Алег Мацкевіч: «Эканоміка залежыць ад кожнага жыхара вобласці»
На якіх прадпрыемствах Віцебшчыны так падыходзяць да працы і як у цэлым ідуць справы ў эканамічным сектары вобласці? Пра гэта ў інтэрв'ю з намеснікам старшыні Віцебскага аблвыканкама Алегам Мацкевічам.
– Алег Сяргеевіч, першы квартал года пазаду. Як спрацавала эканоміка Віцебскай вобласці за гэты час? І якія прагнозы на будучыню ў сувязі з гэтым можна зрабіць, дзе варта падцягнуць працу?
– У лічбах выніку за тры месяцы пакуль няма, але па папярэдніх даных бачым, што вынік не горшы за тэндэнцыю першых двух. За студзень-люты гэтага года ў параўнанні з аналагічным перыядам мінулага прырост ёсць. Напрыклад, экспарт тавараў – 190%, экспарт паслуг – 140%. Не будзем лукавіць, база 2016-га не была высокай, і, тым не менш, гэта вынік. Дынаміка кажа, што падыходы правільныя: і па напрамках дзейнасці, і па рынках, і па таварных групах. Плюс прамысловасці дапамагае сельская гаспадарка, дзе прырост па вытворчасці мяса і малака склаў 106%. За два месяцы не выраслі запасы, пратэрмінаваная дэбіторская запазычанасць, ёсць выручка і чысты прыбытак. Так што ў цэлым калі і далей будзем ісці такімі тэмпамі, па выніках паўгоддзя, года будзе добры вынік.
– Некаторыя прадпрыемствы перажываюць цяпер далёка не лепшыя часы. Але разам з тым ёсць і іншыя, якія нарошчваюць тэмп і ўпэўнена адчуваюць сябе на рынку. Чаму такая розніца?
– Мы жывём і працуем у адкрытай эканоміцы і залежым ад знешніх фактараў, у нас няма вялікіх
сыравінных запасаў. Але мы павінны прапанаваць прадукцыю, канкурэнтаздольную па цане і якасці. Вы правільна сказалі, што ёсць і іншыя прадпрыемствы, а рынак, умовы для ўсіх адны і тыя ж. Але хтосьці эканоміць выдаткі, у тым ліку на дзяржпрадпрыемствах, шукае новыя рынкі збыту, думае, якую новую прадукцыю прапанаваць, як яе сертыфікаваць, куды прадаць. А хтосьці прывык не рухацца наперад, а чакаць дапамогі ад дзяржавы. Прыклад – той жа «КІМ» або камбінат шаўковых тканін, якіх у выніку напаткала банкруцтва. Разам з тым завод «Чырвоны баец» у Оршы – дзяржпрадпрыемства, якое знайшло сваю нішу, зрабіла інавацыйную прадукцыю, пашырыла геаграфію паставак і сёння выдатна сябе адчувае. Чаго ніяк не можа зрабіць ААТ «Вітас» з той жа сферы станкабудавання. Так што сітуацыя прымушае думаць аб тым, што вырабляць і як прадаваць. Гэта павінен разумець кожны: ад станачніка да кіраўніка.– Больш гнуткі ў плане перабудовы вытворчасці і свядомасці прыватны сектар. Ці падстаўляюць яму плячо мясцовыя органы ўлады?
– Так, стараемся падтрымаць малы і сярэдні бізнес. У нас ёсць конкурс праектаў, у фінансаванні якіх можа дапамагчы бюджэт, праграма развіцця малога і сярэдняга бізнесу, інавацыйны фонд аблвыканкама, адкуль палову грошай аддаём прыватнікам. Гэта грошы беззваротныя і беспрацэнтныя, імі скарысталіся, напрыклад, СААТА «Наваполацкі завод тэхналагічных металаканструкцый», ППТУП «Вітбудтэхмаш», НПП «Белама Плюс» у Оршы. Сур'ёзны рэзерв эканомікі – уцягванне ў абарот невыкарыстоўваемых аб'ектаў, і гэта таксама ў асноўным сіламі бізнесу. Адзінае, мы на ўсіх узроўнях прагаворваем, што зарэгулявана ў дадзеным пытанні заканадаўства, сыходзіць шмат часу. Таму гэтак жа, як і прадпрымальніцкая супольнасць, ускладаем надзеі на спрашчэнне ўмоў вядзення бізнесу, грамадскае абмеркаванне якіх ужо абвешчана. Сапраўды, некаторыя санітарныя, пажарныя і іншыя нормы могуць стаць сур'ёзным перашкодай для развіцця прадпрыемства.
