Мэмарыяльная дошка байцам-патрыётам ваенных гадоў з'явілася ў Віцебску

На будынку Віцебскай духоўнай семінарыі па вуліцы камісара Крылова сёння урачыста адкрылі мемарыяльную дошку ў памяць аб патрыётах Віцебшчыны.

Мемарыяльная дошка ў памяць аб патрыётах Віцебшчыны

З жніўня 1941-га па снежань 1943 года ў гістарычным будынку размяшчалася нямецкая аператыўная каманда СД-9. У верхніх паверхах знаходзіліся кабінеты, дзе вяліся катаванні і допыты. Сутарэнні служылі турэмнымі камерамі. Праз заставы СД прайшло каля 10 тыс. чалавек. Пасля вызвалення Віцебска ў 1944 годзе на сценах камер былі выяўлены надпісы - пасмяротныя пасланні загінуўшых. Напярэдадні святкавання 15-годдзя вызвалення Беларусі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў узнікла ідэя сфарміраваць пастаянную экспазіцыю ў сценах былой турмы СД.

У 2003 годзе стварылі новую экспазіцыю. У ёй максімальна захаваўся знешні выгляд камер і калідора. Аднавілі надпісы ў камерах, у кожнай размясцілі планшэты з надпісамі, на кратах - матэрыялы па акупацыйным рэжыме і групе Веры Харужай. У былых камерах турмы прадстаўлены фотадакументальныя матэрыялы аб тых, хто таміўся тут героях віцебскага падполля. У тым ліку Соф'я Панкова, Еўдакія Суранава, Антонаіна Ермаковіч, Раіса Шэракова, Эдуард Грабенкоў, Лідзія Беразкіна, Вера Харужая і іншыя. Пастаянная экспазіцыя пад назвай "Памяці патрыётаў Віцебшчыны" абласнога краязнаўчага музея працуе і зараз, падобнага месца ў іншых гарадах Беларусі няма.

Выступае старшыня Першамайскай раённай арганізацыі малалетніх вязняў канцлагераў Еўдакія Коласва
Выступае старшыня Першамайскай раённай арганізацыі малалетніх вязняў канцлагераў Еўдакія Коласва

Старшыня Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў Уладзімір Цярэнтаў адзначыў, што грошы на выраб мемарыяльнай дошкі сабралі члены грамадскага аб'яднання "Белая Русь" і прафсаюзаў. "У савецкі час на гэтым месцы знаходзілася дошка, якая расказвала пра тое, што ў гады акупацыі тут была турма СД. У 1990-я гады яна знікла. Мы параіліся з супрацоўнікамі Інстытута гісторыі НАН Беларусі, скарэкціравалі тэкст і аднавілі першапачатковую дошку", - сказаў кіраўнік дэпутацкага корпуса вобласці.

Будынак у гістарычным цэнтры Віцебска па вуліцы Крылова, 7, быў пабудаваны ў 1803 годзе для патрэб народнага вучылішча, у розны час тут размяшчаліся мужчынская гімназія, духоўнае вучылішча, з 1918 года тут працаваў Пралетарскі ўніверсітэт, затым Політэхнічны тэхнікум.

БЕЛТА.