Аршанец у 16 гадоў страціў рукі і ногі, але здолеў стаць паспяховым прадпрымальнікам і дабрачынцам
Сёння ўвесь свет адзначае Міжнародны дзень інвалідаў. А да таго, як гэтая дата з'явілася ў календары, ААН давялося абвясціць цэлае дзесяцігоддзе, каб даказаць: людзі з абмежаванымі магчымасцямі маюць у грамадстве тыя ж правы і задача астатніх — прыняць іх на роўных, зняўшы ўсе бар'еры. У нашай краіне інвалідамі прызнана больш за паўмільёна чалавек, і, на жаль, іх колькасць расце год ад году...
Далёка не ўсе зноў сябе знаходзяць, але тыя, каму гэта ўдаецца, для іншых — і прыклад, і сімвал. Як прадпрымальнік Аляксей Талай, які рэалізаваў у роднай Воршы задуманы бізнес-праект.
Займаючыся дабрачыннасцю, ён набыў мноства аднадумцаў у Беларусі і за мяжой. Аб'ехаў паўсвету. У ЗША праводзіў трэнінгі для дзелавых людзей і здолеў на гэтым зарабіць. Аляксей, якому сёння 31, — шчаслівы муж і бацька. Часам разважае: а дасягнуў бы ён усяго, калі б у 16 гадоў жыццё рэзка не змянілася? Тады з-за няшчаснага выпадку ён страціў рукі і ногі. Жахлівы паварот лёсу Аляксей Талай успрыняў стойка. І засвоіў галоўную ісціну: не бывае выпрабаванняў, з якімі чалавек не ў стане справіцца.
Узарваныя перспектывы
8 мая 1999 года Аляксей прыехаў на дачу да дзядулі. Ён збіраўся павіншаваць ветэрана з Днём Перамогі. У той дзень хлапец разбіраў вуголле вогнішча, якое на мяжы ўчастка распалілі незнаёмыя хлапчукі. Раптам пачуўся аглушальны гул — узарваўся снарад часоў Вялікай Айчыннай. Аляксей не страціў прытомнасць. Ён паспрабаваў абаперціся на рукі, але яны нібы правальваліся пад зямлю. Хацеў устаць на ногі. Не атрымалася. Апусціў вочы і ўбачыў, што ўвесь у крыві...
Два дня Алексей знаходзіўся на мяжы жыцця і смерці. Потым з Мінска прыехаў хірург, прафесар Мікалай Абрамаў і забраў яго ў ваенны шпіталь. Складанейшая аперацыя працягвалася 6 гадзін. Аляксея выратавалі. Вярнуўшыся дадому, ён разважаў: быў здаровым хлопцам, вучыўся ў чыгуначным тэхнікуме, сустракаўся з дзяўчынай. А цяпер — інвалід, прыкаваны да каляскі. Ад гэтых думак усё цвярдзела ўнутры. Але блізкім, якія ў яго прысутнасці стараліся не праліць і слязінкі, ён быў патрэбны такім, які ёсць. Тады Аляксей вырашыў, што не мае права падвесці бацькоў, бабулю з дзядулем, малодшага брата. Дзень за днём стараўся сам забірацца ў ванну, чысціць зубы, мыліць галаву, чытаць кнігі. Вучыўся жыць нанова.
Вельмі моцна захацець
Упершыню з Аляксеем я сустрэўся ў віцебскім філіяле Вышэйшага дзяржаўнага каледжа сувязі. Ён выступаў там падчас Сусветнага тыдня прадпрымальніцтва перад моладдзю. Слухачы засыпалі яго пытаннямі. Адказваючы, Аляксей успомніў два эпізоды, якія паўплывалі на яго новае жыццё. Калі ён ляжаў у ваенным шпіталі, да яго прыйшлі ўдзельнікі вайны ў Афганістане. Маладыя, прыгожыя. Некаторыя займаліся камерцыяй. Якое ж было здзіўленне Аляксея, калі адзін з гасцей, Коля Копарыха, адшпіліў пратэзы: "Без рук і ног таксама жыць можна. Выкарабкайся, брацішка! Усё будзе добра".
