Орша – Барань – Болбасава: трохкутнік развіцця
Аршанскі — Бараньскі — Балбасаўскі трохвугольнік — гэта базавая мадэль для абнаўлення ўсіх праблемных рэгіёнаў Беларусі. Ён з’яўляецца асновай для новых падыходаў і рэальна працуючых прэферэнцый. Якія потым можна будзе прапанаваць іншым гарадам — калі тут, на гэтых землях, яны дакажуць сваю эфектыўнасць. Што змянілася за год на Аршаншчыне і як працуюць праблемныя прамысловыя прадпрыемствы? Ці з’яўляюцца новыя вытворчасці і хто сёння гатовы ўкладваць у райцэнтр? Гэтаму прысвечаны чарговы выпуск спецыяльнага праекта Агенцтва тэленавін, які выйшаў учора ўвечары ў эфіры канала «Беларусь 1».
Заўсёды і ва ўсім быць першым няпроста. І каб падмурак атрымаўся трывалым, даводзіцца і выпраўляць памылкі, і цалкам пераглядаць планы. Першы намеснік старшыні Аршанскага райвыканкама Сяргей Пац не хавае:
— Вядома, нам хацелася б большага: ажыўленасці бізнесменаў, інвестараў, каб яны прыходзілі ў Оршу. Але многія яшчэ прыглядаюцца.
Аршанскі рэгіён знаходзіцца на асаблівым кантролі Прэзідэнта, Урада і ўсёй мясцовай вертыкалі. Аршой пачалі займацца яшчэ ў 2017-м. Першыя даручэнні прагучалі менавіта тады, планавалася, што гэта будзе пачатак перазагрузкі. Але праз год, у жніўні 2018-га, убачылі: план не спрацаваў. На тое былі і аб’ектыўныя, і суб’ектыўныя прычыны. Прыгожыя лічбы па росце і развіцці не былі падмацаваныя рэальнымі бізнес-планамі, таму яны так і засталіся на паперы. Па выніках рабочай паездкі летась Прэзідэнт даручыў навесці вытворчы і тэхналагічны парадак. А таксама распрацаваць план развіцця Аршанскага раёна. Праз год мясцовая ўлада, ды і кантралёры, запэўніваюць: многае ўдалося зрабіць.
— Асноўныя паказчыкі, якія закладзены ў развіццё Аршанскага раёна, мы ўжо выконваем, — кажа Сяргей Пац. — Створана звыш 400 новых працоўных месцаў, па тэмпах росту ўласных даходаў у нас ужо 104% у параўнанні з мінулым годам. Па выніках паўгоддзя прамысловасць вырасла на 7,8%.
Заўсёды і ва ўсім быць першым няпроста. І каб падмурак атрымаўся трывалым, даводзіцца і выпраўляць памылкі, і цалкам пераглядаць планы. Першы намеснік старшыні Аршанскага райвыканкама Сяргей Пац не хавае:
— Вядома, нам хацелася б большага: ажыўленасці бізнесменаў, інвестараў, каб яны прыходзілі ў Оршу. Але многія яшчэ прыглядаюцца.
Аршанскі рэгіён знаходзіцца на асаблівым кантролі Прэзідэнта, Урада і ўсёй мясцовай вертыкалі. Аршой пачалі займацца яшчэ ў 2017-м. Першыя даручэнні прагучалі менавіта тады, планавалася, што гэта будзе пачатак перазагрузкі. Але праз год, у жніўні 2018-га, убачылі: план не спрацаваў. На тое былі і аб’ектыўныя, і суб’ектыўныя прычыны. Прыгожыя лічбы па росце і развіцці не былі падмацаваныя рэальнымі бізнес-планамі, таму яны так і засталіся на паперы. Па выніках рабочай паездкі летась Прэзідэнт даручыў навесці вытворчы і тэхналагічны парадак. А таксама распрацаваць план развіцця Аршанскага раёна. Праз год мясцовая ўлада, ды і кантралёры, запэўніваюць: многае ўдалося зрабіць.
