Наваполацк: навуковы, прамысловы і культурны цэнтр для маладых і крэатыўных

Наваполацк заўсёды малады

Наваполацку ўсяго 64. Калі глядзець у маштабах гісторыі — мізэр, зусім немаўля. Горад нафтаперапрацоўшчыкаў, цэнтр навуковых даследаванняў, прадпрымальніцкай ініцыятывы, культурных і спартыўных дасягненняў, адзін з самых маладых на карце краіны. Наваполацк ведаюць у многіх краінах. А слаўныя старонкі яго гісторыі працягваюць пісаць нашы сучаснікі. І гэта ўжо не кніга — сапраўдны шматтомнік.

Прывітанне, малыш!

Штогод Наваполацкі радзільны дом прымае да двух тысяч немаўлят. Радзіць едуць не толькі навапалачанкі, але і жыхаркі Полацка, Браслава, Мёраў, Росанаў, Глыбокага, Докшыц, Пастаў… Радзільны дом абслугоўвае палову вобласці, таму маладая спецыялістка ўрач — акушэр-гінеколаг Таццяна Бунакова вельмі ганарыцца сваёй працай:

— Спачатку я праходзіла тут інтэрнатуру. Потым працавала па размеркаванні ў Паставах. А цяпер зноў вярнулася ў горад нафтаперапрацоўшчыкаў, у радзільны дом. Унікальная ўстанова, выдатная база для набыцця ўсебаковага досведу!

Калегі Бунаковай успамінаюць, як усё пачыналася. Ідэяй стварыць радзільны дом замест акушэрскага аддзялення дзесяць гадоў таму загарэлася былы старшыня гарвыканкама Наталля Качанава. У выніку рэканструявалі асобны корпус — замест 60 ложкаў стала 160. Аснасцілі абноўленае падраздзяленне гарадской бальніцы па апошнім слове тэхнікі і стварылі выдатныя ўмовы для знаходжання мам і малышоў, працыперсаналу.

— Да нас часта вязуць жанчын з сур'ёзнымі паталогіямі, якіх немагчыма аператыўна даставіць у абласную клініку, — распавядае Таццяна Бунакова. — А значыць, ты заўсёды гатовы да непрадбачаных абставін. Таму даводзіцца павышаць кваліфікацыйны ўзровень, шукаць неардынарныя рашэнні, займацца самаадукацыяй. Добра, што побач вопытныя калегі, гатовыя дапамагчы і падтрымаць. Цяпер у радзільным доме працуе больш за 30 урачоў, адкрыта база для інтэрнатуры выпускнікоў БДМУ. Ці шкадую я, што выбрала акушэрства? Вядома, не! Я люблю дзетак. За гэты час прыняла некалькі соцень драбкаў. Вельмі прыемна першай бачыць маленькія вочкі і чуць крык нованароджанага. Сэрца б'ецца ад важнасці моманту: на зямлю прыйшло новае жыццё! Вы не ўяўляеце, як гэта акрыляе! З кожным разам усё вастрэй адчуваеш значнасць сваёй прафесіі.


Па словах Таццяны, у радзільным доме ёсць усё, каб выгадаваць нават самага драбнюткага пацыента і выратаваць яго маму. Рэанімацыі для родаў і немаўлят, высокакласныя кувезы для неданошаных дзяцей, апаратура для штучнага дыхання. Часам дзяжурнаму акушэру-гінеколагу, які аказвае экстранную дапамогу, і перадыхнуць няма калі. У самыя пікавыя дні прымаюць па 13 — 15 родаў! Асабліва складана было падчас абвастрэння пандэміі COVID-19. Раённыя бальніцы, каб не змешваць патокі пацыентаў, родаў вязуць адразу ў Наваполацк.

Цяжка? Так. Але дзяўчына настроена аптымістычна. Кажа, жыццё з Наваполацкам звязала надоўга. І сёння, трымаючы на руках драбнюткіх «хроснікаў», марыць пра ўласную вялікую сям'ю. Няхай усё збудзецца…

«Эўрыка» заваёўвае касмадром

Вадзім Ложэчнік — камандзір лепшага студэнцкага будаўнічага атрада ў краіне. У лідарах студэнты Полацкага дзяржуніверсітэта ўжо пяць гадоў запар. Недзіўна, што рабятам даверылі такі важны аб'ект, як касмадром Усходні ў Амурскай вобласці. Па словах Вадзіма, рабяты працуюць ужо тры тыдні:

— Мы заняты ў асноўным на добраўпарадкаванні дарог у новым мікрараёне

не. У космаградзе сабралася больш за дзесяць моладзевых будатрадаў. «Эўрыка» — адзіны з Беларусі. Вельмі ганаровая і адказная місія.


