Малады вучоны Віцебскай ветэрынарнай акадэміі атрымала прэзідэнцкую стыпендыю за распрацоўку ў галіне селекцыі
Яна – выпускніца Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі, кандыдат сельскагаспадарчых навук, на працу на кафедру кармапроизводства Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны прыйшла толькі ў жніўні гэтага года і трапіла ў лік каштоўных супрацоўнікаў.
Днямі Марыя стала адным з лепшых маладых вучоных краіны, на наступны год ёй прызначана спецыяльная стыпендыя Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. Адзначана даследчык-селекцыянер за распрацоўку новага гібрыда салодкага перцу F1 «каштоўны».
– Ад зыходных сартоў ён адрозніваецца больш высокай адаптыўнасцю, раннім ураджаем і якасцю пладоў. Яны буйныя, чырвоныя, кубічнай формы з таўшчынёй сценак каля 10 мм, характарызуюцца павышаным утрыманнем аскарбінавай кіслаты і кароціна. Па гэтым паказчыку «каштоўны» у паўтара раза пераўзышоў «трайку» – існуючы стандарт па салодкаму перцу, – патлумачыла Марыя.
На стварэнне карыснага і каштоўнага гібрыда ў яе сышло каля чатырох гадоў, для параўнання, на вывядзенне новага сарта агароднінных культур трэба ў сярэднім сем.
Усяго за час навукова-даследчай дзейнасці Марыя Маісеева атрымала селекцыйныя пасведчанні на гібрыды тамата F1 «агеньчык» і «азарт», а таксама сарт салодкага перцу «чырвоны магнат» і той самы гібрыд «каштоўны». Цяпер на выпрабаванні знаходзяцца яшчэ 3 сарты салодкага перцу і два – таматаў, у стварэнні якіх малады вучоны прымала ўдзел.
Цікава, што адно з найбольш цяжкіх пытанняў для вучоных-селекцыянераў, як падкрэсліла Марыя Маісеева, – даць назву новаму сарту або гібрыду. Яна не павінна паўтараць ужо існуючыя найменні, прычым улічваюцца абсалютна ўсе культуры. Таму пры «названні» разглядаюцца розныя меркаванні і нават парады знаёмых.
– Ведаю, што ў пэўны час натхненне чэрпалі нават з Чырвонай кнігі Беларусі. Тады з'явіўся сорт таматаў «беркут». Але часцей за ўсё звяртаюцца да асацыяцый. «Каштоўны» назвалі так таму, што змяшчае шмат карысных рэчываў, «чырвоны магнат» – таму што плады гэтага сорту дастаткова вялікія, цвёрдыя, такія салідныя. Беларускую мову выкарыстоўваем для таго, каб не паўтарацца і падкрэсліць паходжанне, – растлумачыла селекцыянер.
Год навукі для дзяўчыны атрымаўся дастаткова насычаным і выніковым у плане даследчай дзейнасці. У снежні 2016-га яна абараняла кандыдацкую дысертацыю, а ў сакавіку гэтага года атрымала пацвярджэнне. Цяпер яшчэ адна прыемная навіна – стала прэзідэнцкім стыпендыятам.
– Што тычыцца далейшых навуковых планаў, то я працягваю працаваць па двух тэмах у сельскагаспадарчай акадэміі ў Горках, а таксама падала заяўку на конкурс маладых вучоных Беларускага рэспубліканскага фонду фундаментальных даследаванняў з тэмай «Уплыў спектральнага складу святла на сінтэз антаціанаў у перцу салодкага пры селекцыі на стрэсаўстойлівасць».
Зараз у селекцыі шукаюць механізмы, якія дазволяць раслінам лепш адаптавацца да перападаў тэмпературы, а павышэнне антаціанаў з'яўляецца адным з такіх механізмаў. Яго і планую вывучаць, – падзялілася маладая вучоная.
Марыя таксама расказала, што антаціаны забяспечваюць наяўнасць антыаксідантаў у пладах, а суадносіны ферментаў вызначаюць іх афарбоўку. Дарэчы, яны існуюць самыя розныя. Салодкі перац можа быць шакаладным, чорным і нават бэзавым, апошні, праўда, пры паспяванні становіцца больш звыклым для нас жоўтым.
Акрамя Марыі Маісеевай на рэспубліканскім узроўні адзначаны таксама Юрый Кавалёнак і Яраслаў Яромчык з ВГАВМ і пяць супрацоўнікаў Віцебскага медыцынскага ўніверсітэта – Арына Кабанава, Ганна Паўлюкевіч, Марына Фаміна, Алена Касянкова і Ірына Сабалеўская.