— Асноўныя паказчыкі, якія закладзены ў развіццё Аршанскага раёна, мы ўжо выконваем, — кажа Сяргей Пац. — Створана звыш 400 новых працоўных месцаў, па тэмпах росту ўласных даходаў у нас ужо 104% у параўнанні з мінулым годам. Па выніках паўгоддзя прамысловасць вырасла на 7,8%.
Але нагодаў для расслаблення няма. Некаторым і план распрацавалі, і грошай з казны выдзелілі — а выніку, кажа намеснік старшыні КДК па Віцебскай вобласці Юлія Авхукава, няма:
— Напрыклад, на рэканструкцыю стадыёна ў Барані выдзелены мільён рублёў, пра гэта стала вядома адразу пасля выдання ўказа. Але да цяперашняга часу — за 7 месяцаў! — не распрацавана праектная дакументацыя. Гэта значыць, толькі ў чацвёртым квартале яны змогуць рэальна прыступіць да выканання будаўнічых работ — у неспрыяльны перыяд для іх правядзення.
Але галоўнае ў Барані — «Тэхніка сувязі», прадпрыемства ваенпрама. У савецкія часы радыёапаратура адсюль адпраўлялася за тысячы кіламетраў. Сёння прадпрыемства спецыялізуецца на сістэмах радыёсувязі і тэлекамунікацый, модулях для радыёстанцый, шые спецадзенне. У горадзе жывуць больш за 11 тысяч чалавек, для многіх менавіта яно — крыніца даходу сям'і. У студзені зарплата не дасягала 800 рублёў, у чэрвені ўжо 808. Тэмпы невялікія, аднак новае абсталяванне ўсцешвае надзею. За паўгоддзе тэмп росту прамысловай вытворчасці — каля 15%. Начальнік зборачнага цэха ААТ «Тэхніка сувязі» Любоў Васількава пацвярджае:
— За год жыццё ў нас змянілася. Акрамя новай лініі павярхоўнага мантажу, у нас асвоена вытворчасць аптычных кабеляў для патрэб Міністэрства абароны.
— Вось ваша твар, калі ўжо вы сюды прывялі паказаць нешта і паказалі... Ну так, вы не планавалі, што я зайду ў ваш «туалет». Вы ператварылі праз паверх гэтае памяшканне ў туалет, дзе ніхто ніколі не прыбіраў! Гэта ж трэба дадумацца... Два гады аб адным і тым жае кажу. Прыехаў — цуды!
Памяшканні на чацвёртым паверсе тады выклікалі вялікі грамадскі рэзананс. Сёння змены на твары. Новае жыццё натхнілі і ў старой пажарнай частцы: не толькі адрамантавалі, але і адкрылі цэнтр бяспекі.
А вось Аршанскі інструментальны завод. Старажылы яшчэ памятаюць, як тут працавалі 3,5 тысячы чалавек. Цяпер — у дзесяць разоў менш. Але і такімі сіламі можна справіцца з заказамі рынку, галоўнае — бачыць, куды рухацца. Аляксандр Лукашэнка казаў пра гэтае прадпрыемства:
— Я б за яго не чапляўся, калі б нам гэты прадукт не быў патрэбны. Як без інструмента, калі ў нас краіна ў асноўным і пабудавана на апрацоўцы! У кожным калгасе ёсць майстэрня, дзе патрэбны інструмент, хоць бы резцы, сверлы і іншыя. Гэта хлеб для нашай краіны! Таму інструментальны завод трэба аднавіць на самым высокім узроўні, каб «Гомсельмаш», МТЗ, МАЗ і ўсе іншыя прадпрыемствы, нават нафтаперапрацоўкі і сельскай гаспадаркі, атрымалі добры інструмент!
За год зроблены рамонт даху, фасадаў, вытворчых памяшканняў. Рабочая завода Ірына Марціновіч вельмі задаволена:
— Раней снег сыпаўся з даху. Цяпер зрабілі вокны, стала светла, чыста і прыгожа. Ды і замена абсталявання ідзе.
