На планёрцы ў старшыні аблвыканкама: Па даходах і расходах
Лепш дрэнна ехаць, чым добра ісці, кажуць у народзе. Аднак гэта бачанне толькі аднаго боку праблемы – з пункту гледжання пасажыра, для якога важныя камфорт і даступнасць транспарту. Ёсць і іншы – з пункту гледжання перавозчыка, вымушанага думаць аб рэнтабельнасці паслуг, што аказваюцца. Як на фоне негатыўных тэндэнцый у эканоміцы з найменшымі стратамі захаваць складзены баланс інтарэсаў усіх удзельнікаў пасажырскіх перавозак, абмяркоўвалі на бягучым тыдні ўдзельнікі аператыўнай нарады ў старшыні аблвыканкама.
Паводле інфармацыі Васіля Дзяцьлава, генеральнага дырэктара ААТ ”Віцебскаблаўтатранс“, нягледзячы на тое, што іх прадпрыемства з’яўляецца найбуйнейшым у вобласці аўтаперавозчыкам, станоўчыя паказчыкі працы забяспечваюцца выключна дзякуючы грузавым перавозкам. Увесь пасажырскі транспарт, заняты на гарадскіх і прыгарадных маршрутах, стратны. Стратнасць спецыялізаваных аўтобусных паркаў, якія аказваюць гэты сацыяльна значны від паслуг (у вобласці іх тры: Віцебскі, Аршанскі, Полацкі), кампенсуецца датацыямі з абласнога і гарадскіх бюджэтаў. У 2014 годзе яны склалі 27 працэнтаў.
Як сцвярджаюць спецыялісты, у самым факце датавання грамадскага пасажырскага транспарту нічога страшнага няма, ён ва ўсім свеце стратны. Наша праблема ў тым, што ў цяперашняй эканамічнай сітуацыі транспартнікі не могуць разлічваць на бюджэтныя сродкі для абнаўлення састарэлага аўтапарку. І калі ў 2014 годзе ”Віцебскаблаўтатрансу“ з абласнога бюджэту былі выдзелены грошы на закупку 51 аўтобуса, то сёлета ў гэтым напрамку сітуацыя не праглядаецца. Сёння каля паловы наяўных аўтобусаў зношаны. Пакуль маршрутная сетка вобласці закрываецца цалкам, а што будзе далей?
У Мінску фінансавыя праблемы пасажырскіх перавозак вырашаюцца некалькі па-іншаму. Праезд у гарадскім грамадскім транспарце ў сталіцы каштуе на тысячу рублёў даражэй, чым у Віцебску, а датаванне пасажырскіх перавозак на ўзроўні 70 працэнтаў. Што называецца, адчуйце розніцу! Хтосьці запярэчыць: у іх горад вялікі, маршруты даўжэйшыя, выдаткі больш. Але ёсць і ўраўнаважваючы фактар: за кошт значнай колькасці прыезджых загружанасць аўтобусаў у Мінску шчыльная на працягу ўсяго дня, а на перыферыі – толькі ў гадзіны пік...
Што тычыцца паслуг па перавозцы пасажыраў у сельскай мяснасці, на Віцебшчыне вядомая спецыфіка: вялікая колькасць вёсак у параўнанні з іншымі рэгіёнамі краіны павялічвае нагрузку на аўтобусны парк практычна ў 3 разы. У нашай вобласці самая вялікая ў рэспубліцы працягласць маршрутнай сеткі – 31 тыс. км.
Ёсць два правераныя спосабы закрыць фінансавыя прабелы транспартнікаў – павялічыць датацыі або павысіць кошт праезду для пасажыраў. Як паказала практыка, эфектыўнасць іх часовая.
Магчыма, прыватнік дапаможа вырашыць праблему? Але ён сабе ў страту працаваць не будзе. З 500 наяўных у вобласці прыватных маршрутных таксі 200 зарэгістраваныя ў Віцебску, па 70 – у Полацку і Наваполацку, астатнія – у Оршы. Гэта значыць там, дзе кліентаў больш, і, такім чынам, працаваць выгадней.
Дарэчы кажучы, Мінск цалкам прадумана пайшоў на ўкараненне адзінага электроннага праязнога дакумента, які зробіць немагчымым для прыватных перавозчыкаў утойванне даходаў і ўзроўню заробкаў. У інтарэсах дзяржавы – распаўсюдзіць дадзеную сістэму на ўсю краіну. Калі прапанову Віцебшчыны пачуюць на рэспубліканскім узроўні, гэта стане справай недалёкай будучыні. А пакуль гэтага няма, трэба будзе сур'ёзна заклапаціцца пераглядам узроўню датацый пасажырскіх аўтаперавозак.
