Малады, моцны, перспектыўны: Наваполацк з упэўненасцю ў будучыню сустракае 63-годдзе
Наваполацк — асаблівы горад Віцебскай вобласці, калі не сказаць у цэлым Беларусі. Традыцыйна ён займае верхнія радкі сярод лідараў сацыяльна-эканамічнага развіцця паўночнага рэгіёна. Мінулы год стаў таму пацвярджэннем: нават з улікам кавідных абмежаванняў і спаду сусветнай эканомікі, у тым ліку на рынку нафтапрадуктаў, яму ўдалося дасягнуць высокіх паказчыкаў развіцця па многіх напрамках і заслужыць тым самым права занясення на Дошку гонару Віцебскай вобласці. Пра горад, яго развіццё і на іншыя актуальныя тэмы пагаварылі са старшынёй Наваполацкага гарвыканкама Дзмітрыем Дземідавым.
— Дзмітрый Уладзіміравіч, на ваш погляд, на якіх кітах грунтуюцца ўсе дасягненні горада?
— Зладжанасць і мэтанакіраванасць, гатоўнасць ісці да мэты плячом да пляча. 2020 год быў складаным для ўсіх. Мы бачылі, як развіваецца сітуацыя, таму кіраўнікі ўсіх прадпрыемстваў незалежна ад формы ўласнасці былі настроены на актыўную упартая працу насуперак усім песімістычным прагнозам. Такі настрой дапамог дасягнуць добрага выніку як тады, так і цяпер: за першы квартал 2021-га рост выручкі перавысіў 150 працэнтаў, а рэнтабельнасць продажаў склала 2,7 працэнта.
Цяперашні год для нас асабліва важны. Завяршаецца грунтоўная інвестпраграма ў ААТ «Нафтан». Праца вядзецца ва ўмовах ціску на прадпрыемствы нафтахімічнай галіны з боку ЕС і ЗША. Аднак навапалачане ўмеюць пераадольваць стрэсавыя сітуацыі.
Акцэнт у рабоце робім на захаванне рынкаў збыту, асваенне новых. Адміністрацыя горада, працоўныя калектывы ўсіх сфер працуюць у шчыльнай звязцы, ёсць разуменне на ўсіх узроўнях узаемадзеяння. Настрой — працоўны. Свае задачы горад выканае.
— У сувязі з палітычнай сітуацыяй мясцовыя органы ўлады ад імя ўсіх навапалачан выступілі з шэрагам заяў, дзе выразна абазначылі сваё стаўленне да падзей, што адбываюцца…
— Сапраўды, так склалася, што менавіта ў Год народнага адзінства горад ярка праявіў сваю пазіцыю. Але па-іншаму і не магло быць. Наваполацк будавалі прадстаўнікі звыш 50 нацыянальнасцей. Прыязджалі з усіх куткоў Савецкага Саюза. Гэта наклала адбітак на аўру месца і характар жыхароў. Добразычліактыўнасць, згуртаванасць у цяжкіх сітуацыях, уменне працаваць у камандзе, карпаратыўнасць, гонар за свой горад — рысы, уласцівыя нашым людзям. Упэўнены, без такой еднасці не ўдалося б стварыць найбуйнейшы прамысловы і сацыяльна значны рэгіянальны цэнтр.
Мы бачым, як, прыкрываючыся словамі аб дэмакратыі, асобныя еўрапейскія палітыкі выключна ў уласных інтарэсах спрабуюць дасягнуць уплыву ў нашай краіне. Пры гэтым з інтарэсамі саміх беларусаў яны не звязаны. Менавіта гэтым фактам абумоўлена афіцыйная пазіцыя мясцовых органаў улады, якую мы адкрыта выказалі ў сродках масавай інфармацыі.
— Сёння наваполачане адзначаюць дзень нараджэння горада. Падзяліцеся самымі цікавымі асаблівасцямі свята.