Хлопец з гонарам расказвае: у будатрада ПДУ, які носіць імя Героя Савецкага Саюза Віктара Еранько, гісторыя ўражвае. Створаны ў 1969 годзе, яго байцы працавалі на будаўніцтве маладога Наваполацка, ездзілі на цаліну. Слаўныя традыцыі студэнцтва працягвае і цяперашняе пакаленне будатрадаўцаў. Некалькі гадоў запар наваполачане выйгравалі конкурс, які даваў права працаваць на ўзвядзенні Беларускай атамнай электрастанцыі ў Астраўцы. Такія сур'ёзныя аб'екты — вопыт, які абавязкова спатрэбіцца ў будучыні.
— Цяпер я вучуся на чацвёртым курсе, хутка атрымаю прафесію інжынера-будаўніка, буду спецыялізавацца на аўтамабільных дарогах. Але ці можна назваць сапраўдным інжынерам таго, хто не валодае навыкамі рабочых прафесій? — разважае Вадзім. — Каб кіраваць людзьмі, трэба разумець, што і як робіцца. Дзякуючы будатраду я добра знаёмы з малярнай, мантажнай, пліткавай справай. Умею тынкаваць, праводзіць ізаляцыю, планую асвоіць зварку. Дарэчы, у мяне бацька — зваршчык, таксама працуе на будоўлі…

Пасада камандзіра будатрада — вялікі аб'ём грамадскай работы. Як усё паспяваць, ці не замінае гэта вучобе?

— Пры жаданні ўсё можна паспець. Калі разглядаць дадатковую нагрузку не як фармальны абавязак, а як адзін з этапаў самаўдасканалення, — упэўнены лідар «Эўрыкі». — Два летнія месяцы на будоўлі — і магчымасць падзарабіць, і выдатная практыка. Я свядома выбраў будучую прафесію і наваполацкі ВНУ. Мяне прыцягвае гэты горад. І на касмадроме мы таксама пішам гісторыю роднага Наваполацка.

Звязаў лёс з «Нафтанам»

Чвэрць стагоддзя — такі важкі ўдзел свайго жыцця аддаў роднаму предпрыемстве аператар тэхналагічнай устаноўкі па вакуумнай разгонцы мазуту Артур Курыльскі.

— Прыйшоў у ААТ «Нафтан» у 1988 годзе, — распавядае навапалачанін. — У руках ужо было пасведчанне аб заканчэнні профільнага вучылішча. Паставілі аператарам на ўстаноўку кантактнай ачысткі маслаў. Потым прайшоў праз некалькі падраздзяленняў завода, вывучыў розныя тэхналогіі.


Цяпер пост не з простых. Выхад на дзяжурства ў розныя, у тым ліку і начныя, змены. Мноства абсталявання, за працай якога трэба сачыць па прыборах у рэжыме рэальнага часу. Часта патрабуецца прымаць тэрміновыя тэхналагічныя рашэнні. А яшчэ быць гатовым у любы момант разам з камандай калег-прафесіяналаў прадухіліць аварыйную сітуацыю. Нездарма працоўнае месца нашага героя падобна на аператыўны штаб. Складана?

— Даўно звыкся, — усміхаецца Артур Віктаравіч. — Звычайны вытворчы працэс.

Адказнасць сёння патрэбна на любым пасадзе. Сэрца радуецца, калі бачыш, як на вачах мяняецца прадпрыемства! Пастаянная мадэрнізацыя, новыя тэхналогіі: беларуская нафтаперапрацоўка ідзе ў нагу з галіной у іншых краінах і нават апярэджвае.