Галоўны інжынер Аршанскага інструментальнага завода Леанід Майжык тлумачыць:
— Адзін з важных напрамкаў — асваенне вытворчасці восевага рэжучага інструмента. Ідуць перамовы з патэнцыйным партнёрам, далей заplanаваны ўчастак па вырабе гідрапад'ёмнікаў.
У першых чыслах студзеня Прэзідэнт падпісаў указ аб развіцці Аршанскага рэгіёну. Такая падтрымка ў рэгіянальным развіцці была прынята ўпершыню. І бізнес пайшоў. Узяўшы ў арэнду старыя плошчы, у Оршы наладзілі вытворчасць тэрмамуфт для цеплатрас. Якасць — еўрапейскае. У Еўропу і прадае прадпрыемства да 95% сваёй прадукцыі, распавядае яго галоўны інжынер Мікалай Касцянко:
— Дацкія інвестары прыехалі ў Беларусь, паглядзелі на ўмовы нашы, ацанілі наяўнасць рынкаў збыту — Расіі, Казахстана.І перанеслі сваю вытворчасць да нас.
Працуюць тут 50 чалавек — добрая зарплата і поўная занятасць. Аршаншчыне сёння патрэбны менавіта такія хуткаакупныя праекты. Таму і прыняты прэферэнцыі для інвестараў. У выніку за 3 месяцы адкрыта 15 новых прадпрыемстваў на тэрыторыі раёна, за паўгода іх стала ўжо 43. Пры гэтым 18 вытворчасцей перанеслі свой бізнес сюды з іншых тэрыторый. Эфектыўнасць падлічвае міністр эканомікі Дзмітрый Крутой:
— На 80 тысяч рублёў, калі параўноўваць з нашай традыцыйнай сістэмай падаткаабкладання, даходы паменшыліся. Але па абсалютнай масе выручкі мы дадалі на 540 тысяч. Гэта значыць, эфект на твары: мы ў 7 разоў павялічылі паступленні ў бюджэт раёна за кошт таго сегмента, які карыстаецца новымі стаўкамі падаткаў.
А яшчэ сёння Орша — гэта горад, які актыўна будуецца. Жыллё на любы густ і кашалёк, ад 1.000 да 1.200 рублёў за «квадрат». Галоўны інжынер Аршанскага будтрэста № 18 Дзмітрый Церашкоў успамінае, што раней былі праблемы і з аб'ёмамі, і са тэрмінамі:
— Але ў гэтым годзе мы выйшлі ўжо на 136% па росце аб'ёмаў, а самае галоўнае — выйшлі на бескаштоўную працу, атрымалі 146 тысяч рублёў чыстага прыбытку. Правялі аптымізацыю колькасці, у асноўным па кіраўніцкім персанале, атрымалі значны эфект.
— Нам спатрэбяцца лагісты, спецыялісты па знешнеэканамічнай дзейнасці. І нам хацелася б, каб гэта былі выхадцы з Оршы. Маем намер кадравую палітыку будаваць на прыцягненні мясцовага насельніцтва, мясцовай моладзі.
Добрая лагістыка прывабная для адкрыцця новых вытворчасцей. Тут вырашылі спачатку зрабіць сучасную інфраструктуру, а затым прапанаваць поўны пакет паслуг для інвестараў.в. Павышаючы такім чынам аўтарытэт на рынку — і папаўняючы парк рэзідэнтаў «Брэміна-Орша».
Праграма развіцця Аршанскага раёна разлічана да 2023 года. І зразумела, справа гэта не аднаго дня. Трохвугольнік Орша — Барань — Балбасава разглядаюць скрозь прызму эфектыўнасці: як спрацавалі прэферэнцыі, ці паверыў у іх бізнес, ці змаглі новыя ідэі зрушыць з месца цяжкавагавікоў прамысловасці. Па сутнасці, тут пішуць правілы гульні для ўсіх праблемных тэрыторый краіны — каб выйграць было прасцей і хутчэй.