— Па-першае, адзначу зменены фармат. Дзень горада пройдзе як гарадскі пікнік на свежым паветры. Будзе менш афіцыйных мерапрыемстваў і больш зон актыўнасцей, разлічаных на розны ўзрост і перавагі. Фестываль вулічнага мастацтва, спартыўныя турніры, канцэрты, розныя прэм'еры і нават заяўка ўсталяваць рэкорд па прыгатаванні самага доўгага шашлыка ў Беларусі — вось далёка не поўны пералік падзей, якія чакаюць нашых гасцей.
У 2017-м на заводзе запусцілі комплекс па перапрацоўцы адходаў забруднёнай ПЭТ-бутэлькі ў спецыяльныя шматкі, або ПЭТ-флекс. Яго ў асноўным экспартуюць у Расію. Аб'ёмы нарошчваюцца з году ў год, задаволены дырэктар прадпрыемства Сяргей Велюга:
— Параўнайце, у 2019-м вырабілі 460 тон такіх шматкоў, у 2020-м — ужо больш за 510 тон. Акрамя гэтага, асвоена выпуск пясчана-палімерных вырабаў: тратуарнай пліткі і бардзюраў. У аснове — драблёныя коркі, этыкеткі і пластмаса, якія змешваем з сухім пяском самай дробнай фракцыі… У Беларусі падобных вытворчасцей усяго тры.
Цяпер на прадпрыемстве працуюць над перапрацоўкай зношаных шын і выпускам з іх гумаатэхнічных вырабаў. Напрыклад, пакрыццяў для дзіцячых і гульнявых пляцовак, спартыўных аб'ектаў, стадыёнаў… Для Віцебскай вобласці такі прадукт інавацыйны, а значыць, попыт будзе.
Біямехзавод уваходзіць у сістэму ЖКГ і абслугоўвае Наваполацк, Полацк і Полацкі раён. У год прадпрыемства збірае каля 80 тысяч тон смецця, сартуючы і здабываючы з яго максімальную карысць. Сёння стаіць задача вярнуць у абарот каля 30 працэнтаў другасных матэрыяльных рэсурсаў, агучвае суразмоўца:
— Да 2025 года гэтая лічба павінна вырасці ўдвая. У дапамогу — канцэпцыя па стварэнні ў Беларусі 29 міжрэгіянальных палігонаў па зборы адходаў. Адзін з такіх комплексаў павінен быць узведзены на базе нашага прадпрыемства. Гэта прадугледжвае будаўніцтва рэгіянальнага палігона не толькі для Наваполацка і Полацка, але і для Ушацкага, Расонскага і Полацкага раёнаў, смеццесартавальнага завода (на тэрыторыі палігона), пляцоўкі кампаставання, а таксама выраб прэ-RDF-паліва, перапрацоўку буйнагабарытных адходаў для атрымання паліўных энергетычных рэсурсаў.
— Дзмітрый Уладзіміравіч, на ваш погляд, на якіх кітах грунтуюцца ўсе дасягненні горада?
— Зладжанасць і мэтанакіраванасць, гатоўнасць ісці да мэты плячом да пляча. 2020 год быў складаным для ўсіх. Мы бачылі, як развіваецца сітуацыя, таму кіраўнікі ўсіх прадпрыемстваў незалежна ад формы ўласнасці былі настроены на актыўную упартая працу насуперак усім песімістычным прагнозам. Такі настрой дапамог дасягнуць добрага выніку як тады, так і цяпер: за першы квартал 2021-га рост выручкі перавысіў 150 працэнтаў, а рэнтабельнасць продажаў склала 2,7 працэнта.
Цяперашні год для нас асабліва важны. Завяршаецца грунтоўная інвестпраграма ў ААТ «Нафтан». Праца вядзецца ва ўмовах ціску на прадпрыемствы нафтахімічнай галіны з боку ЕС і ЗША. Аднак навапалачане ўмеюць пераадольваць стрэсавыя сітуацыі.
Акцэнт у рабоце робім на захаванне рынкаў збыту, асваенне новых. Адміністрацыя горада, працоўныя калектывы ўсіх сфер працуюць у шчыльнай звязцы, ёсць разуменне на ўсіх узроўнях узаемадзеяння. Настрой — працоўны. Свае задачы горад выканае.
