Не будзіце ліха...

У пятніцу і суботу ў Мінску і некаторых іншых гарадах адбыліся сходы грамадзян, якія пратэставалі супраць Дэкрэта № 3. Самі па сабе гэтыя «пратэсты» пры ўсёй ахвоце маштабнымі назваць нельга, бо ўдзел у іх прыняла нейкая дзясятая частка працэнта ад колькасці ўсіх грамадзян краіны. Гэта з аднаго боку. З другога — мерапрыемствы адбыліся, замоўчваць іх неразумна і бессэнсоўна.

Але паразважаць над прычынамі і наступствамі трэба.

Перш за ўсё, цяжка падзяліць тую радасць, якую выліла з сябе апазіцыйная прэса. У ход пайшлі ўсе пранафталіненыя інструменты прапаганды і агітацыі. І «асветленыя шчаслівыя твары дэманстрантаў», і «пяць тысяч удзельнікаў», і «мільёны праглядаў на Ютубе», і глухія пагрозы ў адрас улады, а таксама заклікі зрабіць «пратэст» бясконцым, аж да...

Кожны, у каго ёсць вочы і вушы і хто не зазомбіраваны прапагандай, сам і без падказкі разабярэцца ў тэндэнцыйнасці і хлуслівасці ўсёй гэтай балбатні.

Пытанне ў іншым: калі «маршы» сапраўды з'яўляюцца пратэстнымі ў дачыненні да дэкрэта, то энергія арганізатараў і ўдзельнікаў марнуецца дарма. Цалкам зразумела, што дэкрэт, які ўстанавіў неабходнасць выплаты збору тым, хто не можа пацвердзіць і/або абгрунтаваць прычыны несвоечасовай выплаты падаткаў, то ясна, што мера гэтая правільная. Інакш як зразумець дзясяткі тысяч калізій, пра якія ўсе выдатна ведаюць, у тым ліку і апазіцыйныя журналісты, але аддаюць перавагу маўчаць? Напрыклад, чалавек афіцыйна не працуе, адпаведна, не плаціць падаткі, паколькі... штодня займаецца рамонтнымі і аздабляльнымі працамі ў тых самых праславутых раскошных катэджах, якія кольцам абкружылі наш горад.

Ён добры майстар — плітачнік, сантэхнік, электрык, яго паслугі запатрабаваныя, і атрымлівае ён на парадак больш за рабочага МТЗ, настаўніцу і нават нелюбімага некаторымі грамадзянамі міліцыянера. Прычым у СКВ. Але і трактаразаводзец, і лекар, і міліцыянер кожны месяц плацяць падаткі, а «хітры» плітачнік атрыманыя ў канверце даляры нясе выключна для дома, для сям'і.

А чым ён, пытаецца, лепшы за слесара-наладчыкаМАЗа, чаму ён мае такую прывілею — жыць у дзяржаве, але лічыцца вольным іншаземцам?

Зразумелы адказ на гэтае простае пытанне — гэта, уласна кажучы, і ёсць адказ, навошта выдадзены Дэкрэт № 3. Калі коратка, то — для захавання сацыяльнай справядлівасці! Ніводная краіна не можа нармальна існаваць і развівацца, калі ў яе ёсць дзве паралельныя эканомікі: адна — легальная, у якой усе грамадзяне і суб'екты спраўна плацяць падаткі і карыстаюцца сацыяльнымі магчымасцямі, іншая — напаўпадпольная, у якой вольната сябе адчуваюць рознага роду «рамонтнікі», дробныя кантрабандысты, якія жывуць за кошт блізкасці да мяжы, усемагчымыя «гастарбайтэры», зноў жа атрымліваючы дзесьці «шэрыя» канверты і таму ўхіляюцца ад падаткаў, а таксама мноства іншых прайдзісветаў і спрытнікаў. Калі вы, паважаны чытач, згодны з тым, што кожны суграмадзянін, які знаходзіцца ў добрай фізічнай форме, зарабляе грошы, але не лічыць патрэбным удзельнічаць у фарміраванні дзяржбюджэту, пенсійнага фонду і іншых найважнейшых дзяржаўных інстытуцый, то першачарговая задача і дзяржорганаў, і любой свядомай асобы — выявіць такога «падпольнага Карэйку» і прымусіць яго разлічыцца з грамадствам. Інакш мы рызыкуем атрымаць новы клас засакрэчаных багацеяў і поўную з-за іх цынізму дэградацыю медыцыны, адукацыі, пенсійных выплат і іншых дапамог для інвалідаў, нямоглых, старых і дзяцей.