— Напрыклад, на рэканструкцыю стадыёна ў Барані выдзелены мільён рублёў, пра гэта стала вядома адразу пасля выдання ўказа. Але да цяперашняга часу — за 7 месяцаў! — не распрацавана праектная дакументацыя. Гэта значыць, толькі ў чацвёртым квартале яны змогуць рэальна прыступіць да выканання будаўнічых работ — у неспрыяльны перыяд для іх правядзення.
Але галоўнае ў Барані — «Тэхніка сувязі», прадпрыемства ваенпрама. У савецкія часы радыёапаратура адсюль адпраўлялася за тысячы кіламетраў. Сёння прадпрыемства спецыялізуецца на сістэмах радыёсувязі і тэлекамунікацый, модулях для радыёстанцый, шые спецадзенне. У горадзе жывуць больш за 11 тысяч чалавек, для многіх менавіта яно — крыніца даходу сям'і. У студзені зарплата не дасягала 800 рублёў, у чэрвені ўжо 808. Тэмпы невялікія, аднак новае абсталяванне ўсцешвае надзею. За паўгоддзе тэмп росту прамысловай вытворчасці — каля 15%. Начальнік зборачнага цэха ААТ «Тэхніка сувязі» Любоў Васількава пацвярджае:
— За год жыццё ў нас змянілася. Акрамя новай лініі павярхоўнага мантажу, у нас асвоена вытворчасць аптычных кабеляў для патрэб Міністэрства абароны.
Развіццё Оршы ідзе строга па плане. Арыенцір — да 2021 года выйсці на паказчыкі развіцця вышэй за абласныя, значыць, Віцебшчыны ў цэлым, а пасля — і рэспубліканскія.Разам з мадэрнізацыяй тут навялі і элементарны парадак. Бо да гэтага часу многія памятаюць, як Прэзідэнт год таму нечакана завітаў на тэхналагічны паверх, у закінутыя кабінеты. Рэакцыя Кіраўніка дзяржавы была адпаведнай:
— Вось ваша твар, калі ўжо вы сюды прывялі паказаць нешта і паказалі... Ну так, вы не планавалі, што я зайду ў ваш «туалет». Вы ператварылі праз паверх гэтае памяшканне ў туалет, дзе ніхто ніколі не прыбіраў! Гэта ж трэба дадумацца... Два гады аб адным і тым жае кажу. Прыехаў — цуды!
Памяшканні на чацвёртым паверсе тады выклікалі вялікі грамадскі рэзананс. Сёння змены на твары. Новае жыццё натхнілі і ў старой пажарнай частцы: не толькі адрамантавалі, але і адкрылі цэнтр бяспекі.
А вось Аршанскі інструментальны завод. Старажылы яшчэ памятаюць, як тут працавалі 3,5 тысячы чалавек. Цяпер — у дзесяць разоў менш. Але і такімі сіламі можна справіцца з заказамі рынку, галоўнае — бачыць, куды рухацца. Аляксандр Лукашэнка казаў пра гэтае прадпрыемства:
— Я б за яго не чапляўся, калі б нам гэты прадукт не быў патрэбны. Як без інструмента, калі ў нас краіна ў асноўным і пабудавана на апрацоўцы! У кожным калгасе ёсць майстэрня, дзе патрэбны інструмент, хоць бы резцы, сверлы і іншыя. Гэта хлеб для нашай краіны! Таму інструментальны завод трэба аднавіць на самым высокім узроўні, каб «Гомсельмаш», МТЗ, МАЗ і ўсе іншыя прадпрыемствы, нават нафтаперапрацоўкі і сельскай гаспадаркі, атрымалі добры інструмент!
За год зроблены рамонт даху, фасадаў, вытворчых памяшканняў. Рабочая завода Ірына Марціновіч вельмі задаволена:
— Раней снег сыпаўся з даху. Цяпер зрабілі вокны, стала светла, чыста і прыгожа. Ды і замена абсталявання ідзе.
Галоўны інжынер Аршанскага інструментальнага завода Леанід Майжык тлумачыць:
— Адзін з важных напрамкаў — асваенне вытворчасці восевага рэжучага інструмента. Ідуць перамовы з патэнцыйным партнёрам, далей заplanаваны ўчастак па вырабе гідрапад'ёмнікаў.
