум краіны?

– Нам, безумоўна, ёсць з чым ехаць на Усебеларускі сход, многімі дасягненнямі можам ганарыцца. У мінулым годзе асноўныя сферы эканомікі ў нас спрацавалі рэнтабельна, сярэднямесячная заработная плата па горадзе склала звыш 8 млн рублёў. Станоўчую дынаміку захоўваем і па выніках першага квартала. Наваполацк уносіць істотны ўклад у сацыяльна-эканамічнае развіццё вобласці і краіны, але з'яўляецца манагородам, развіццё якога завязана на адным прадпрыемстве. Доля нафтахіміі ў эканоміцы складае амаль 97%. Таму для нас вельмі важная праграма мадэрнізацыі, якая зараз рэалізуецца ў ААТ «Нафтан». У гэтым годзе плануецца ўвесці ў эксплуатацыю ўстаноўкі па вытворчасці вадароду і першаснай перапрацоўкі нафты, а ў 2018-м – і асноўны аб'ект: устаноўку запаволенага каксавання. Усё гэта дазволіць паглыбіць перапрацоўку нафты і павысіць эфектыўнасць эканомікі прадпрыемства, стварыць новыя высокатэхналагічныя працоўныя месцы.

Разам з тым працэс мадэрнізацыі прамысловага комплексу павінен стаць перманентным і весціся паэтапна. У абнаўленні магутнасцяў востра мае патрэбу і завод «Палімір», пабудаваны па тэхналогіях 30-40-гадовай даўнасці. Гэтыя пытанні заслугоўваюць аператыўнага разгляду, і мы разлічваем атрымаць падтрымку кіраўніцтва краіны ў рэалізацыі нашых планаў.

– Як эканоміка горада супрацьстаіць крызісным з'явам?

– На працы прамысловых прадпрыемстваў, вядома ж, не маглі не адбіцца негатыўныя з'явы, звязаныя з ростам цэн на нафтапрадукты і

правядзеннем так званага падатковага манеўру ў Расійскай Федэрацыі, калі значна вырасла кошт сыравіны. Лічу, што ў дадзенай сітуацыі многае залежыць ад кіраўнікоў: іх ініцыятыўнасці, прадпрымальнасці, адкрытасці новым тэндэнцыям і метадам кіравання калектывам і вытворчасцю. Бо крызіс для рыначнай эканомікі – звычайная з'ява: за ростам ідзе спад, а затым зноў пад'ём. Гэтая цыклічнасць – закон эканамічнай тэорыі. Але калі дзьме вецер, як кажа кітайская народная мудрасць, адны будуюць каменную сцяну, а іншыя ставяць млын. Важна выкарыстоўваць магчымасці, якія адкрываюцца: вызваленне новых сектараў на рынку, укараненне інавацый. Крызіс прымушае мабілізавацца і працаваць з поўнай аддачай. Большасць нашых кіраўнікоў так і паступае, і ў гэтым я бачу залог агульнага поспеху.

– Назавіце, калі ласка, галоўныя гарадскія праблемы на дадзеным этапе.

– Ужо другі год мы маем дэфіцыт бюджэту. З гэтым звязана рэалізацыя планаў: іх даводзіцца карэктаваць. Вядома, хацелася б хутчэй увесці ў строй новую школу, завяршыць будаўніцтва палігона для складання бытавых адходаў, рэканструяваць парк, адрамантаваць больш дарог і дваровых тэрыторый. Але свае жаданні даводзіцца супастаўляць з рэальнымі магчымасцямі, робім тое, што дазваляюць даходы гарадскога бюджэту. Увогуле, жывём па сродках. Але разам з тым мы цалкам выконваем усе абавязацельствы па сацыяльных пытаннях.

– Наколькі актуальная для нафтаграда тэма беспрацоўя?

– Яе ўзровень павысіўся з 1,1 да 1,4%, але сацыяльна дапушчальны поріг мы не перавышаем. І для мяне асабіста, і для кіраўнікоў прадпрыемстваў стварэнне новых працоўных месцаў – адно з пытанняў першачарговай важнасці. Значная колькасць грамадзян сёння прыходзіць да мяне на прыём у пошуках працы. Кожнаму стараемся дапамагчы ў індывідуальным парадку. Але сітуацыя складаная, і яна кардынальна змянілася за апошні час. Яшчэ ў 2014 годзе мы казалі пра недахоп працоўнай сілы. А цяпер вакансіі ў асноўным заняты, але ў людзей павысілася адказнасць, яны больш трымаюцца за працу, цэняць тое, што маюць.

Сёлета плануем выканаць заданне па стварэнні 555 новых працоўных месцаў, летась было створана 690, у тым ліку на дзейных вытворчасцях. Працягваецца працэс мадэрнізацыі і аўтсорсінгу на «Нафтане», развіваецца лёгкая прамысловасць, з'явіліся новыя прадпрыемствы ў гандлі і грамадскім харчаванні. Каля 20 месцаў маем намер адкрыць на біямехзаводзе па перапрацоўцы другасных рэсурсаў, увёўшы там другую змену, вялікія надзеі узлагаем на малыя і сярэднія прадпрыемствы.

– Як выбудоўваюцца адносіны з прыватным сектарам эканомікі?

– Яго доля ў напаўненні гарадскога бюджэту сёння складае 25%. Гэта важкі ўнёсак, і мы спадзяемся тут на далейшае прырастанне. Адносіны з прыватнымі арганізацыямі стараемся выбудоўваць на прынцыпах узаемнага даверу і падтрымкі плённых ініцыятыў у атмасферы дружалюбнасці і адкрытасці. Мы ідзем насустрач бізнесу і чакаем такой жа рэакцыі з яго боку.