Тады чаму «пратэстуюць»? Прынялі гутарку Прэзідэнта з Сердзічам за «капітуляцыю», за «слабасць»? Хопіць, не трэба алюзій, не блытайце ветлівасць са слабасцю...

Паверце, дзяржава проста не мае права паддацца на «пратэсты» гучных груп, якія выходзяць на плошчы пад заклікі апазіцыйных палітыкаў, якія ўбачылі ў гэтай калізіі магчымасць паспрабаваць свой шанец і палавіць рыбку ў мутнай вадзе. Таму што адступленне па прынцыповым, лёсавызначальным пытанні, ад якога залежыць дабрабыт мільёнаў беларусаў, будзе з боку ўлады актам здрады ў адносінах да тых, хто сумленна працуе і сумленна плаціць падаткі. Няўжо незразумела?

Зразумела, што нікому не хочацца плаціць сваегрошы, сапраўды, што ў гэтым прыемнага? Але, прабачце за банальнасць, цывілізаваная дзяржава тым і адрозніваецца ад неарганізаванай, якая жыве эмоцыямі натоўпу, што яна павінна ствараць умовы для працы, бізнесу, павышэння дабрабыту, але таксама мае права і бездакорна патрабаваць ад усіх без выключэння, каб законы краіны выконваліся няўхільна, у тым ліку і законы ў падатковай сферы.

На жаль, нельга абысці ўвагай і такое аб'ектыўную акалічнасць — пэўная «непаваротлівасць» уладных структур, а таксама недасведчанасць некаторых суграмадзян прывялі да таго, што Дэкрэт № 3 асобныя «каментатары» сталі тлумачыць як «наступ на бедных» і жаданне, як гаворыцца, вырваць кавалак з горла тых, хто сёння аб'ектыўна знаходзіцца ў цяжкіх жыццёвых умовах. Вядома, ніякі закон не можа ўлічыць усе жыццёвыя абставіны. Такія, напрыклад, як немагчымасць працаўладкавання некаторых грамадзян у сілу ўзросту, здароўя, адсутнасці ў іх мясцовасці працы... А многія людзі на перыферыі проста «жывуць з агарода» і ім сапраўды цяжка заплаціць збор! Шмат і іншых індывідуальных гісторый. Незадаволенасць людзей, якія атрымалі паведамленне з падатковай інспекцыі, па–чалавечы можна зразумець. Бо яны не пабудавалі на невядома адкуль узяўшыся даходы катэджы ў маўрытанскім стылі, яны не маюць не толькі «Бентлі», але не наскрэбуць на нейкую старажытную «Мазду» і часцей за ўсё карыстаюцца роварам «Аіст». І, безумоўна, часты грабянец падатковых органаў не павінен буксоваць на гэтых людзях. Трэба разбірацца з кожным выпадкам. Аб'ектыўна і справядліва.

Але што высветлілася падчас дэсанту кіраўніка адміністрацыі ў рэгіёны? На асабістыя прыёмы да Н.Качанавай, М.Рыжанкова, Н.Снопкава, В.Міцкевіча і іншых кіраўнікоў прыйшлі сотні людзей, якія ад іх даведаліся, што мясцовым органам улады Прэзідэнтам прадастаўлена права самім вырашаць — ці могуць людзі, якія трапілі ў цяжкае жыццёвае становішча, атрымаць вызваленне ад выплаты збору, Вось і ўся калізія: калі ты непрацаздольны, калі ў сям'і склалася такая сітуацыя, што за кімсьці з членаў сям'і неабходныпастаянны догляд, калі недзе элементарна няма працоўных месцаў, то пытанне са зборам вырашаецца на карысць грамадзяніна. Ва ўсіх астатніх выпадках — плаціць давядзецца, бо гэта справядліва і лёсавызначальна для краіны.

Запал вакол гэтай праблемы абвастрыў яшчэ адзін момант — нягледзячы на ​​складаную эканамічную кан'юнктуру, і цэнтральныя, і мясцовыя ўлады, і бізнес павінны прыкладаць максімальныя намаганні, каб у працаздольнай часткі насельніцтва заўсёды была магчымасць уладкавацца, перакваліфікавацца, наогул уключыцца ў працоўны працэс. І гэтая задача павінна вырашацца, яна прыярытэтная, таму што перад тым, як узяць, трэба і нешта даць. Гэта агульнавядома.

