Н.Н.Шарснёў: У аснове недахопаў – чалавечы фактар

Папярэднія пяць гадоў А.Капшуль працаваў намеснікам у свайго папярэдніка, праблемы вобласці па профілі работы ведае не па чутках і разумее, што рэгіёну спатрэбіцца максімальнае напружанне сіл для правядзення ўборачнай кампаніі. Прадпрыемства, нягледзячы на тое, што яго запас трываласці таксама не бязмежны, гатова ”падставіць плячо“, вылучыўшы раёнам крэдыт для закупкі неабходнай колькасці паліва. Таму што сёння задача дзяржаўнай важнасці – убраць хлеб.

Асноўны блок узгадненняў традыцыйна датычыўся кіраўнікоў перапрацоўваючых і сельскагаспадарчых прадпрыемстваў аграпрамысловага комплексу. Нават беглы аналіз эканомікі такіх гаспадарак, як філіял ”Полудзеткі“ ААТ ”Малако“ Віцебскага, ААТ ”Задров'е“ Аршанскага, ”Зялёнка“ Полацкага, ”Наўгароды“ Мёрскага раёнаў паказвае, што яна кульгае, што называецца, на абедзве нагі з-за неефектыўнага кіравання.

У тым жа ”Задров’і“ за апошнія два гады змяніліся тры кіраўнікі, што прывяло гаспадарку практычна да поўнага развалу. Выхад прадукцыі з гектара сельгасугоддзяў не перавышае 34 цэнтнераў, што як мінімум у два разы ніжэй за аналагічны паказчык паспяховых гаспадарак. Малалікасць дайной ЧАСТКІ не дазваляе забяспечыць прыстойныя даходы ад здадзенага малака, але патрабуе наяўнасці поўнага шлейфа сельскагаспадарчай тэхнікі для нарыхтоўкі кармоў. У выніку замест даходаў – страты.

Хоць навесці парадак у такім невялікім прадпрыемстве, як ”Задров’е“, можна. Старшыня аблвыканкама арыентаваў узгодненага на пасаду новага дырэктара гаспадаркі Мікалая Нарчука актыўна выкарыстоўваць на новай пасадзе гаспадарчы вопыт, назапашаны ім у бытнасць кіраўніком сельгаспрадпрыемства ”Эксперыментальная база Усце“ Аршанскага раёна. Тым больш што побач знаходзіцца ўражлівы прыклад эфектыўнай працы на зямлі – СПК ”Ларынаўка“.

Анатоль Лісоўскі, дырэктар філіяла ”Паўдзеткі“ ААТ ”Малако“ у Віцебскім раёне, на цяперашняй пасадзе ўжо восем гадоў. Аднак пахваліцца дасягненнямі яму пакуль не даводзіцца: ураджайнасць збожжавых у 2013 годзе склала ўсяго 36, у 2014-м – 38 цэнтнераў з гектара. Прычыну сціплых вынікаў працы мясцовых хлебаробаў кіраўнік вобласці бачыць у невыкананні тэхналагічных патрабаванняў у працэсе сяўбы, вырошчвання, уборкі збожжавых, апрацоўкі глебы, у непрадуманай структуры пасяўных плошчаў.

З-за недахопу фінансавых сродкаў практычна на завяршальным этапе работ у гаспадарцы замарожана будаўніцтва новай фермы. Хоць нішто не замінае завяршыць яго гаспадарчым спосабам, што было б і танней, і хутчэй. Тое, што без малога дзесяць апошніх гадоў сутачныя прывагі буйной рагатай жывёлы складаюць крыху больш за 500 грамаў, таксама сведчыць не на карысць тутэйшых работнікаў.

Далёка не бліскучыя справы і ў ААТ ”Зелёнка“ Полацкага раёна, якім кіруе Юрый Мароз. Ворыва складае парадку 1,5 тыс. гектараў, бальнасць не перавышае 18 адзінак – практычна пясок. Культываваныя сельскагаспадарчыя культуры не падабраны з улікам асаблівасцей глебы. Адсюль і планавыя вынікі: самая вялікая ўраджайнасць, атрыманая за апошнія пяць гадоў, 18 цэнтнераў з гектара. Ні адзін з планавых паказчыкаў не выконваецца.

ААТ ”Наўгароды“ Міёрскага раёна з 2011 года ўзначальвае Ірына Кулеш. Аснова для нармальнай працы гаспадаркі тут таксама адсутнічае. Парк сельгастэхнікі зношаны, што не дазваляе ў тэрміны праводзіць пасяўныя кампаніі. У сваю чаргу, парушэнне тэхналагічнага працэсу рэзка зніжае ўраджайнасць, якая ў мінулым годзе не перавысіла 18 цэнтнераў з гектара. Прывесы буйной рагатай жывёлы - на ўзроўні 500 грамаў у суткі, ды і шчыльнасць яе як мінімум удвая меншая за неабходны ўзровень. Сорамна сказаць, надой малака ад каровы за год складае 2 300 літраў. Гэта як пастарацца трэба, каб яна як каза даілася? Пры такім гаспадаранні выручкі на аднаго працаўніка ў ”Наўгародах“ ледзь хапае на мінімальную зарплату і выплату падаткаў.