– Наколькі цяжкасці, якія цяпер паўсюдна выпрабоўваюць будаўнічыя арганізацыі, закранулі наваполацкі трэст №16?

– Сітуацыя няпростая, але не тупіковая. Выйсце бачым у пошуках новых аб'ёмаў работ. Па выніках мінулага года былі выйграны тэндары і заключаны дагаворы на суму звыш 100 млрд рублёў. Актыўна выкарыстоўваем наладжаныя горадам пабрацімскія сувязі і іншыя міжнародныя кантакты па пошуку заказаў за мяжой, перш за ўсё ў Расіі. Магчымыя адрасы прыкладання сіл – Падольск, Себеж, Кірышы. Мы маем намер захоўваць і ўсяляк падтрымліваць гэты калектыў, дзе працуе звыш 1,5 тысячы чалавек. Увесь Наваполацк і яго найбуйнейшыя прадпрыемствы ў свой час былі пабудаваны нашым трэстам. За працоўныя дасягненні ён удастоены найвышэйшай узнагароды СССР – ордэна Леніна. Думаю, што, маючы такія слаўныя традыцыі, прадпрыемства павінна паспяхова развівацца і ў будучыні.

– Што з'яўляецца прыярытэтным у развіцці сацыяльнай сферы?

– Самым значным з нядаўніх падзей стала завяршэнне будаўніцтва ясляў-сада ў новым мікрараёне, што дазволіла зняць нагрузку на транспарт, звязаную з вымушанымі пераездамі дзяцей і бацькоў. Цяпер

працягваем узводзіць другую чаргу гэтага аб'екта – пачатковую школу. Хацелася б увесці яе ў строй да верасня, і тут нам не абысціся без фінансавай падтрымкі вобласці.

Сёлета сацыяльная сфера прырасла яшчэ і Палацам водных відаў спорту, перададзеным у камунальную ўласнасць ААТ «Нафтан». Там неабходны капітальны рамонт чашы басейна, што таксама разлічваем выканаць як мага хутчэй. Яшчэ адзін актуальны праект – працяг рэканструкцыі гарадской бальніцы з пераабсталяваннем плошчаў пад ангіяграфічную аперацыйную і ўстаноўкай камп'ютэрнага тамографа, што павысіць якасць і даступнасць медыцынскіх паслуг.

– У Наваполацку рэалізуецца пілотны праект па нарматыўным фінансаванні ўстаноў агульнай сярэдняй адукацыі. Якія вынікі чакаюцца?

– На фінансаванне сістэмы адукацыі сёння сыходзіць 30% гарадскога бюджэту. Задача складаецца ў тым, каб гэтыя грошы працавалі максімальна эфектыўна, дазвалялі павышаць узровень і якасць ведаў. Закрыцця школ з малой напаўняльнасцю навучэнцаў не прадугледжваецца. Распрацаваны меры па аптымізацыі дубліруючых адзін аднаго напрамкаў, якія тычацца гуртковай работы. Акрамя таго, велізарны рэзерв у эканоміі рэсурсаў бачым у аптымізацыі энергазатрат. Гэта паказаў навуковы аналіз вынікаў энергаспажывання, праведзены спецыялістамі Полацкага дзяржуніверсітэта. У цэлым сэнс праграмы заключаецца ў справядлівым размеркаванні сродкаў: школы з большай колькасцю навучэнцаў атрымаюць большае фінансаванне. Пры гэтым усё, што будзе зэканомлена, застанецца ў сістэме і пойдзе на яе развіццё.

– Якім вам бачыцца Наваполацк праз пяць гадоў?

– Па-першае, амаль удвая большым тэрытарыяльна. Згодна з зацверджаным генеральным планам развіцця ў межы горада ўвойдуць населеныя пункты Баравуха-1, Гамзелева, Копцева і шэраг іншых. Спадзяюся, што да таго часу мы возьмемся за правы бераг Заходняй Дзвіны, каб развіваць там інфраструктуру і жылую забудову.

Разлічваю, што будуць выкананы ўсе мерапрыемствы па праграме мадэрнізацыі, і наш горад атрымае дадатковыя высокатэхналагічныя

інавацыйныя магутнасці, што прадпрыемствы будуць працаваць са значна больш сур'ёзнымі эканамічнымі паказчыкамі, хоць і цяпер іх вынікі ўражваюць. Думаю, будуць рэалізаваны ідэі, якія агучваюцца прыватнымі інвестарамі, па стварэнні ў горадзе новых вытворчасцей. Упэўнены, што будзе развівацца сацыяльная складнік, у прыватнасці, мы ажыццявім планы па аказанні грамадзянам высокатэхналагічнай медыцынскай дапамогі, каб за ёй не даводзілася ехаць у Віцебск ці Мінск.

Пытанне, якое хвалюе ўсіх без выключэння, – гэта экалогія. Мы сур'ёзна працуем над тым, каб зніжаць колькасць выкідаў прадпрыемствамі. Але даследаванні паказваюць, што значную ролю ў забруджванні атмасферы гуляе аўтатранспарт. Аўтамабілізацыя ў горадзе практычна дасягнула еўрапейскага ўзроўню: каля 300 машын на тысячу насельніцтва. Разлічваем пераразмеркаваць транспартныя патокі і разгрузіць цэнтральную вуліцу Маладзёжную. Плануем далей развіваць электрычны транспарт і пракласці трамвайныя шляхі ў новыя мікрараёны.

Калі падвесці вынік, я бачу наш Наваполацк яшчэ больш утульным, чыстым, паспяховым – горадам, якім усе мы будзем ганарыцца, у якім хочацца жыць і вырошчваць сваіх дзяцей.

Ларыса Малашаня, «Віцебскія весці». Фота аўтара і Таццяны РУСАКОВІЧ.