— У сувязі з палітычнай сітуацыяй мясцовыя органы ўлады ад імя ўсіх навапалачан выступілі з шэрагам заяў, дзе выразна абазначылі сваё стаўленне да падзей, што адбываюцца…
— Сапраўды, так склалася, што менавіта ў Год народнага адзінства горад ярка праявіў сваю пазіцыю. Але па-іншаму і не магло быць. Наваполацк будавалі прадстаўнікі звыш 50 нацыянальнасцей. Прыязджалі з усіх куткоў Савецкага Саюза. Гэта наклала адбітак на аўру месца і характар жыхароў. Добразычліактыўнасць, згуртаванасць у цяжкіх сітуацыях, уменне працаваць у камандзе, карпаратыўнасць, гонар за свой горад — рысы, уласцівыя нашым людзям. Упэўнены, без такой еднасці не ўдалося б стварыць найбуйнейшы прамысловы і сацыяльна значны рэгіянальны цэнтр.
Мы бачым, як, прыкрываючыся словамі аб дэмакратыі, асобныя еўрапейскія палітыкі выключна ў уласных інтарэсах спрабуюць дасягнуць уплыву ў нашай краіне. Пры гэтым з інтарэсамі саміх беларусаў яны не звязаны. Менавіта гэтым фактам абумоўлена афіцыйная пазіцыя мясцовых органаў улады, якую мы адкрыта выказалі ў сродках масавай інфармацыі.
— Сёння наваполачане адзначаюць дзень нараджэння горада. Падзяліцеся самымі цікавымі асаблівасцямі свята.
— Па-першае, адзначу зменены фармат. Дзень горада пройдзе як гарадскі пікнік на свежым паветры. Будзе менш афіцыйных мерапрыемстваў і больш зон актыўнасцей, разлічаных на розны ўзрост і перавагі. Фестываль вулічнага мастацтва, спартыўныя турніры, канцэрты, розныя прэм'еры і нават заяўка ўсталяваць рэкорд па прыгатаванні самага доўгага шашлыка ў Беларусі — вось далёка не поўны пералік падзей, якія чакаюць нашых гасцей.
Інавацыі з прыстаўкай «эка»
У прамзоне Наваполацка ёсць асаблівае, дынамічнае прадпрыемства. Гаворка пра ПКУП «Біямехзавод бытавых другасных рэсурсаў», дзе не толькі вядуць збор і сартаванне цвёрдых камунальных адходаў, але і даюць ім новае жыццё.Вадзіцель Віталь Пасікоў.
У 2017-м на заводзе запусцілі комплекс па перапрацоўцы адходаў забруднёнай ПЭТ-бутэлькі ў спецыяльныя шматкі, або ПЭТ-флекс. Яго ў асноўным экспартуюць у Расію. Аб'ёмы нарошчваюцца з году ў год, задаволены дырэктар прадпрыемства Сяргей Велюга:
— Параўнайце, у 2019-м вырабілі 460 тон такіх шматкоў, у 2020-м — ужо больш за 510 тон. Акрамя гэтага, асвоена выпуск пясчана-палімерных вырабаў: тратуарнай пліткі і бардзюраў. У аснове — драблёныя коркі, этыкеткі і пластмаса, якія змешваем з сухім пяском самай дробнай фракцыі… У Беларусі падобных вытворчасцей усяго тры.
Цяпер на прадпрыемстве працуюць над перапрацоўкай зношаных шын і выпускам з іх гумаатэхнічных вырабаў. Напрыклад, пакрыццяў для дзіцячых і гульнявых пляцовак, спартыўных аб'ектаў, стадыёнаў… Для Віцебскай вобласці такі прадукт інавацыйны, а значыць, попыт будзе.
