Каля ста станцый абезжалезвання пабудавана ў Віцебскай вобласці за тры апошнія гады
Паляпшэнне якасці пітной вады — тэма нумар адзін у галіне жыллёва-камунальнай гаспадаркі Беларусі. Асаблівую ўвагу ёй надае Прэзідэнт краіны. Як вынік: дзякуючы пастаяннай бюджэтнай падтрымцы з пачатку 2000-х у рэспубліцы планамерна ўвасабляюцца ў жыццё шматлікія праекты, акрэсленыя пяцігадовымі праграмамі «Чыстая вада». Праблема як такая паступова знікае. Да 2025 года ў Беларусі запланавана ўвесці ў строй яшчэ 800 станцый абезжалезвання вады — цяпер ужо ў рамках аднайменнай падрабязнай праграмы, якая ўвайшла ў склад дзяржаўнай праграмы «Камфортнае жыллё і спрыяльнае асяроддзе». Як рэалізуецца намечанае ў Віцебскай вобласці, дзе якасць артэзіянскай вады першапачаткова найбольш праблематычная па сваім складзе?
Для вёсак вялікіх і малых
Адразу адзначым відавочнае: будаўніцтва адных толькі станцый абезжалезвання — не панацэя. Нездарма Аляксандр Лукашэнка не раз агучваў патрабаванне: патрэбны ўзважаны комплексны падыход. Няма сэнсу ў будаўніцтве станцый, калі вада па-ранейшаму будзе падавацца спажыўцам па старых і іржавых трубах.— Мы гэтую праблему разумеем і дзейнічаем адразу ў некалькіх напрамках, — падкрэслівае генеральны дырэктар УП «Віцебскаблводаканал» Аляксей Хвалько. — Так, Віцебская вобласць — адна з найбольш неспрыяльных па якасці артэзіянскай вады. Практычна паўсюды перавышэнне нарматываў па ўтрыманні жалеза. Плюс — амоній і манган. Таму пры складанні графікаў работ у першую чаргу разглядаем тыя рэгіёны, дзе сітуацыя найбольш вострая. І менавіта там адначасова працуем па станцыях ачысткі і перакладцы сетак. Толькі летась пабудавалі каля 30 станцый абезжалезвання. Найбольш праблемны рэгіён — Полацкі, дзе вельмі «цяжкая» вада. Але і там мы ўжо падыходзім да стопрацэнтнага забеспячэння водаачысткі. Як, зрэшты, і ў Віцебскім, Верхнядзвінскім раёнах.
Такім чынам, да 2025 года на Віцебшчыне будуць уведзены ў строй яшчэ 52 станцыі абезжалезвання (33 з іх — у бягучым годзе). Агульная колькасць такіх аб'ектаў падыдзе да 340, тады як пяць гадоў таму іх было ўсяго 188. У чым выяўляецца вынік такой маштабнай працы? У рэзкім скарачэнні колькасці скаргаў і нараканняў ад насельніцтва. Як прым— вёскі Хайсы і Дрэколле, што за 10 кіламетраў ад абласнога цэнтра.
Слесары Віктар Сацюк і Руслан Фамінаў.Навастроек стала больш
У Мазалоўскім сельскім Савеце, у склад якога ўваходзяць вышэйназваныя населеныя пункты, распавядаюць:— Звычайныя вёскі. Вельмі зручнае транспартнае паведамленне. Побач — возера Баравое. Але, як і ва ўсіх іншых сёлах, коранных жыхароў год за годам тут заставалася ўсё менш. І нараканняў на якасць пітной вады было нямала. Таму навіну аб уключэнні пасёлкаў у праграму «Чыстая вада» ўсе ўспрынялі з радасцю. Станцыя абезжалезвання стала сур'ёзным аргументам.
Вынік — за апошнія пяць гадоў колькасць пражываючых у той жа Дрэколле вырасла, лічы, на траціну. Участкі з аўкцыёну цяпер актыўна купляюць гараджане, на месцы састарэлых хат будуюцца новасёлы. Статыстыка — плюс 25 чалавек!Разам з намеснікам дырэктара філіяла «Віцебскводаканал» Віктарам Марозавым едзем на месца. На ўскраіне пасёлка — прыгожы вагончык-кантэйнер блакітнага колеру. Нам пашанцавала: сёння тут праводзяць прафілактычныя работы. Майстар тэхбрыгады Максім Сомаў, не адрываючыся ад работы, тлумачыць:
— У сувязі са хуткім ростам колькасці такіх аб'ектаў у нашай вобласці створана ўжо пяць рамонтных брыгад. Напрыклад, мы абслугоўваем каля 40 станцый абезжалезвання не толькі ў Віцебскім, але і Лёзненскім, Гарадоцкім, Шумілінскім і Бешанковіцкім раёнах. Гэта не азначае, што яны часта выходзяць з ладу. У адпаведнасці з графікам ажыццяўляем планавы маніторынг раз на тыдзень. Абавязковыя адбор проб вады і правядзенне экспрэс-тэстаў на месцы.
Максім паказвае маленькі апарацік з лічбамі з трох нулёў — выдатны вынік: станцыя працуе як гадзіннік!
— Дапушчальныя нормы на выхадзе — да 0,3 міліграма жалеза на літр вады, — удакладняе Віктар Марозаў. — А раней тут магло і да трох адзінак даходзіць…
Рамонтнікі дзеляцца інфармацыяй: у пасёлку Ржаўка наогул неяк, кажуць, быў максімум адзначаны — да 11 міліграмаў! Так што станцыі абезжалезвання — гэта і ў цэлым якасць жыцця на вёсцы, бясспрэчны плюс для маладых новасёлаў.
