Нобелеўскі лаўрэат Жалез Алфёраў наведаў Чашніччыну

З душэўнай цеплынёй і падзякай за памяць пра родную Беларусь сустракалі жыхары Чашнік лаўрэата Нобелеўскай прэміі, поўнага кавалера ордэна «За заслугі перад Айчынай», іншых ордэнаў і медалёў і ганаровага грамадзяніна Чашніцкага раёна Жареса Алфёрава. У 2001 годзе яму быў прысвоены афіцыйны тытул «Чалавек-легенда». Разам з Жаресам Іванавічам Чашніччыну наведалі яго жонка Тамара Георгіеўна, сын Іван, дачка Ірына, рэктар Віцебскага тэхналагічнага дзяржаўнага ўніверсітэта Валерый Башметаў.

– Чашнічане ўважліва сочаць за вашымі поспехамі і заўсёды ганарацца імі, – падкрэсліў, сустракаючы гасцей, старшыня райвыканкама Уладзімір Булай. – І мы рады вітаць вас на роднай зямлі!

– Перад сваімі землякамі я павінен выступаць стоячы, — сказаў Жарес Іванавіч. – Наогул, Беларусь — выдатная частка нашай вялікай краіны. І беларускі народ, вядома, упісаў у нашу агульную гісторыю гераічныя старонкі. Перш за ўсё, як народ свабодны і гатовы заўсёды змагацца за сваю незалежнасць. Беларусы панеслі такія ж страты ў вайну, як ленінградцы, калі загінуў кожны трэці. Менавіта ў гэтай рэспубліцы было самае магутнае партызанскае рух, цэлыя раёны, куды фашысты і не адважваліся сунуцца. І за самы кароткі час вы аднавілі сваю рэспубліку. І я вельмі рады выдатнаму факту: калі Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка стаў Прэзідэнтам краіны, ён вярнуў ёй сцяг і герб, руская мова стала другой дзяржаўнай мовай, а Днём Незалежнасці — дзень вызвалення ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў.

Мушу прызнацца, да найвялікшага шкадавання, ніколі не думаў, што апошнія гады свайго жыцця давядзецца жыць у гэты кашмарны час. Калі была знішчана вялікая краіна – Савецкі Саюз, калі змацаваная многімі стагоддзямі дружба нашых народаў, якая вытрымала самыя суровыя выпрабаванні Вялікай Айчыннай вайной, дасць трэшчыну. Сёння нашы сябры з Сярэдняй Азіі, прыязджаючы ў Пецярбург, аказваюцца гастарбайтарамі... Што векавая дружба рускага, украінскага і беларускага народаў абгорнецца такімі праблемамі. Што наша вялікая краіна Расія будзе жыць толькі за кошт нафты і газу, а наймагутнейшыя галіны прамысловасці, заснаваныя на дасягненнях навукі, апынуцца практычна разбуранымі. У гэтым плане прыклад Расіі паказвае Беларусь. Хоць і тут у 1994 годзе сітуацыя была вельмі няпростай. Яна кардынальна стала мяняцца пасля абрання Прэзідэнтам Аляксандра Рыгоравіча Лукашэнкі, калі з'явілася цвёрдая гаспадарчая рука. Я шмат езджу па свеце, а ў Беларусь адпраўляюся на аўтамабілі і, перасякаючы мяжу з Расійскай Федэрацыяй, адразу разумею, што трапляю ў дагледжаную сучасную еўрапейскую краіну. Тут наймагутнейшая прамысловасць. Гэтая рэспубліка – адзіная з усіх былых саюзных – захавала і электронную прамысловасць. Хоць у гэтай галіне ўсё вельмі няпроста, яна патрабуе вялікіх інвестыцый. Уся сучасная электронная прамысловасць і камунікацыйныя сістэмы заснаваныя на крэмніевых чыпах і паўправадніковых гетэраструктурах. А лазеры, сонечныя батарэі, мабільныя тэлефоны і многае іншае – справа рук нашай, маёй лабараторыі. І для мяне гэта асабістая трагедыя, бо сёння ўсе гэтыя рэчы маглі вырабляцца намі. Дзякуй Богу, што ў нас ёсць Саюзная дзяржава.

Думаю, што ў сучасных умовах велізарнае значэнне мае захаванне сістэмы адукацыі, выхавання моладзі. Я вельмі рады, што Прэзідэнт і ўрад Беларусі актыўна падтрымліваюць Нацыянальную акадэмію навук. Што ў рэспубліцы выдатна разумеюць: менавіта ў выніку навуковых распрацовак ідзе рух наперад, ствараецца шэраг сур'ёзных дасягненняў у галіне машынабудавання, электронных сістэм, лазернай тэхналогіі. Беларусы шмат у чым прыклад для ўсіх нас.

Я вельмі рады наведаць сваю радзіму і быць сярод дарагіх мне людзей. Жадаю вам вялікіх поспехаў і працвітання! І хай Бог дасць нам сілы, каб разам справіцца з цяжкімі задачамі.

Жарэс Іванавіч адказаў на многія пытанні ўдзельнікаў сустрэчы. Адзін з іх быў асабліва актуальны напярэдадні пачатку новага навучальнага года. Вучоны расказаў, што больш за 20 гадоў займаецца праблемамі выхавання юных вучоных. 28 гадоў таму была створана спецыяльная фізіка-тэхнічная школа, куды адбіраюцца здольныя дзеці, 15 гадоў таму – акадэмічны ўніверсітэт пры Расійскай акадэміі навук. Падкрэсліў сваю ўпэўненасць у тым, што прылучаць да навукі дзяцей трэба з ранняга ўзросту.

Чашнічане падзякавалі Жарэса Іванавіча, які заснаваў Міжнародныя Алфёраўскія фонды па падтрымцы таленавітай моладзі ў Расіі і Беларусі, за ўвагу да беларускіх дзяцей. Мікіта Дубка быў стыпендыятам гэтага фонду, выдатна скончыў універсітэт радыёэлектронікі і сёння запрошаны працаваць на кафедру. Расказалі яшчэ пра адну зорачку раёна – вучаніцу 11-га класа Краснолуцкай школы Елізавету Наталевіч, якая тройчы станавілася пераможцам абласной алімпіяды па беларускай мове, а цяпер – і лепшай у рэспубліцы.

– Я абавязкова раскажу пра гэту дзяўчыну дырэктару Беларускага фонду, думаю, яна атрымае падтрымку, — паабяцаў вучоны.

Адказваючы на іншыя пытанні, Жарэс Іванавіч падкрэсліў, што галоўнымі чалавечымі якасцямі лічыць сумленнасць, прыстойнасць і нязменнасць сваім жыццёвым прынцыпам. А сакрэтам яго сямейнага шчасця з'яўляецца яго жонка. Дарэчы, у той дзень у Тамары Георгіеўны быў дзень нараджэння, і чашнічане сардэчна павіншавалі жонку вучонага.

Гасці таксама наведалі папяровую фабрыку «Чырвоная Зорка», дзе, дарэчы, Жарэс Алфёраў пацікавіўся адукацыяй спецыялістаў і нямала здзівіўся таму факту, што на 85 інжынерна-тэхнічных работнікаў прыпадае ўсяго 15 інжынераў, наведалі магілы родных на гарадскіх могілках.

Алена Целятко, «Віцебскія весці». Фота аўтара.