Біямехзавод уваходзіць у сістэму ЖКГ і абслугоўвае Наваполацк, Полацк і Полацкі раён. У год прадпрыемства збірае каля 80 тысяч тон смецця, сартуючы і здабываючы з яго максімальную карысць. Сёння стаіць задача вярнуць у абарот каля 30 працэнтаў другасных матэрыяльных рэсурсаў, агучвае суразмоўца:
— Да 2025 года гэтая лічба павінна вырасці ўдвая. У дапамогу — канцэпцыя па стварэнні ў Беларусі 29 міжрэгіянальных палігонаў па зборы адходаў. Адзін з такіх комплексаў павінен быць узведзены на базе нашага прадпрыемства. Гэта прадугледжвае будаўніцтва рэгіянальнага палігона не толькі для Наваполацка і Полацка, але і для Ушацкага, Расонскага і Полацкага раёнаў, смеццесартавальнага завода (на тэрыторыі палігона), пляцоўкі кампаставання, а таксама выраб прэ-RDF-паліва, перапрацоўку буйнагабарытных адходаў для атрымання паліўных энергетычных рэсурсаў.
Гэта цікава
Як выхаваць усвядомленага спажыўца? На біямехзаводзе ведаюць адказ. Экскурсіі, якія модна называць прамысловым турызмам, тут праводзілі заўсёды.
А год таму ададкрылі інтэрактыўны клас, дзе школьнікаў у гульнявой форме вучаць, як сартаваць смецце па правілах.
Будаваць, каб жыць
Куды ні зірні ў Наваполацку — паўсюль уклад ААТ «Будаўніча-мантажны трэст № 16». Яркія шматпавярховікі, прамысловыя будынкі і іншыя аб'екты — усё гэта вынік працы і вялікага кахання будаўнікоў да роднага горада.
Адно з найбуйнейшых профільных прадпрыемстваў краіны і горад Наваполацк — равеснікі. Трэст № 16 стаяў ля вытокаў паўночнага нафтавага гіганта, узводзіў сотні аб'ектаў нафтахімічнага комплексу. Свята горада — дакладна іх дзень, упэўнены генеральны дырэктар трэста Якаў Старадубаў:
— Старт нашай гісторыі — першая палатка, якую разбілі маладыя будаўнікі ударнай усесаюзнай будоўлі. У 1971 годзе адбылася знакавая не толькі для трэста — усёй краіны падзея: прадпрыемства ўзнагародзілі ордэнам Леніна! Як бы гучна гэта ні гучала, сённяшняя наша задача — з гонарам працягваць справу папярэднікаў, будаваць дамы, у якіх хочацца жыць, надзейныя будынкі са знакам якасці.І больш чым тысячны калектыў паспяхова спраўляецца з гэтай задачай. Кожны год стараннямі трэста № 16 Наваполацк і Полацк прырастаюць шматпавярховікамі. Будаўнікі з нафтаграда працуюць на аб'ектах і ў іншых рэгіёнах. Якаў Аляксандравіч агучвае:
— Для прыкладу: у 2020-м мы завяршылі 60-кватэрны дом у Браславе. Цікавым вопытам стала рэканструкцыя аўтадарожнага пункта пропуску «Урбаны» Полацкай мытні. Дарэчы, наша вытворчая база, кваліфікаваныя кадры дазваляюць узводзіць будынкі і збудаванні любых прызначэння, складанасці і паверхавасці.
— Можна сказаць, што Наваполацк — горад, які амаль цалкам пабудаваў трэст? — удакладняю.
Суразмоўнік згодна ківае:
— Адсоткаў 90 усяго гарадскога жылога комплексу — наша праца. У свой час трэст будаваў школы, дзіцячыя сады, бальніцы і прафілакторыі, дамы культуры, гасцініцы, гандлёвыя цэнтры і многае іншае. Сёлета здадзім чатыры шматпавярховікі ў Полацку. Цяпер рыхтуемся увесці ў строй 10-павярховы дом у мікрараёне нумар 10 «А» Наваполацка і перайсці на забудову мікрараёна 8 «А».
