«Пра наркотыкі нічога не ведаю». У Віцебску судзяць прадаўцоў спайсаў

У Віцебску пачаўся судовы працэс па справе самага буйнога ў рэгіёне інтэрнэт-крамы, якая прадавала спайсы.

Аператыўнікі сцвярджаюць, што абарот інтэрнэт-крамы склаў прыкладна мільярд рублёў, за тыдзень тут пакуплялі да кілаграма курыльнай сумесі, якая змяшчае асабліва небяспечны псіхатроп. У рэкламе дурман-травы значылася: "Блажэнства для вашай ДНК".

…Жывая чарнявая дзяўчына гучна смяецца ў калідоры, кпіць з сяброў, са спачуваннем вітаецца з маці таго, каго вось-вось павінны даставіць у залу суда пад канвоем. Прыгожая, дагледжаная, камунікабельная.

Напэўна, сяброўка абвінавачаных? Не. Сямнаццацігадовая Ліза (усе імёны і прозвішчы ў матэрыяле зменены) - адна з галоўных фігурантак крымінальнай справы па асабліва цяжкім злачынстве. Яна ўжо правяла за кратамі тры месяцы, потым была адпушчана пад залог. Гэта значыць, гэты вялікі дзіця цалкам можа ўсведамляць, што яго чакае. Ці ўсведамляе? На жаль. Бліскучыя ўсмешкі не знікаюць нават пасля слоў: "Устаць, суд ідзе!". Ліза раз за разам азіраецца назад, гулліва камусьці ўсміхаецца, спрабуе перагаварыцца з сяброўкай, раз-пораз папраўляе шыкоўную чупрыну густых валасоў.

Ведаючы, што па справе праходзіць непаўналетняя дзяўчына, хацела пагаварыць з ёй па душах. І меркавала пачуць споведзь чалавека, які апынуўся ўцягнутым у такую страшную справу. Якая споведзь, якое раскаянне! Ліза ледзь ці не адкрыта смяецца, калі пракурор зачытвае абвінавачванне і злёгку блытаецца ў шматлікіх формулах таго дурман-травы, у захоўванні і распаўсюдзе якога яна, навучэнка ліцэя, абвінавачваецца разам са сваімі сябрамі. Потым пазяхае, спачатку прыкрываючыся далоняй, а крыху пазней і адкрыта. Не толькі я, але і пажылыя засядацелі таксама, з усяго відаць, здзіўлены.

Можа быць, яна і сапраўды невінаватая? Вядома ж, суд расставіць усе акцэнты. Разгледзіць і прааналізуе ўсе 11 важкіх тамоў крымінальнай справы, пятую частку якіх складаюць заключэнні па рознага роду экспертызах і даследаваннях. А яшчэ - выслухае больш за 80 сведак.

Сёння ў судзе будуць дапытаны трое абвінавачваных. Толькі адзін з іх, Сяргей Антонаў, дасягнуў паўналецця. Яго даставілі пад канвоем. А вось Міхаіл Гудзін прыйшоў на пасяджэнне з мамай - раней яго адпусцілі пад нагляд бацькоў. Чацвёрты член моладзевай групоўкі, Павел Рамін, падчас следства знаходзіўся ў бегах, быў аб'яўлены ў вышук. Цяпер яго затрымалі на тэрыторыі Расіі, вырашаецца пытанне аб экстрадыцыі. Хлопца будуць судзіць пазней.

Маладыя людзі абвінавачваюцца ў тым, што яны незаконна, з мэтай збыту набывалі, захоўвалі і прадавалі асабліва небяспечныя псіхатропныя рэчывы. Купіць дурман не складала асаблівых цяжкасцей. У скайпе быў створаны віртуальны карыстальнік пад імем "Абракадабра. Віцебск". Кліенты спісваліся з ім, заказвалі "тавар", пералічвалі грошы на электронны кашалёк і атрымлівалі адрас закладкі скарбу.

