Арганізатары Міжнароднага фестывалю сучаснай харэаграфіі ў Віцебску хочуць змяніць яго канцэпцыю

БЕЛАРУСКІ КАНТЭНТ СУЧАСНАГА ТАНЦА Дваццаць два гады таму ў Віцебску ўзнік Міжнародны фестываль сучаснай харэаграфіі (IFMC), які паслужыў магутным імпульсам для развіцця сучаснай харэаграфіі ў Беларусі і стаў значнай падзеяй у культурным жыцці ўсіх краін на постсавецкай прасторы. Такую высокую планку форум утрымлівае і сёння. Пра гэта сведчыць стаўленне да яго культурнай эліты больш чым 40 краін свету, падтрымка Балетнай акадэміі Токіа, Міжнароднага інстытута імя Гётэ, Амерыканскага танцавальнага фестывалю (ADF), Пекінскай харэаграфічнай акадэміі, Савета Расійскай нацыянальнай прэміі "Залатая маска" і многіх іншых дзяржаўных і грамадскіх структур. Фестываль праходзіць у горадзе на Дзвіне ў 23-і раз. Пра тое, што ён сабой уяўляе, якіх мэтаў дасягнуў, да чаго імкнецца і на якім этапе свайго развіцця знаходзіцца сучасная беларуская харэаграфія, расказала карэспандэнту БЕЛТА нязменны кіраўнік IFMC, намеснік генеральнага дырэктара па спецпраектах Цэнтра культуры "Віцебск" Марына Раманоўская, на вачах якой праходзіў увесь працэс станаўлення беларускага сучаснага танца. - Марына Генадзьеўна, на прыкладзе фестывалю раскажыце, як ішло развіццё сучаснай харэаграфіі ў Беларусі і на якім этапе яна знаходзіцца цяпер. - Першыя фестывалі, калі сучасная харэаграфія ў краінах былога СССР як від мастацтва фактычна не існавала, можна назваць намацваннем творчай жылы, пошукам тых, каму гэта напрамак цікавы. Менавіта ў пачатку 1990-х гадоў заснаваліся і склаліся калектывы, з'явіліся людзі, якія сёння з'яўляюцца майстрамі ў сваёй справе. Напрыклад, балет Яўгена Панфілава, Эксцэнтрык-балет Сяргея Смірнова, тэатр "Правінцыйныя танцы" (Екацярынбург, Расія), Эмануэль Горда (Францыя), Мацс Эк (Швецыя), Лін Хвай-мін (Тайвань). Этап станаўлення беларускай сучаснай харэаграфіі пачаўся праз дзесяцігоддзе. Толькі да дваццатага фестывалю стала магчымым гаварыць, што ў Беларусі склалася прастора прафесійных людзей і калектываў, якія займаюцца гэтым відам мастацтва. На цяперашнім этапе працэс капіравання, пераймання, кампіляцыі ў нас сышоў, беларускія калектывы маюць сваё яркае аблічча. Сведчанне таму - паспяховае выступленне тэатра D.O.Z.SK.I (Мінск) на міжнароднай танцавальнай кірмашы Tanzmesse у Дзюсельдорфе. На якім этапе мы знаходзімся ў цяперашні час, сказаць дастаткова складана: даць пэўную ацэнку можна толькі праз некаторы час. Аднак калі судзіць па нашым фестывалі, гаварыць пра спад цікавасці і ўвагі да сучаснай харэаграфіі дакладна нельга. У гэтым годзе дзякуючы велізарнай колькасці жадаючых прыняць удзел у форуме сфарміраваўся дастаткова маштабны конкурс. За галоўныя прызы 27 лістапада будуць змагацца 26 творчых калектываў і асобных праектаў. На конкурсную сцэну выйдуць артысты з Беларусі, Германіі, Ізраіля, Кітая, Латвіі, Літвы, Малдовы, Польшчы, Расіі, Славеніі, Украіны, Швейцарыі, Эстоніі, Чылі, Бельгіі, Японіі. У Віцебск яны прывезлі 13 аднаактавых балетаў і 24 харэаграфічныя мініяцюры. Усе пастаноўкі разнапланавыя па тэмах, да якіх звяртаюцца харэографы, і формах твораў. Судзіць удзельнікаў будзе кампетэнтнае прадстаўнічае журы на чале з народным артыстам СССР, вядомым балетмайстрам, лаўрэатам міжнародных і ўсесаюзных конкурсаў Валянцінам Елізар'евым. Прыхільнікам сучаснай харэаграфіі і тэатралам прадстаўлена таксама выдатная гасцявая праграма. Яна ўключае балет-фантасмагорыю "Шчаўкунок" тэатра сучаснай харэаграфіі "Кіеў Модэрн-Балет" (Украіна), які ўзначальвае адзін з найвядомейшых маладых балетмайстраў Еўропы Раду Поклітару. Не менш цікавы і балет "Downshifting" італьянскай Spellbound Dance Company (Ачараваная студыя танца), монаспектакль "Solo con piano" Жанфранка Селесціна (Люксембург) і пастаноўкі любімага госця фестывалю - Пермскага дзяржаўнага тэатра "Балет Яўгена Панфілава". Адзначу, што генеральным партнёрам фестывалю выступае СААА "Белвест" пры падтрымцы Міністэрства культуры, Віцебскага аблвыканкама і гарвыканкама. - Заўсёды цікава даведацца пра перспектывы. Што чакае сучасную харэаграфію ў