Добрыя навіны для будучых новасёлаў! У 2022-м прадпрыемства плануе ўзяцца за кватэры са свабоднай планіроўкай. Гэта будзе зусім новая серыя дамоў, распрацоўка якой цяпер вядзецца.Матэрыяламі трэст № 16 бесперабойна забяспечвае ўласны філіял — завод буйнапанэльнага домабудавання. У 2015-м тут правялі сур'ёзную мадэрнізацыю. Каб задзейнічаць магутнасці завода, на яго лініях выпускаюць дадатковую прадукцыю: ад дробнаштучнага жалезабетону да апор ЛЭП. З 2019 года паспяхова адпраўляюць на экспарт у Расію.Дынаміка станоўчая!
У штаце Наваполацкай цэнтральнай гарадской бальніцы больш за 2600 работнікаў. Дружны, пісьменны і адказны персанал штодня заступае на дзяжурства, каб людзі былі здаровыя.
На абслугоўванні бальніцы не толькі Наваполацк, але і прымацаванае насельніцтва Полацкага раёнаяна. Спецыялізаваную меддапамогу аказваюць дзесяці (!) рэгіёнам Віцебскай вобласці. На базе ўстановы функцыянуюць 17 міжраённых цэнтраў, аддзяленняў і кабінетаў. У структуры бальніцы — 12 лячэбна-прафілактычных арганізацый, пералічвае галоўны ўрач Ірына Шэмянкова:
— За стацыянарную дапамогу адказваюць чатыры арганізацыі аховы здароўя, яшчэ сем працуюць амбулаторна, разлічаны на 2440 наведванняў у змену. У наяўнасці 859 ложкаў, у тым ліку 93 — дзённага знаходжання.
Ірына Георгіеўна ўпэўнена: ёй вельмі пашанцавала з калектывам. Праверка каранавірусам, якую наваполацкія медработнікі вытрымліваюць з гонарам, гэта пацвердзіла. У 2020-м на лячэнні з COVID-19 у нафтаградзе знаходзіліся больш за 2140 чалавек. За пяць месяцаў гэтага года — каля 1120, агучвае суразмоўніца:
— Нашы ўрачы, медсёстры, малодшы медперсанал прыкладаюць усе сілы, каб паставіць хворых на ногі. Хтосьці назаве працу ў ковідны час выпрабаваннем на трываласць, але, лічу, мы проста спакойна, упэўнена выконваем свой абавязак, разумеючы, што медыцына — гэта ў першую чаргу прызванне, сфера, у якой выпадковых людзей не бывае. Наша гордасць і надзея — шматлікія дынастыі: Сасновики, Кураш, Мечкоўскія, Някрасавы, Ярацкія, Фіялка і многія іншыя. Шчырая падзяка ўсім нашым медыкам — за прафесіяналізм, пачуццё локця, чалавечнасць!
Матэрыяльна-тэхнічную базу бальніцы пастаянна ўдасканальваюць. Адна са значных падзей — адкрыццё міжраённага ангіяграфічнага кабінета. У кругласутачным рэжыме ён прымае пацыентаў з вострым каранарным сіндромам не толькі з Наваполацка і Полацка, але і яшчэ пяці раёнаў. Медыцынскае перааснашчэнне будзе працягнута, каб меддапамога ў Наваполацку заставалася якаснай, даступнай і супастаўнай з той, якую аказваюць у абласных цэнтрах і нават сталіцы.Наваполацк — малады, перспектыўны, які развіваецца. І без уласнага радзільнага дома яму ніяк не абысціся. За пяць месяцаў гэтага года тут дапамаглі з'явіцца на свет 793 малышам. З іх маленькіх наваполачан — 262, на пяць больш, чым у 2020-м. Дынаміка станоўчая!Гэта наша з табой прадпрыемства
Калектыў ААТ «Нафтан» — больш за 10 тысяч чалавек. З работнікамі дачэрняйх унітарных прадпрыемстваў — яшчэ больш. Фактычна гэта звыш дзясятай часткі насельніцтва Наваполацка. Так ці інакш з прадпрыемствам звязаны лёс кожнай мясцовай сям'і. Як і дзейнасць «Нафтана» неаддзельная ад горада, які ўзнік дзеля яго.
Сяргей Алтухоў.