Аператару Артуру Курыльскаму таксама даводзіцца пастаянна павышаць кваліфікацыю. Сцвярджае: цікава асвойваць новыя тэхналогіі, шукаць нестандартныя рашэнні. Да таго ж наш герой актыўна рыхтуе прафесіяналаў з маладых спецыялістаў і вось ужо 20 з лішнім гадоў выконвае функцыі грамадскага інспектара па ахове працы. Доўгі час прадстаўляў ААТ «Нафтан» і горад Наваполацк у Савеце Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі. Плюс спартсмен. Як на ўсё хапае часу?
— Дык тут жа ўсё ўзаемазвязана! — пераконвае нафтавік. — Галоўнае — жаданне адпавядаць рытму жыцця.

Артур Віктаравіч заўсёды ў пошуку, у тым ліку і творчым. Дзякуючы яму быбыла ўдасканалена схема падачы сыравіны ў рэзервуары, тым самым забяспечана больш бяспечная і безаварыйнай праца ўстаноўкі. На блоку тэхналагічнай печы правялі аптымізацыю асобных працэсаў — у выніку скарацілі спажыванне энергетычных рэсурсаў. Гэта далёка не ўсе ноу-хау энтузіяста, які цвёрда перакананы: працаваць заўсёды і ўсюды трэба з агеньчыкам у душы, тады і справа будзе ладзіцца.

Справа жыцця Генавых

Сямейная дынастыя Генавых — гонар не толькі Наваполацка, але і Беларусі ў цэлым. Імёны праслаўленых трэнераў-вадналыжнікаў вядомы ва ўсім свеце. За 56 гадоў Генавы выхавалі дзясяткі чэмпіёнаў Еўропы і свету, рэкардсменаў планеты, 111 майстроў спорту, у тым ліку 5 заслужаных і 36 міжнароднага класа.

Заснавальнікам вадналыжнай школы стаў Мікалай Генаў. Цяпер яго справу працягваюць сыны Уладзімір і Аркадзь, нявесткі Надзея і Таццяна. Але заспець усіх Генавых разам — тая яшчэ задачка.

…На возеры Люхава размяшчаецца вадналыжная база імя Мікалая Генава, якая носіць статус спецыялізаванай дзіцяча-юнацкай школы алімпійскага рэзерву. Ідзе трэніроўка. Маладыя спартсмены спрытна балансуюць на лыжах, праразаючы прыгожыя банарозды следам за катэрам пад кіраваннем Аркадзя Генава.

— Уладзіміра Мікалаевіча цяпер, на жаль, на месцы няма, — тлумачыць дырэктар школы, майстар спорту і чэмпіёнка Беларусі па плаванні Таццяна Генава. — Ён на вучэбна-трэніровачных зборах у Мінску, рыхтуе рабят да чэмпіянату Беларусі. А ў нас ідуць звычайныя трэніроўкі…

У чаканні сваёй чаргі «на ўзлёт» хлапчукі і дзяўчаты стаяць на драўляным прычале і дзелавіта абмяркоўваюць ход заняткаў. У каго нешта не атрымліваецца — самы час адтачыць з дапамогай трэнера. Бо пры наступленні халадоў трэніравальны працэс перамесціцца ў басейн «Садко». І хоць там створана ўнікальная база, якая дазваляе праводзіць спаборніцтвы міжнароднага ўзроўню, п

Прастор усё роўна не той, што тут — на возеры з салідным акваторыяй і двума трэніравальнымі пляцоўкамі, падзеленымі перашыйкам.

— Лёсы вашых сем'яў так цесна пераплецены з водналыжным спортам, што вы ўжо, мабыць, не ўяўляеце жыцця без школы? — пытаюся ў Аркадзя, Таццяны і Надзеі Генавых.

Тыя пераглядаюцца і ўсміхаюцца: калі скласці агульны стаж усіх членаў дынастыі, атрымаецца больш за 250 гадоў. Хіба можна такую справу памяняць на нешта іншае? Сёння ў школе займаюцца каля 200 рабят, якія падаюць надзеі. Растуць будучыя чэмпіёны. І гэта выдатна. Ды і інтрыгу трэба падтрымліваць, бо сусветная спартыўная грамадскасць, назіраючы за поспехамі наваполацкіх водналыжнікаў, да гэтага часу шакаваная: як можна ў маленькім беларускім мястэчку стварыць наймацнейшую на планеце водналыжную школу? Тую, якая яшчэ ў 2009 годзе на чэмпіянаце свету ў Канадзе адваявала ў супернікаў адразу ўвесь п'едэстал?! І гэта пры тым, што Беларусь далёкая ад марскіх прастораў…

Сёння прадаўжальнікі сямейнай справы з удзячнасцю ўспамінаюць пра легендарнага водналыжніка-самавука. Мікалай Генаў, на жаль, трагічна загінуў у 2002 годзе.

