Аддамо прафесію ў добрыя рукі, або Як можна ўладкавацца на новую працу, прайшоўшы навучанне

Тэма барацьбы з дармаедствам, якая цяпер актыўна абмяркоўваецца ў Беларусі, нікога не пакінула абыякавым. Адны выступаюць за ўвядзенне найстражэйшых мер пакарання да тых, хто звыкся сядзець на шыі ў дзяржавы. Іншыя лічаць, што гэта анахранічныя метады выхавання, непрымальныя ў сучасным грамадстве. Але пакуль вядуцца гарачыя дэбаты, тыя, чый лад жыцця выклікаў столькі хваляванняў, прызадумваюцца і прыступаюць да рашучых дзеянняў, а менавіта да пошуку варыянтаў працаўладкавання. Пра гэта сведчыць павелічэнне колькасці тых, хто звярнуўся ва ўпраўленне па працы, занятасці і сацыяльнай абароне Віцебскага гарвыканкама за садзейнічаннем у працаўладкаванні і магчымасцямі атрымаць прафесію. Пра тое, хто прыходзіць па працу і як яе атрымаць, – размова з начальнікам аддзела прафарыентацыі і прафабучэння дадзенага ўпраўлення Нінай Русаковіч (на фота).

– Ніна Ягораўна, для каго прызначана служба занятасці?

– Для грамадзян, пачынаючы з 16-гадовага і да пенсійнага ўзросту, прасцей кажучы, працаздольных, якія не маюць працы і, адпаведна, заробку. Наша функцыя – аказаць ім садзейнічанне ў працаўладкаванні, у тым ліку з дапамогай арганізацыі падрыхтоўкі, перападрыхтоўкі і павышэння кваліфікацыі. Асноўны напрамак – перападрыхтоўка, якую праходзяць больш за палову тых, хто звярнуўся. Як правіла, гэта тыя, хто страціў працу, хто доўгі час не працаваў і страціў кваліфікацыю, хто не можа па стане здароўя працягваць працаваць па сваёй спецыяльнасці. Ёсць і тыя, у каго наогул ніколі не было ніякай прафесіі. І гэта не толькі маладыя людзі: некаторым за 50 гадоў, але яны ўпершыню ў сваім жыцці атрымліваюць спецыяльнасць. То бок у свой час скончылі школу і працавалі грузчыкамі, дворнікамі, дзе не патрэбны асаблівыя навыкі. А цяпер апамятаваліся. Ёсць і тыя, хто плануе пры садзейнічанні службы занятасці адкрыць сваю справу, ім прапануюцца навучальныя курсы па асновах прадпрымальніцкай дзейнасці.

– Па якіх спецыяльнасцях вы можаце прапанаваць перанавучанне? Хто цяпер запатрабаваны на рынку працы?

– Навучанне ажыццяўляецца больш чым па 40 прафесіях. У асноўным гэта рабочыя спецыяльнасці, бо звыш 80% вакансій – менавіта такія. Самыя запатрабаваныя сёння – прафесіі будаўнічай галіны і сферы абслугоўвання: электрагазазваршчыкі, слесары-сантэхнікі, машыністы казловага, маставога, вежавага кранаў, маляры, тынкоўшчыкі, абліцоўшчыкі-плітачнікі, прадаўцы, кухары, цырульнікі, майстры па манікюры і педыкюры. Ёсць запатрабаваныя прафесіі, напрыклад, муляры, сталяры, цесляры. Але, на жаль, на працягу апошніх трох гадоў мы не можам укамплектаваць ніводнай групы: жадаючых адзінкі, а група павінна быць не менш за 12 чалавек. Таксама штогод рыхтуем кіроўцаў трамваяў і тралейбусаў.

– Пасля заканчэння вучобы беспрацоўныя будуць гарантавана працаўладкаваны?