будучыні? - Аналагічнае пытанне мы адрасавалі нашым членам экспертнага журы, у якое ўваходзяць вядомыя харэографы, балетныя крытыкі, мастацтвазнаўцы з Беларусі, Расіі, Германіі, Польшчы, Літвы і Эстоніі. Так, некаторыя лічаць, што ў сучасную сцэнічную прастору будуць актыўна ўкараняцца новыя тэхналогіі, захаваецца шматвектарнасць сучаснага танца. Аднак член экспертных саветаў і журы Нацыянальнай тэатральнай прэміі "Залатая маска" Ларыса Барыкіна (Расія) выказала меркаванне, што без дзяржаўнай падтрымкі гэты від мастацтва можа знікнуць. Аднак, на мой погляд, сучасная харэаграфія можа пайсці двума шляхамі: будзе развівацца самастойна або растворыцца ў сцэнічным мастацтве. У прыватнасці, калі назіраць сцэнічнае, тэатральнае мастацтва, то ўсё больш і больш праглядаецца ўкараненне элементаў сучаснага танца. Гэта абумоўлена тым, што сёння ўсё цягацее да сінтэзу відаў мастацтва. У чыстым выглядзе мала што застаецца. Напрыклад, прадстаўленні, у якіх аркестр і балет выступаюць разам. Цэлыя карціны, якія прадстаўляюць сучасную харэаграфію, уплецены ў цырымонію адкрыцця Алімпійскіх гульняў. І яны пакідаюць асабліва моцнае ўражанне. Нядаўна завяршылася дзіцячае "Еўрабачанне-2010". Мне спадабаўся нумар удзельніка з Літвы, разам з якім выступаў балет сучаснай харэаграфіі. Гэта выглядала вельмі цікава, надавала юнаму артысту асаблівы шарм і высокую выканальніцкую культуру. Таму з упэўненасцю можна канстатаваць, што сучасны танец дапамагае выказацца любому віду мастацтва. Вядома, як і ў усіх іншых напрамкаў, у яго будуць свае ўзлёты і падзенні, гэта нармальны працэс. - Аднак цяпер цікавасць гледачоў да сучаснай харэаграфіі ва ўсім свеце проста велізарная. Ці можа на гэтай хвалі дадзенае напрамак пасунуць класічныя віды мастацтваў. Той жа балет ці народныя танцы? - Актуальнасць сучаснай харэаграфіі тлумачыцца яе імгненнай рэакцыяй на рэаліі сённяшняга дня, падзеі, што адбываюцца. Я ніколі не забуду, як перад чарговым фестывалем у Эстоніі адбылося крушэнне парома. Знаходзячыся пад наймацнейшым уражаннем ад гэтай трагедыі, эстонскія харэографы прывезлі на IFMC асацыятыўны аднаактавы балет. Аднак выцесніць класіку сучасны танец ні ў якім разе не зможа. І гледача, і месца, і сцэнічнай прасторы дастаткова і хопіць усім відам і жанрам мастацтва, у тым ліку класічнаму балету, народнай харэаграфіі. - Вялікай папулярнасцю, не саступаючай узроўню ўвагі да гасцявой праграмы, на фестывалі ў Віцебску заўсёды карыстаюцца майстар-класы... - Майстар-клас - гэта добры педагог і дарагое задавальненне. Як правіла, іх вядуць людзі, якія маюць каласальны досвед, прайшлі навучанне ў Амерыцы ці Еўропе, прапусцілі гэтыя веды праз сябе і стварылі сваю аўтарскую тэхніку. У апошнія гады мы праводзім майстар-класы не толькі для ўдзельнікаў, але і для ўсіх жадаючых. Білеты раскупляюцца імгненна, бо ўдзел у гэтых мерапрыемствах дазваляе артыстам атрымаць новыя веды, павысіць свой прафесійны ўзровень падрыхтоўкі. Цікавыя яны і прыхільнікам сучаснай харэаграфіі, якія жадаюць убачыць гэты від мастацтва знутры. У гэтым годзе да нас прыедуць эстонскія харэографы Рэнэ Номік і Ційна Оллеск, нарвежац Кенэт Флэк. Майстар-клас для бальнікаў правядуць госці з Малдовы Сяргей Галаўня і Аляксандра Сашнікава. Яны пакажуць, як працаваць з партнёрам. Гэта цікавая тэма, прысвечаная тэхналогіям узаемадзеяння ў пары. Часта ў танцы мы бачым, як жанчына спакойна ўкладвае на плечы мужчыну. І выглядае ўсё лёгка і вытанчана. На самай жа справе за гэтым стаіць сур'ёзная падрыхтоўка, уменне правільна дыхаць, групоўваць мышцы. - Пра оперу часта гавораць, што яе можна любіць ці ненавідзець. Ці стасуецца гэтае паняцце да сучаснай харэаграфіі? - Раней, калі нехта не разумеў гэтага напрамку, я пачынала абурацца. Цяпер, стаўшы старэй і мудрэй, стаўлюся спакойна. Гэта нармальны працэс. Вядома, жаданне захапіць прысутнічае заўсёды, аднак навязваць нічога нельга. Калі душа адкрыта і гатова ўспрымаць нешта новае, невядомае, то проста трэба прапанаваць паглядзець, а выбар чалавек зробіць сам. Сёння на фестывалі шмат маладых гледачоў. Не губляюць цікавасці да IFMC і