– Сёння для вытворцаў Віцебшчыны па-ранейшаму вядучую ролю гуляе расійскі рынак. Ідзем ці ў бок дыверсіфікацыі экспарту? І чамувсе ж перыядычна нашу прадукцыю не хочуць бачыць у Расіі?
– Цяпер доля расійскага рынку ў агульным аб’ёме экспарту прадпрыемстваў Віцебшчыны – 70%. Пакуль нам гэта накірунак выгадны. Па-першае, прымальны кошт, па-другое, там ведаюць нашу якасць. На новым рынку мы павінны гэта даказаць – быць канкурэнтнымі па цане, прайсці сертыфікацыю, што цягне немалыя затраты. І, тым не менш, разуменем: нельга ўсе яйкі захоўваць у адной кошыку. Бачым, што перыядычна наша прадукцыя трапляе пад забарону, адзначаем, што нашы суседзі даюць прэферэнцыі сваім вытворцам. Таму і шукаем выхады на іншыя рынкі.
Цяпер у геаграфіі экспарту вытворцаў Віцебскай вобласці 52 краіны. На дадзены момант у сферы нашых інтарэсаў Саудаўская Аравія, Аман, Харватыя, Славенія. Там зацікаўлены ў нашай упакоўцы, сухім малацэ, сухой дэмінералізаванай сыроватцы. Дарэчы, сухія малочныя прадукты, якія вырабляем у Верхнядзвінску і Глыбокім, асабліва запатрабаваны ў краінах Азіі, Афрыкі, так што тут ёсць перспектывы. Але варта ўлічыць і той факт, што рынак Расіі вялікі і патэнцыял нашага ўзаемадзеяння далёка не вычарпаны.
– Нядаўні візіт дэлегацыі Віцебшчыны ў Валгаград і Астрахань – што нам прынясуць дамоўленасці на ўзроўні кіраўнікоў абласцей? Якія ўражанні ад наведвання мясцовых прадпрыемстваў? І што мы маглі б пераняць у гэтых рэгіёнаў, а якім вопытам падзяліцца?
– З Ваўкаградскай вобласцю ў нас падобная будаўнічая галіна. Наведалі прадпрыемства «Волма», якое вырабляе будаўнічыя матэрыялы, у яго ёсць заводы ў розных рэгіёнах Расіі, а таксама з нядаўняга часу ў Мінскай вобласці. Вялі размову аб тым, што для пліт, якія выпускаюцца там, напаўняльнікам можа служыць прадукцыя нашага ААТ «Даламіт». Цяпер чакаем прадстаўнікоў завода ў нас. Акрамя таго, у Валгаградзе развіты ваенна-прамысловы комплекс, там патрэбны станкі і абсталяванне, камплектуючыя якіх вырабляюць «Маналіт», «Чырвоны баец». Ім цікавая беларуская сельскуюзтэхніка для апрацоўкі палёў, запчасткі для рамонту. А вось нам ёсць чаму павучыцца ў плане арганізацыі дзейнасці цяплічных камбінатаў, з гэтай мэтай плануем кааперацыю з ААТ «Рудакова».
У Астрахані вяліся перамовы аб пастаўках сухога малака, бо там няма прыродных умоў для жывёлагадоўлі. Уразіла нас, вядома, вытворчасць рыбы і прымяняемыя там тэхналогіі, а таксама авечкагадоўля – гэтыя два напрамкі збіраемся развіваць і на Віцебшчыне, так што ўсё дэталёва вывучым. Як бачыце, пункты збліжэння ёсць.
– Якія сферы найбольш перспектыўныя для вытворчасці прадукцыі на экспарт?