Усё, як у дарослых, - уласная рэцэптура, старонка ў сацсетцы, рэклама, бясплатныя пробы, набор супрацоўнікаў-закладчыкаў, прайс-лісты, зніжкі пастаянным спажыўцам, папярэджанні аб махлярах і падробках, ацэнкі рэпутацыі і гандлёвага рэйтынгу, абмеркаванне навінак і нават тэст-рэпартажы. Падчас следства было выяўлена каля 65 тысяч паведамленняў і парадку тысячы адрасоў "закладкі".

На думку следчых, Ліза выконвала ролю аператара і фасоўшчыцы - яна мела зносіны з карыстальнікамі скайпа і пакавала дозы. Міхаіл лічыўся "мінёрам" і развозіў псіхатроп па адрасах, Сяргей адказваў за фінансы і здымаў грошы з карт-рахунку. А Павел вёў перапіску, вырашаў пытанні паставак рэагента, каардынаваў увесь працэс.

Дапрос пачынаецца з Елізаветы Смірновай. Яна мае права адмовіцца ад дачы паказанняў, што і робіць. У судзе зачытваюцца паказанні, дадзеныя дзяўчынай раней. Яны вельмі супярэчлівыя.

Спачатку Ліза (дарэчы, некаторы час таму яна ўжо трапляла ў поле зроку міліцыі за бойку) тлумачыць, што проста неяк даведалася пра "Абракадабру" і вырашыла зарабіць. Зарэгістравалася ў інтэрнэце, пасля чаго ёй прапанавалі забраць ва ўмоўным месцы пакет і патрымаць яго некаторы час у сябе. Потым, маўляў, скажуць, куды адвезці і заплацяць за гэта 250 тысяч рублёў.

Пакет забрала, дома разгарнула - лейка, колбачкі, вагі, банкі з вадкасцю і парашком. Зразумела, канешне, што тавар падазроны, але ніхто не спяшаўся яго забіраць. А грошай жа хацелася. Вось і захоўвала ў тумбачцы. А потым міліцыя… Шустрая Лізавета, канешне, паспрабавала пазбавіцца ад кампрамату - незаўважна выкінула "пасылку" ў фортачку. А аператыўнікі ўсё адно, маўляў, знайшлі. Так, грошы з карткі здымала. Па 4-6 мільёнаў рублёў. Яе пра гэта прасіў Сяргей. Раскайваецца, што ўзяла і захоўвала пакет…

Крыху пазней падследчая змяніла сваю пазіцыю і "успомніла", што ўсё было не так. Прызналася, што ведала, чым займаецца "Абракадабра". Сама забірала сумесі ва ўстаноўленым месцы, глядзела, колькі "травы" ў партыі. Распакоўвала ў дробныя пакеты па 0,5, 1 і 2 грама. Адмярала на вагах. Доз было шмат. Адпісвалася, колькі згорткаў атрымалася, даведвалася, што рабіць з імі далей. За гэта плацілі 1-2 мільёны рублёў. Так, у банк хадзіла, грошы здымала. Пакет, які знайшлі міліцыянты, прынёс Павел. Але яна не ведала, што яе сябры таксама працуюць на "Абракадабру".

Не адна версія і ў "мінёра" Міхаіла. На працу нібыта ўладкаваўся, але не ведаў, што канкрэтна разносіць і старанна хавае ў электралічыльніках, за смеццеправодамі, пад коўрыкамі кватэр і ў іншых таемных месцах. Чорныя поліэтыленавыя пакеты падазрэнняў у яго не выклікалі - абы грошы плацілі. Думаў, што ўсё законна. Можа быць, фірма, якая легальна гандлюе незабароненымі курыльнымі сумесямі, такім чынам проста ад падаткаў сыходзіла? Лішнімі пытаннямі не замарочваўся. Зразумеў, што ўліп толькі пасля затрымання. Здзівіўся, што раскідваў, аказваецца, наркотык. А нават калі на здымнай кватэры, дзе хлопцы "адпачывалі", бачыў раслінны парашок, нічога не западозрыў. Так, нехта тады "здымаў пробу" - курыў самакрутку і ацэньваў якасць: "Нармальна!"

- Не, пра наркотыкі, міксы і спайсы нічога не ведаю, раней не бачыў і нічога пра іх не чытаў! - наіўна сцвярджае Гудзін, якому ў снежні споўніцца васемнаццаць гадоў.