— Калі я загаварыў з доктарам на нямецкай, у перакладчыка ад нечаканасці вочы акругліліся! Моцныя эмоцыі палягчаюць шлях да мэты. Калі чагосьці вельмі хочаш, абавязкова даб'ешся!
Усмешка і харызма
Калі я прыехаў у Оршу, Аляксей запрасіў мяне ў госці. Звычайная кватэра на першым паверсе пяціпавярховіка. З боку балкона абсталяваны пандус. У Аляксея сядзеў дзядуля Аляксей Трафімавіч. Павінен быў прыйсці доктар, каб выпісаць 87-гадоваму ўдзельніку вайны лекі. Тэлефон Аляксея разрываўся. Ён дзелавіта шныпаў ад канапы да стала, адказваў на званкі, размаўляў са мной, з дзядулем і лекарам. Неўзабаве жонка Насця прывяла з садка двухгадовую дачку Дашу:
— Аляксей — выдатны бацька. Дзяцей абажае. Сустракаючыся з Маркам і Уладзіславам, сынамі ад першага шлюбу, стараецца арганізаваць агульныя гульні для іх і Дашы. Як мужчына — уважлівы і харызматычны. Умее прыцягваць увагу людзей. Гэтым і мяне прывабіў.
— Я ж сам магу!
Сваю справу Аляксей вырашыў адкрыць, калі даведаўся, што ў яго народзіцца першынец. На пенсію інваліда сям'і годнае жыццё не забяспечыш. Многія напрамкі ў бізнесе перапрабаваў. Але галоўным сваім заваёвай лічыць будынак, узведзены ў цэнтры Оршы. Памяшканні там здаюцца ў арэнду. Акрамя гэтага, заробленыя грошы ён укладвае ў дабрачыннасць.
Чыстыя памкненні
Аршанка Яна Карповіч — адна з тых, каму дапамог прадпрымальнік Талай. Маладой дзяўчыне з абмежаванымі магчымасцямі ён падарыў інвалідны вазок на электрапрывадзе. Падарунак дапамог Яне не толькі стаць больш самастойнай. Дзякуючы яму яна знайшла працу ў кол-цэнтры фірмы, якая займаецца продажам сістэм ачысткі вады. Яе дырэктар Вячаслаў Лемніцкі задаволены новым супрацоўнікам:
— Яна адказная і мэтанакіраваная. Адмыслова для яе на фірме збудавалі пандус. Больш таго, з Талаем і супольнасцю прадпрымальнікаў "Чыстыя думкі" мы маем намер працаўладкаваць інвалідаў ва ўсіх нашых беларускіх прадстаўніцтвах.
— Ідэя нарадзілася пасля вывучэння замежнага досведу. У кожным доміку вёскі разам з педагогамі будуць жыць 7 - 8 дзетак рознага ўзросту. Але гэта — не інтэрнат. У кожнага будзе свая пакой. Дзеці павінны расці адказнымі і самастойнымі. Галоўнае, каб з імі не сюсюкаліся, а з дапамогай досвечаных псіхолагаў выхоўвалі з іх будучых годных членаў грамадства.
Жыццё працягваецца. Нядаўна Аляксей стаў героем тэлеперадачы "Пусть говорят":
— Праграма зрабіла мяне вядомым. Але я — не целезорка, не герой нейкі. Я люблю цішыню, сямейны утульнасць. Праўда, з папулярнасці стараюся атрымаць карысць. Напрыклад, у ЗША, дзе па запрашэнні вядомага бізнес-трэнера Боба Харыса вывучаў безбар'ернае асяроддзе, я навучыўся выступаць перад дзелавымі людзьмі. Шмат каго такім чынам я пазнаёміў з нашай краінай. А вось пасля праграмы Андрэя Малахава з'явіліся жадаючыя паўдзельнічаць у маіх дабрачынных праектах. Акрамя таго, чытаючы водгукі на перадачу ў сацыяльных сетках, я разумею, што мой прыклад, мой досвед дапамагае людзям з абмежаванымі магчымасцямі спраўляцца з цяжкасцямі. Гледзячы на мяне, яны знаходзяць сілы змагацца, жыць. Гэта — самае важнае.
Сяргей Голесник, "СБ Беларусь Сегодня"
Фота аўтара і з сямейнага архіва Аляксея Талая