– Як бачым, запатрабаваны на замежным рынку мяса-малочная прадукцыя, пра што мы ўжо гаварылі, а таксама ўпакоўка, кабель, тэлескапічныя пад'ёмнікі, паркетная дошка, ветэрынарныя прэпараты, водаачыснае абсталяванне, электраабсталяванне і прыборы. Адным словам, інавацыйная прадукцыя, якая здольна канкурыраваць.
– Канкурэнцыя на рынку зараз сапраўды высокая. Як павысіць канкурэнтаздольнасць тавараў, што вырабляюцца на Віцебшчыне?
– Важныя два паказчыкі – цана і якасць. Цана залежыць ад працы самога прадпрыемства, у тым ліку эканомія энерганосьбітаў, прадукцыйнасць працы, выкарыстанне матэрыялаў, якія дазваляюць зніжаць цану. Што тычыцца якасці, то гэта ўкараненне сучасных тэхналогій і ўсялякая сертыфікацыя, у тым ліку ацэнка якасці менеджменту. Дадзены сертыфікат кажа пра тое, што якасць прадукцыі на самым высокім узроўні не толькі дзякуючы высокатэхналагічнаму абсталяванню, але і граматнай працы кіраўніцтва прадпрыемства. У нас такіх пакуль тры, але працэс працягваецца.
– Сучасныя прадпрыемствы з'яўляюцца ў рэгіёне ў тым ліку дзякуючы прыцягненню інвестыцый, гэта адно з пяці прыярытэтных напрамкаў развіцця вобласці на бліжэйшыя гады. Як нашым раёнам і гарадам зрабіць гэту працу больш паспяховай?
– Па-першае, стварыць умовы для інвестара. Хоць бывалі выпадкі, калі і пры такім падыходзе інвестар аказваўся неабавязковым, аднак зараз на заканадаўчым узроўні для такіх прадугледжаны штрафы за зрыў тэрмінаў уводу аб'екта. Але, вядома, шмат што залежыць ад пазіцыі райвыканкама. Напрыклад, у Ліёзна бізнес ідзе, таму што мясцовыя ўлады самі носяцца па гэтых аб'ектах, ствараюць умовы, каб вылучыць
некаторыя памяшканні і зямлю, каб паскорыць працэс афармлення. У выніку там з'явілася некалькі годных прадпрыемстваў з замежным капіталам, зараз вядзецца праца па стварэнні агралагістычнага цэнтра, швейнай вытворчасці. Відаць, што кіраўніцтва раёна шукае, прапануе і знаходзіць аптымальныя рашэнні. Такі падыход у Віцебскім, Глыбоцкім, Верхнядзвінскім раёнах. Што тычыцца інвестыцыйных дагавораў непасрэдна з аблвыканкамам, то гэта прыцягнутыя сродкі ў стварэнне завода па вытворчасці гандлёвага абсталявання «Мадэрн-Экспа», прадпрыемства «Націўіта» ў Бешанковічах, завода па вытворчасці белай бляшанкі ў Міёрах, малочна-таварных комплексаў СПД «Дзецкасельскі-Гарадок», комплексу па вытворчасці беконнай свініны ў Талачыне кампаніі «Белдан» і іншыя. Сумленнае папаўненне эканамічнага комплексу вобласці.
– У выніку асноўная мэта эканомікі – функцыянаванне сацыяльнай сферы і дабрабыт людзей. Планка па зарплаце агучана Прэзідэнтам. Як яе дасягнуць?
– Новыя працоўныя месцы, новыя рынкі, канкурэнтаздольная прадукцыя... Але ў выніку на гэта ўплывае адзін усеабдымны паказчык – прадукцыйнасць працы. Зарплату сёння трэба зарабіць, кожны павінен гэта разумець. Той жа Дэкрэт №3 хоць і не быў рэалізаваны належным чынам, даў многім зразумець: трэба цаніць сваю працу і зарплату, трэба працаваць. Улада пры гэтым павінна ствараць умовы для дзейнасці суб'ектаў гаспадарання, а прадпрыемствы – годныя працоўныя месцы. Калі ў комплексе ўсё гэта будзе, то будзе і вынік.
Вольга МАСЛОЎСКАЯ. Фота Антона СЦЕПАНІШЧАВА. «Віцебскія вясці».