Моцныя ніці агульных інтарэсаў злучаюць з заводам усе сферы. У адукацыі і навуцы дастаткова назваць Полацкі дзяржаўны ўніверсітэт і нядаўна створаны нафтахімічны кластар, у гісторыі — успомніць падзеі, звязаныя з будаўніцтвам беларускага нафтаграда. Асобная тэма — уклад «Нафтана» ў эканоміку горада. Па сутнасці, іх развіццё ідзе паралельна. Знакавым праектам мінулага года стаў пуск устаноўкі вытворчасці элементарнай серы метадам Клауса, якую адразу ж назвалі лёгкімі Наваполацка. Устаноўка дазваляе паменшыць выкіды забруджвальных рэчываў ад завода на 14 тысяч тон у год, скараціўшы фактычныя выкіды дыяксіду серы больш чым на 40 працэнтаў. На ўстаноўцы ўжываюць самыя сучасныя еўрапейскія тэхналогіі. Прадукцыя з яе адгружаецца на сумежныя прадпрыемствы канцэрна «Белнафтахім» — Гомельскі хімічны завод і «Гродна Азот».
Гэты год таксама для завода асаблівы. Восенню «Нафтан» мае намер атрымаць першую прадукцыю на комплексе запаволенага каксавання. Самы маштабны за ўсю гісторыю прадпрыемства праект на завяршальнай стадыі. Увесь ланцужок узаемазвязаных тэхналагічных аб'ектаў комплексу ў працэсе пусканаладачных выпрабаванняў. Поўная рэалізацыя праекта дазволіць павялічыць глыбіню перапрацоўкі нафты да 90 працэнтаў, выхад светлых нафтапрадуктаў — да 65, атрымаць новыя віды прадукцыі, а таксама знізіць нагрузку на навакольнае асяроддзе і дасягнуць паляпшэння ў галіне прамысловай бяспекі.осці. Усё гэта, безумоўна, станоўча паўплывае на экалогію і эканоміку горада. А таксама ўмацуе імідж «Нафтана», бо за час сваёй дзейнасці прадпрыемства заваявала трывалую дзелавую рэпутацыю ў партнёраў блізкага і далёкага замежжа. Важны аспект такога аўтарытэту звязаны з высокай карпаратыўнай культурай, у цэнтры якой заўсёды чалавек працы. Двухбаковыя адносіны, якія звязваюць «Нафтан» і кожнага члена яго калектыву, — гэта цэлы шэраг узаемных абавязкаў: работнік павінен адказна і добрасумленна выконваць свае абавязкі, прытрымлівацца прынцыпаў карпаратыўнасці. Працадаўца, са свайго боку, гарантуе належныя ўмовы працы, розныя меры маральнага і матэрыяльнага стымулявання, сацыяльную падтрымку. Важна, што гэтая сістэма сябе апраўдвае. У якасці прыкладу дастаткова прывесці працу сацыяльных аб'ектаў прадпрыемства: паліклініку, санаторый, дзіцячы аздараўленчы лагер, ведамасны Палац культуры. Апошні ўжо больш за 50 гадоў з'яўляецца адным з цэнтраў творчага жыцця Наваполацка. Штогод да пандэміі ў СК праводзілася каля 300 мерапрыемстваў, у тым ліку рэспубліканскага ўзроўню. Свае таленты тут развіваюць не толькі заводчане і іх дзеці, але і ўсе ахвотныя жыхары горада. Такая клопат прыносіць аддачу, яна — у творчых і спартыўных перамогах, вытворчых дасягненнях калектыву.
Заслугі заводчан не застаюцца незаўважанымі! Восем прадстаўнікоў прадпрыемства ўдастоены звання «Ганаровы грамадзянін Наваполацка». Усяго ж яно прысвоена 45 гараджанам. А сёння гэтую кагорту папоўніць імя Сяргея Фёдаравіча Алтухова, жыццё якога ўжо 38 гадоў звязана з працай на заводзе. Прайшоўшы шлях ад аператара тэхналагічнай устаноўкі каталітычнай вытворчасці да намесніка генеральнага дырэктара (па вытворчасці), ён годна працягвае слаўныя традыцыі перадавікоў «Нафтана».