Вяртаючыся да «пратэстаў», то ў любой чалавека, «які цікавіцца палітыкай», узнікае простае пытанне: для чаго гэта ўсё? Няўжо толькі для таго, каб паспрабаваць уладу на крэпасць, устойлівасць, паспрабаваць, як любяць выказвацца палітолагі, раскачаць лодку? Ну, дапусцім, «раскачалі», а далей? Для таго, каб зразумець гэтае «далей», узгадаем змрочную гісторыю ўтрымоўваных пад арыштам карэспандэнтаў агенцтва «Рэгнум», якія фактычна заклікалі аслабіць дзяржаву, што прывяло б да ліквідацыі такой краіны, як Беларусь. Не забудзем і злавесныя фразы Жырыноўскага, аднаго з начальнікаў Дзярждумы, якія трэба разумець так: Беларусі прыгатавана доля стаць адной з абласцей Расіі. Учытайцеся ў «свежы» тэкст практычна афіцыйнага ідэолага Суздальцава, у якім той прама заяўляе, што вайна ў Данбасе, далучэнне Крыма і інш. — усё гэта адбылося «з-за палітыкі Лукашэнкі». Але гэта не брыдзь невядомага алюрніка, гэта звяно ў фарміраванні новага вобраза «ворага» для паддатлівага на падобныя сенсацыі грамадскага меркавання. Гэта перадрукавана ў найбуйнейшых газетах Расіі! І робіцца гэта ў далёка ідучых мэтах... Ды і заходнія вятры прыносяць змрочныя весткі — у Польшчы ўзмацняецца апрацоўка маладых грамадзян нашай краіны для атрымання праславутай «карты паляка» і ставяцца пытанні іх масавай эміграцыі ў Польшчу. І гэта гаворыцца на афіцыйным узроўні.

Можна прывесці шмат розных прыкладаў, якія паказваюць, што зусім розныя палітычныя сілы спяць і бачаць, як быустроіць у Беларусі нейкую масавую заварушку — канкрэтныя прычыны не так і важныя! Галоўная мэта — каб упіцца нам у горла. Толькі клінічны ідыёт палічыць, што газета, маўляў, згушчае фарбы, што Беларусь, маўляў, усе пяшчотна любяць і нястомна клапоцяцца пра дабрабыт яе грамадзян.

Вядома, у такіх далікатэтных пытаннях, як умацаванне незалежнасці і развіццё ўсебаковых сяброўскіх адносін са сваімі суседзямі, трэба быць пільна карэктнымі і ветлівымі, але ігнараваць відавочныя факты, тым больш — тэндэнцыі, могуць толькі беспрынцыпныя мясцовыя аферысты, для якіх у любым працэсе прэваліруюць пажадлівасць да ўлады і жаданне распаліць касцёрчык. На ўкраінскую сітуацыю, якая таксама пачыналася з вонкава бяззлобных «пратэстаў», а скончылася расчлянёнай краінай, ужо непрыстойна і спасылацца... Так што будзем улічваць памылкі іншых ці ствараць уласнаручна праблемы, каб потым мужна і з болем іх пераадольваць?

Напрыканцы. Кожны грамадзянін мае права выказаць сваё меркаванне ў любой форме, калі гэта не наносіць шкоды грамадству і дзяржаве. Таму кожны вольны вырашаць, што ён прэследуе, выходзячы на вуліцу, прыхопліваючы з сабой алюмініевую патэльню і палка для стварэння шуму і гаму! Аслабіць уладу, ціснуць на дзяржаву, дамагчыся справядлівасці, прапанаваць нешта такое, што будзе спрыяць агульнаму дабрабыту? Ці проста пашумець, «адарвацца», прафігураваць перад тэлекамерай радыё «Свабода»? І кожны журналіст павінен тройчы падумаць, чым адзавецца яго слова. Адзінствам беларусаў ці канфліктам?

Дарэчы, у гэтым годзе адзначаюцца дзве глабальныя даты — Лютаўская і Кастрычніцкая рэвалюцыі, калі сярод іншага эмацыянальная інтэлігенцыя, а перш за ўсё палымяныя публіцысты тых гадоў, прыклалі тытанічныя намаганні, каб пераканаць суграмадзян выйсці на вуліцы і пратэставаць. Што з гэтага выйшла? Незлічоная колькасць пакаянняў, якія потым прынеслі расійскаму народу Бунін, Дарашэвіч, Гучкоў–Мілюкоў, а таксама іншыя героі «грамадскай думкі» тых гадоў — «правадыры і глашатаі», як назваў іх Маякоўскі. Важакі паўсталых — Троцкі, Бухарын, Камянеў, тыя не паспеліпакаяцца — крывавыя дэманы, якіх яны безадказна разбудзілі, проста забілі іх...

Вацлаў КУДЗЕЛКА, «Советская Белоруссия».