У першых чыслах студзеня Прэзідэнт падпісаў указ аб развіцці Аршанскага рэгіёну. Такая падтрымка ў рэгіянальным развіцці была прынята ўпершыню. І бізнес пайшоў. Узяўшы ў арэнду старыя плошчы, у Оршы наладзілі вытворчасць тэрмамуфт для цеплатрас. Якасць — еўрапейскае. У Еўропу і прадае прадпрыемства да 95% сваёй прадукцыі, распавядае яго галоўны інжынер Мікалай Касцянко:
— Дацкія інвестары прыехалі ў Беларусь, паглядзелі на ўмовы нашы, ацанілі наяўнасць рынкаў збыту — Расіі, Казахстана.І перанеслі сваю вытворчасць да нас.
Працуюць тут 50 чалавек — добрая зарплата і поўная занятасць. Аршаншчыне сёння патрэбны менавіта такія хуткаакупныя праекты. Таму і прыняты прэферэнцыі для інвестараў. У выніку за 3 месяцы адкрыта 15 новых прадпрыемстваў на тэрыторыі раёна, за паўгода іх стала ўжо 43. Пры гэтым 18 вытворчасцей перанеслі свой бізнес сюды з іншых тэрыторый. Эфектыўнасць падлічвае міністр эканомікі Дзмітрый Крутой:
— На 80 тысяч рублёў, калі параўноўваць з нашай традыцыйнай сістэмай падаткаабкладання, даходы паменшыліся. Але па абсалютнай масе выручкі мы дадалі на 540 тысяч. Гэта значыць, эфект на твары: мы ў 7 разоў павялічылі паступленні ў бюджэт раёна за кошт таго сегмента, які карыстаецца новымі стаўкамі падаткаў.
А яшчэ сёння Орша — гэта горад, які актыўна будуецца. Жыллё на любы густ і кашалёк, ад 1.000 да 1.200 рублёў за «квадрат». Галоўны інжынер Аршанскага будтрэста № 18 Дзмітрый Церашкоў успамінае, што раней былі праблемы і з аб'ёмамі, і са тэрмінамі:
— Але ў гэтым годзе мы выйшлі ўжо на 136% па росце аб'ёмаў, а самае галоўнае — выйшлі на бескаштоўную працу, атрымалі 146 тысяч рублёў чыстага прыбытку. Правялі аптымізацыю колькасці, у асноўным па кіраўніцкім персанале, атрымалі значны эфект.
Падатковы эксперымент у Оршы: паступленні ў бюджэт выраслі ў 7 разоў.Абрастае новымі забудовамі і поле каля Балбасава: тут узводзіцца мультымадальны лагістычны цэнтр «Брэміна-Орша». Начальнік яго ўпраўлення Уладзімір Кастеневіч бачыць за гэтым працэсам вялікія перспектывы:
— Нам спатрэбяцца лагісты, спецыялісты па знешнеэканамічнай дзейнасці. І нам хацелася б, каб гэта былі выхадцы з Оршы. Маем намер кадравую палітыку будаваць на прыцягненні мясцовага насельніцтва, мясцовай моладзі.
Добрая лагістыка прывабная для адкрыцця новых вытворчасцей. Тут вырашылі спачатку зрабіць сучасную інфраструктуру, а затым прапанаваць поўны пакет паслуг для інвестараў.в. Павышаючы такім чынам аўтарытэт на рынку — і папаўняючы парк рэзідэнтаў «Брэміна-Орша».
Праграма развіцця Аршанскага раёна разлічана да 2023 года. І зразумела, справа гэта не аднаго дня. Трохвугольнік Орша — Барань — Балбасава разглядаюць скрозь прызму эфектыўнасці: як спрацавалі прэферэнцыі, ці паверыў у іх бізнес, ці змаглі новыя ідэі зрушыць з месца цяжкавагавікоў прамысловасці. Па сутнасці, тут пішуць правілы гульні для ўсіх праблемных тэрыторый краіны — каб выйграць было прасцей і хутчэй.