Пракурор агучвае ранейшыя паказанні. Аказваецца, ведаў, чуў. Распавядаў следчым, хто, па яго меркаванні, і чым займаўся ў групе. Цяпер хлопец гаворыць нявыразна, тлумачыць нелагічна, відавочна губляецца, не можа сфармуляваць думкі. Можа быць, таксама ўплыў спайсаў? Не, усе трое сцвярджаюць: самі - ні-ні! Хоць на папярэднім следстве Міхаіл абмовіўся: чуў, маўляў, што Ліза балуецца наркотыкамі. А Сяргей прызнаўся ў судзе: адзін раз гадасць паспрабаваў, стала дрэнна, больш не спрабаваў.

Самым лаканічным аказаўся менавіта Сяргей Антонаў. І мне здалося, што ён проста (як і Ліза, толькі не адкрыта, а таемна) насміхаецца з суда. Так, названай групай збіраліся, часам нават кожны дзень - абмяркоўвалі мадэлі матацыклаў, машын, і нічога больш. Парашок, выняты пры вобыску, выпадкова знайшоў у пад'ездзе. Пусты чорны пакецік знаходзіўся паміж рамамі вокнаў. Навошта падабраў? Проста спадабаўся. Запаяльная прылада? Не ведаў, што гэта такое і як яна дома апынулася. Што такое "Абракадабра"? "Уяўлення не маю, проста адказаў на рассылку і пагадзіўся падпрацаваць. Так, здымаў грошы з карты. Мне за гэта плацілі 10 працэнтаў, 800 тысяч рублёў або мільён за гадзіну працы".

- А вам такія высокія заробкі падазронымі не здаліся? - не вытрымала суддзя.

- Не, не здаліся, - упэўнена-паблажліва адказвае абвінавачаны.

Такому спакою застаецца толькі пазайздросціць. Далёкі і таямнічы спрут па імені "Абракадабра", на думку абвінавачаных, застаецца жыць-пажываць дзесьці ў цені, а яны да арганізацыі працы інтэрнэт-крамы ніякага дачынення не маюць. Так, пешкі ў вялікай гульні. Ніхто з хлопцаў сваёй віны не прызнаў.

Вось толькі надоўга ці яго хопіць, гэтага паказнога спакою? Ужо занадта хутка бег у суправаджэнні канвою Сяргей, закуты ў кайданкі, ад змучанай мамы, увесь дзень чакаўшай яго пад дзвярыма суда. Ды і ў Міхаіла відавочна дрыгнулі вусны, калі падчас допыту яго засмучанай маці стала дрэнна і суддзя была вымушана зрабіць перапынак.

На наступнае пасяджэнне прыедзе з Масквы і маці Лізы. Дзяўчынцы, якая зараз павінна была б думаць пра вучобу, якой самы час з захапленнем замяраць перад вітрынамі вясельных салонаў, пагражае да 10 гадоў пазбаўлення волі. Такія ж перспектывы і ў Міхаіла. У тым выпадку, калі, вядома, у судзе будзе даказана іх віна. А Сяргея як непаўналетняга могуць адправіць у месцы не такія аддаленыя на ўсе 13 гадоў. Адтэрміноўкі і ўмоўныя тэрміны пакарання па артыкуле, які інкрымінуецца дзеючым асобам "Абракадабры", не прадугледжаны…

З пачатку года ў Віцебскай вобласці за захоўванне, распаўсюджванне і ўжыванне наркатычных і псіхатропных сродкаў, у тым ліку і спайсаў, узбуджана ўжо больш за 520 крымінальных спраў.

...З перапіскі "Абракадабры" з кліентамі відаць, што многія з іх ужо "загразлі" ў балоце дурману і пакутуюць ад наркатычнай залежнасці. Яны просяць даць спайсы ў доўг, скардзяцца на дрэнны стан здароўя і пагражаюць расправіцца з пастаўшчыкамі, калі ім тэрмінова не дадуць новую порцыю "кайфу".

Алена Бегунова, "СБ Беларусь Сегодня"