Даючы справаздачу аб папярэдніх выніках работы народна-гаспадарчага комплексу вобласці ў 1 квартале бягучага года, першы намеснік старшыні аблвыканкама Генадзь Грэбнеў адзначыў пакуль невялікае (крыху больш за 2%), але ўсё ж павелічэнне аб'ёмаў вытворчасці ў параўнанні з студзенем. Эксперты адзначаюць некаторае ажыўленне на расійскім рынку, якое адразу адчула беларуская прамысловасць, у першую чаргу – лёгкая.
Аднак у цэлым эканамічная сітуацыя на знешнім рынку не паляпшаецца. Адсюль унутры краіны – рост цэн, няплацяжы, скарачэнне працоўнай занятасці насельніцтва. На гэтым фоне назапашваецца запазычанасць па выплаце заработнай платы, львіная доля якой прыпадае на прадпрыемствы аграпрамысловага комплексу.
Як паказваюць звароты грамадзян на “прамыя тэлефонныя лініі“ аблвыканкама, кіраўнікі шэрагу СПК уводзяць вяскоўцаў у зман, інфармуючы іх аб нібыта існуючых неразліках перапрацоўчых прадпрыемстваў за здадзеную прадукцыю. А рэаліі такія, што ўся выручка гэтых сельгаспрадпрыемстваў ідзе на пагашэнне атрыманых імі раней крэдытаў. Асобныя гаспадаркі здолелі ўлезці ў “даўгавую яму“ да банкаў, выбраўшы авансам фінансавыя сродкі на пяць, сем, а то і дзесяць гадоў наперад. Цяпер даводзіцца плаціць за неразумнае гаспадаранне: рахункі арыштаваныя, і любы даход аўтаматычна накіроўваецца на пагашэнне доўгу.
Таму цалкам зразумелая і лагічная ўстаноўка, дадзеная старшынёй аблвыканкама: выплата зарплаты дырэктарам і галоўным спецыялістам СПК павінна ажыццяўляцца ў апошнюю чаргу – пасля таго, як яна будзе забяспечана радавым работнікам. Мікалай Мікалаевіч лічыць, што людзі не павінны фінансава пакутаваць з-за памылак асобных кіраўнікоў.
Зыходзячы з гэтай пазіцыі, па прапанове кіраўніка вобласці прынята рашэнне з абласнога бюджэту аказаць фінансавую падтрымку ААТ
”Купцоў“ (Глыбоцкі раён), каб дапамагчы яму выплаціць доўг па зарплаце. Прадпрыемства знаходзіцца ў стадыі банкруцтва, і няма ніякіх шанцаў на тое, што яно самастойна зможа разлічыцца з работнікамі.Аналагічна, толькі з падтрымкай раённага бюджэту, вырашаецца сітуацыя па разліках з работнікамі 4 сельгаспрадпрыемстваў Сенненскага раёна.
Яшчэ адным пытаннем парадку дня аператыўнай нарады стала рэканструкцыя мемарыяльнага комплексу ”Прарыў“ ва Ушацкім раёне. Ён быў адкрыты ў маі 1974 года ў памяць аб гераічным прарыве з акружэння ў маі 1944 года 16 партызанскіх брыгад Полацка-Лепельскай зоны. Разам з імі з блакаднага кальца вызвалілася больш за 15 тысяч мірных грамадзян. Гераізм 17 195 народных потымсціў аказаўся мацнейшы за моц фашысцкіх карных злучэнняў колькасцю звыш 60 тысяч чалавек.
За 40 гадоў манументальнае бетоннае збудаванне пачало разбурацца. Для рэканструкцыі патрабуюцца немалыя сродкі, таму прынята рашэнне правесці яе з максімальным захаваннем наяўных элементаў пад кіраўніцтвам аднаго з стваральнікаў мемарыяла – вядомага архітэктара Юрыя Градова.
Старшыня аблвыканкама асабліва акцэнтаваў увагу на неабходнасці сучасных падыходаў да добраўпарадкавання тэрыторыі комплексу. Спатрэбіцца ўсталяваць падсвятленне, змяніць размяшчэнне мемарыяльных пліт, пашырыць аўтастаянку, добраўпарадкаваць наваколле, прадугледзець зону адпачынку для тых, хто прыйдзе пакланіцца партызанскаму подзвігу.
Людміла Мышлёнак,галоўны спецыяліст галоўнага ўпраўлення
ідэалагічнай работы, культуры
і па справах моладзі аблвыканкама