Вядома ж, у першую чаргу мадэрнізацыі падлягае водазабеспячэнне буйных гарадоў, райцэнтраў, аграгарадкоў і пасёлкаў. Але і пра невялікія вёсачкі на Віцебшчыне не забываюць. Ноў-хаў — абсталяванне міні-станцый абезжалезвання, якім пад сілу пацягнуць маланаселеныя пункты. Іх ужо каля 120 штук, яшчэ 100 будуць змантаваныя да канца пяцігодкі. Характэрна, што кошт такіх станцый, якія ўсталёўваюцца не ў асобных кантэйнерах, а ў памяшканнях дзейных воданапорных збудаванняў — прыкладна ў 10 — 20 разоў танней. Але яны цалкам могуць забяспечваць якаснай пітной вадой да 200 чалавек. Ну а калі вёсачка зусім маленькая, у ход ідуць спецыяльныя фільтры. Гэта таксама нядрэннае і эканамічнае рашэнне праблемы.
Праз станцыю да спажыўца
Маштабная рэарганізацыя УП «Віцебскаблвадаканал» праводзілася ў 2018 годзе. Менавіта тады на баланс прадпрыемства перадалі сотні кіламетраў сетак водазабеспячэння, якія належалі раней сельгаспрадпрыемствам. Пра тэхнічны стан большасці з іх лепш прамаўчаць… Праблема аказалася больш чым відавочнай: ужо пабудаваныя да таго часу станцыі абезжалезвання часта працавалі ўхаластую — пакуль па старых трубах вада дойдзе да спажыўца, яе якасць становіцца далёка не ідэальнай.— За гэтыя гады мы ўжо пераклалі звыш 600 кіламетраў сетак водазабеспячэння і водаадвядзення, — кажа Аляксей Хвалько. — Летась замянілі 140 кіламетраў водаправода. Задача на будучыню: штогод пракладваць не менш за 150 кіламетраў новых сетак падачы.
Там, дзе ёсць неабходнасць, спецыялісты загадзя бураць дадатковыя свідравіны — часам гэта больш эканамічна і значна эфектыўней мадэрнізацыі старых. Так, новыя водазаборы артэзіянскай вады былі абсталяваны летась у лепельскіх вёсках Суша і Далікі, шумілінскіх Непаратах, віцебскім Падбярэззі, чашніцкім Цяпіна…У «Віцебскаблвадаканале» акцэнтуюць увагу на тым, што без дзяржпраграмы такіе велізарныя аб'ёмы работ па забеспячэнні насельніцтва якаснай пітной вадой былі б проста нерэальныя. Так, часткова фінансаванне ажыццяўляецца за кошт абаротных сродкаў галоўнага прадпрыемства, але бюджэтныя асігнаванні — львіная доля.
І сёння пры жаданні новы водаправод можа атрымаць нават маленькая вёска з 10 — 20 чалавек. Стварыўшы кааператыў, людзі аплацяць толькі падключэнне вады да сваіх дамоў — усе астатнія выдаткі бярэ на сябе дзяржава.Дзякуючы сучаснай тэхніцы і найноўшым тэхналогіям работы па мадэрнізацыі трубаправодаў у Віцебскай вобласці ідуць паскоранымі тэмпамі. Прычым без якіх‑небудзь экскаватараў, разараных дарог і абочын. Сёння паназіраць за працэсам можна ў пасёлку Мазалава Віцебскага раёна.
— Бестраншэйным метадам праколаў з выкарыстаннем гарызантальнага свідравання нашы спецыялісты ў дзень пракладваюць 200 — 220 метраў труб рознага дыяметра, — тлумачыць тэхналогію Віктар Марозаў. — Бачыце, ідзе спайка поліэтыленавых адрэзкаў на патрэбную даўжыню ўчастка? З дапамогай вось гэтага невялікага агрэгата (такіх у нас ужо тры на вобласць) праз спецыяльны пракол трубы будуць працягнуты на зададзенай глыбіні. Дрэвы, яры, ручаі — не перашкода. Гэта значна паскарае працэс. Так што хутка вадзічка пабяжыць да дамоў жыхароў аграгарадка па новых чыстых маршрутах.
Наколькі гарантавана праца ўсіх сістэм? За якасцю вады ў Віцебскай вобласці сочаць пяць акрэдытаваных вытворча-выпрабавальных лабараторый.Мы пабывалі ў адной з іх — у абласным цэнтры. Гэтая лабараторыя абслугоўвае чатыры водазаборы Віцебска, а таксама прылеглыя раёны вобласці. Пробы даследуюць строга па графіку. Што тычыцца буйных артэзіянскіх свідравін горада — два разы на суткі. Прычым не толькі па хімічным, але і мікрабіялагічным складзе.
Інжынер-хімік Інна Янчыленка дэманструе дзве колбы: у адной з іх вадзічка прама з-пад крана, а ў другой — тая, якая была на выхадзе з нетраў, да апрацоўкі на станцыі водападрыхтоўкі. Розніца відавочная. Празрыстая і мутнавата-жоўтая вадкасці відавочна адрозніваюцца паміж сабой па знешнім выглядзе нават без якіх-небудзь дэталёвых даследаванняў.
/>
— Нам часта тэлефануюць жыхары, цікавяцца якасцю, пытаюцца: ці можна піць ваду з‑пад крана? — падводзіць вынік Віктар Марозаў. — Наш адказ: пры наяўнасці станцыі абезжалезвання — так, можна. Усё пад кантролем. Дзякуючы праграме «Чыстая вада» прыдзвінская вадзічка сапраўды з'яўляецца чыстай і карыснай. У чым, дарэчы, сёння вы і самі пераканаліся.
"СБ"