– У бягучым годзе мы адправілі на пераабучэнне звыш 400 чалавек, больш за палову з іх з гарантыяй наступнага працаўладкавання на прадпрыемствах Віцебска, як прыватных, так і дзяржаўных. Любое навучанне па накіраванні службы занятасці ажыццяўляецца за кошт сродкаў Фонду сацыяльнай абароны. Таму арганізацыя, якая заключае з намі дагавор, абавязана забяспечыць працай чалавека. Калі наймальнік адмовірыцца выконваць свае абавязацельствы, то ён павінен вярнуць затрачаныя на навучанне сродкі.

– А ці ёсць абавязацельствы ў таго, хто атрымлівае прафесію?

– Вядома. Навучанне – нятаннае задавальненне: у месяц на аднаго чалавека з бюджэту марнуецца ў сярэднім 700-800 тыс. руб. (на кіроўцу трамвая – каля 5 млн). У перыяд навучання выплачваецца стыпендыя, хай і невялікая (ад 1 да 3 базавых велічынь), можа быць аказана матэрыяльная дапамога. Варта адзначыць, што гэты час залічваецца ў працоўны стаж. Калі чалавек вырашыў кінуць заняткі без уважлівых прычын, то яму давядзецца пакрыць усе затраты. Тое ж самае, калі пасля пераабучэння не працаўладкаваўся ў наймальніка. Хоць ёсць і ўважлівыя прычыны адлічэнняў, напрыклад, па стане здароўя або ў сувязі з паступленнем на пастаянную працу.

– У тых, хто не хоча доўга сядзець без працы і, адпаведна, сродкаў да існавання, кожны дзень на рахунку. Колькі доўжыцца навучанне?

– Усе вучэбныя планы і тэрміны распрацаваны і зацверджаны Міністэрствам адукацыі Рэспублікі Беларусь. Вядома, праграма скарочаная і залежыць ад спецыяльнасці. Напрыклад, аўтаслесарам можна стаць за 5 месяцаў. Адразу тры прафесіі – маляр, тынкоўшчык і абліцоўшчык-плітачнік – атрымліваюць за 6 месяцаў. Адзначу, ужываецца толькі дзённая форма навучання.

– Якія навучальныя ўстановы задзейнічаны ў падрыхтоўцы кадраў?

– Іх выбіраем у пачатку года шляхам правядзення тэндэру. Ва ўпраўленне па працы, занятасці і сацыяльнай абароне гарвыканкама навучальнымі ўстановамі падаецца пералік спецыяльнасцей і звесткі аб кошце навучання. Той, хто прадастаўляе самыя выгадныя цэнавыя прапановы з улікам выканання тэрмінаў навучання, атрымлівае права на падрыхтоўку і перападрыхтоўку па той ці іншай прафесіі. Зараз супрацоўнічаем з 12 каледжамі, ліцэямі, ВНУ, навучальнымі цэнтрамі Віцебска. Ёсць магчымасць накіравання і ў любыя ўстановы адукацыі рэспублікі, але ў мэтах эканоміі бюджэтных сродкаў мы шукаем варыянты на месцах. Пасля заканчэння перападрыхтоўкі выдаецца дакумент дзяржаўнага ўзору з прысваеннем кваліфікацыі па атрыманай прафесіі.

– Што параіце тым, хто па якой-небудзь прычыне апынуўся на вуліцы і баіцца трапіць у катэгорыю дармаедаў?

– Вядома, звяртацца да нас. На жаль, не кожны беспрацоўны ведае, што ў нас ёсць магчымасць бясплатна навучыцца. Служба занятасці не адрознівае, па якой прычыне чалавек страціў працу. Калі ён не мае ніякіх даходаў і сродкаў да існавання, то ў яго ёсць права быць зарэгістраваным у цэнтры занятасці і прэтэндаваць на атрыманне запатрабаванай на рынку працы прафесіі.

Вольга Маслоўская, "Віцебскія весці"