Карэнны жыхар Полацка, марак, аўтакранаўшчык і будаўнік нафтаграда... Чалавек, які зрабіў немагчымае: аб'яднаў энтузіястаў і для некалькіх тысяч сваіх вучняў ператварыў звычайнае захапленне ў вялікі спорт, на доўгія гады праславіўшы краіну.

Менавіта ён прымусіў пацесніцца на п'едэсталах традыцыйных лідараў і саступіць самае прэстыжнае месца водналыжнікам Беларусі. А цяперашнія пакаленні Генавых даюць краіне ўсё новых і новых чэмпіёнаў… Што таксама заслуга Мікалая Леанідавіча, які і быў галоўным настаўнікам для сыноў, нявест і чатырох унучак.

Планы сям'і Мядзведзевых

Многія муж і жонка перажываюць, калі даводзіцца працаваць на адным прадпрыемстве. А шматдзетныя бацькі Аляксандр і Наталля Мядзведзевы рады, што ў іх інтарэсы агульныя. Абодва працуюць на «Паліміры». Ён з дынастыі «паліміраўцаў», старэйшы майстар брыгады па рамонце прыбораў, яна інжынер о

однаго з аддзелаў.

— Мы вучыліся ў адным ВНУ, — распавядае Аляксандр. — Я асвоіў прафесію інжынера-механіка, Наташа — інжынера-будаўніка. А пазнаёміліся ўжо пасля таго, як атрымалі дыпломы. Проста ў горадзе, на вуліцы. І нават не падазравалі, што будзем працаваць на адным з самых важных у горадзе прадпрыемстваў і ў нас будзе вялікая дружная сям'я.

Сразу ўдакладнім: не проста сям'я. Нядаўна Медведевым урачыста быў прысвоены статус «Лепшая шматдзетная сям'я Наваполацка» ў штогадовым аглядзе-конкурсе. А на абласным этапе спаборніцтва яны сталі другімі.

— У нас была магутнейшая група падтрымкі, — з усмешкай успамінаюць муж і жонка. — Увесь калектыў прадпрыемства перажываў. Жартавалі: калі не Медведевы, то хто? Адным словам, мы не маглі не апраўдаць надзеі калег.

Адказ­насць разумелі і малышы — дзевяцігадовая Каця, сямігадовы Іван і пяцігадовая Маша. І цяпер вельмі ганарацца перамогай. Агульная справа загар­тавала, надала ўпэўненасці ў сабе, і нядаўна на сямейным савеце Медведевы прынялі важ­нае рашэнне: будуць будаваць уласны дом!

— Участак ужо ёсць, праект на ўзгадненні, — дзеліцца кіраўнік сямейства. — Дастаткова жыць у кватэры, пара асвойваць новыя гарызонты. Тым больш што мы яшчэ не паставілі кропку ў пытанні магчымага пашырэння сямейнага складу, — жартуе Аляксандр.


Ці складана пастаянна быць побач: і на працы, і дома? Наадварот, зручна — так сцвярджаюць муж і жонка. Па-першае, завод настолькі вялікі, што нават цікава абмеркаваць тое, што адбываецца ў суседнім падраздзяленні. Па-другое, і Аляксандр, і Наталля захоплены экалагічнай праблематыкай. Да гэтай справы прыцягнулі дзяцей і калег па працы. Разам распрацавалі праект «Чыстыя гульні», а прадстаўляць і абараняць яго на конкурсе Медведевым дапамагалі завадчане-аднадумцы.

Увогуле, сумаваць няма калі. Інтарэсы даКожнага тут жа падтрымліваюць і падзяляюць усе члены сям'і. Як і належыць у любых справах: адзін — за ўсіх, і ўсе — за аднаго. Каця з Іванам ходзяць у музычную школу, граюць на фартэпіяна. Машачка захапілася танцамі. Цяпер разам з бацькамі ўдзельнічаюць у грамадскім жыцці прадпрыемства.

А ў Наваполацку пра лепшую сям'ю горада сёння кажуць: будучыня нафтаграда ў руках такіх, як Мядзведзевы. Трэба браць прыклад!




"СБ"