Між тым у невялікіх сельгаспрадпрыемствах кожны кавалачак зямлі апрацаваць, за кожнай адзінкай жывёлы дагледзець можна ідэальна. Але на практыцы так не адбываецца. Чаму? За гэтым хаваецца наша самая вялікая праблема – за рэдкім выключэннем няма сёння на вёсцы добрых, моцных гаспадарнікаў.

З болем Мікалай Шарснёў канстатаваў, што ў аснове ўсіх недахопаў у працы сельгаспрадпрыемстваў ляжыць чалавечы фактар. Многія кіраўнікі не валодаюць эканамічнай падрыхтоўкай, неабходнай для кіравання сельгаспрадпрыемствам. Яны не аналізуюць, чаму з году ў год складваецца мінусавая рэнтабельнасць, не могуць патлумачыць, з чаго складаецца сабекошт прадукцыі, якая вырабляецца, як можна паменшыць вытворчыя выдаткі. Людзі нібы захраслі ў мінулым стагоддзі, калі ўсё ”само па сабе складалася“.

Але цяпер часы іншыя, "само па сабе" больш не пракаціць! І паколькі іншых кадраў у нас няма, давядзецца сур'ёзна заняцца навучаннем наяўных, рэзюмаваў кіраўнік вобласці. Відавочна, адной праграмай выязных Дзён поля, накіраваных на азнаямленне кіраўніцтва райсельгасхарчоў з сучаснымі агратэхналогіямі і навінкамі сельгастэхнікі, якія ўведзены ў практыку з прыходам у вобласць Мікалая Шарсцянёва, не абысціся. Трэба будзе арганізаваць заняткі па кароткім курсе эканомікі для дырэктарскага корпуса вёскі. Плюс кожнае сельгаспрадпрыемства адгэтуль павінна будзе мець праграму далейшага развіцця, абароненую на ўзроўні аблвыканкама. А пакуль усе вышэйпералічаныя кіраўнікі ўзгадненне на падаўжэнне кантрактаў з істотнай доляй авансу, але атрымалі.

Самым непасрэдным чынам звязана з сельскагаспадарчай вытворчасцю і праца ААТ "Аршааграпраммаш". У прыватнасці, аграрыям вобласці прадпрыемства пастаўляе абаротныя плугі з пнеўмагаідраўлічнай абаронай для загонной ворыва. У яго "руля" вось ужо 7 гадоў стаіць Ігар Сінякоў, які пачынаў тут сваю працоўную біяграфію вучнем токара. Выраз "завод – мой лёс" для яго не пустыя словы. Ён шчыра хоча захаваць прадпрыемства, забяспечыць людзей працай. Аднак тое, што завод не знайшоў сваю нішу на рынку – недаравальнае ўпушчэнне. Сёння толковую прадпрымальнік, пачаўшы справу з нуля, раскручвае вытворчасць, а тут была такая магутная матэрыяльная база, прафесійны калектыў, і ўсё аказалася не запатрабаваным.

Праблема прадпрыемства ў тым, што яго прадукцыя вымушана ісці за шлейфам трактароў МТЗ. Няма збыту ў Мінскага трактарнага – замярае вытворчасць на "Аршааграпраммашы". І хоць апошнім часам тут максімальна пашыраюць паслугі па рамонце сельгастэхнікі, а завадскія маркетолагі ў пошуках новых рынкаў збыту дайшлі да такіх экзатычных для нас краін, як Гвінея, Танзанія і Куба, гэта не ратуе сітуацыю ў цэлым. Колькасць працаўнікоў скарацілася да 170 чалавек, сярэдняя зарплата - крыху вышэй за ўстаноўлены мінімум.

Старшыня аблвыканкама бачыць выйсце ў тым, каб максімальна загрузіць працоўны калектыў заказамі для сельгаспрадпрыемстваў вобласці. Ніякая Афрыка нас не выратуе, падкрэсліў ён, калі кіраўнікі не навучацца працаваць ва ўмовах, што склаліся, і максімальна выкарыстоўваць у першую чаргу наяўныя магчымасці. Але, на жаль, на нядаўнім Тыдні поля ў Бранскай вобласці аршанскіх аграпраммашаўцаў не было – відаць, затрымаліся дзесьці ў Танзаніі...

Прадстаўнік будаўнічай індустрыі дырэктар ААТ ”Завод зборнага жалезабетону №3 г.Віцебска“ Аляксандр Галавачоў таксама не можа пахваліцца стабільнасцю прадпрыемства. Падзенне аб'ёмаў будаўніцтва ў Беларусі і Расіі прывяло да рэзкага зніжэння попыту на асноўную прадукцыю. У якасці стратэгіі выжывання заводчане, хоць і са спазненнем, выбралі актыўны пошук новых крыніц даходу. У прыватнасці, пачалі рабіць бетон, шчэбень для насельніцтва. Неабходна шукаць новых заказчыкаў, каб забяспечыць працай і захаваць працоўны калектыў, запатрабаваў Мікалай Шарснёў.

Сёння адна з галоўных задач кіраўніка – памятаць, што за ім стаіць працоўны калектыў, які неабходна забяспечыць працай і годнай заработнай платай. Для гэтага патрабуецца забяспечыць бесперапыннасць цыклу: вырабіць прадукцыю – рэалізаваць тавар – выплаціць заработную плату – арганізаваць вытворчасць. Як – кожны вырашае сам. Гэтак жа, як і адказвае за вынік.