Помнік князю Аляксандру Неўскаму ў Віцебску будзе ўстаноўлены на народныя грошы

Прайшло шэсць гадоў, як гарвыканкам вырашыў усталяваць у Віцебску помнік князю Аляксандру Неўскаму. У рэдакцыю паступаюць званкі ад гараджан з гэтай нагоды. За каментарыем мы звярнуліся да намесніка старшыні гарвыканкама Пятра Падгурскага.

- Пётр Мікалаевіч, хацелася б пачуць пра падаплёку з'яўлення монумента.

- Будучая скульптурная кампазіцыя адлюструе рэальны гістарычны факт - сустрэчу князя Аляксандра Неўскага з жонкай Аляксандрай (па іншых крыніцах, яе звалі Параскева) і сынам Васілём. Жонка палкаводца была дачкой полацкага князя Брачыслава Васількавіча, які да смерці свайго бацькі займаў віцебскі пасад.

Шлюб з княжной змацаваў палітычны саюз Аляксандра Неўскага і Брачыслава. Княгіня наведвала Віцебск - вотчыну бацькі. Пасля смерці мужа Брачыслава сюды перабралася яе маці.

У Віцебск пасля бітвы пад горадам Усвяты ў 1241 годзе Аляксандр Неўскі прыехаў забраць жонку і сына. Гэты факт апісаны ў Наўгародскім першым летапісе старэйшага і малодшага спісу. Так што помнік у Віцебску будзе знакам гісторыі, які нагадвае пра адзінства старажытнарускіх княстваў.

- Аляксандр Неўскі вянчаўся ў Віцебску?

- Існуе легенда пра тое, што вянчанне Аляксандра Неўскага з княжной Аляксандрай праходзіла ў віцебскай Благавешчанскай царкве. Аднак гэта не пацвярджаецца летапіснымі крыніцамі.

- Які этап цяпер "перажывае" монумент, на якія сродкі плануецца яго стварэнне і ўстаноўка?

- На апошнім, чэрвеньскім, рэспубліканскім мастацка-экспертным савеце па манументальным і манументальна-дэкаратыўным мастацтве зацверджана рабочая мадэль помніка ў мяккім матэрыяле. Аўтары - віцебскія скульптары Аляксандр Гваздзікаў, Іван Казакоў і мінчанін Яўген Калчаў.

Скульптурная кампазіцыя складаецца з трох фігур - Аляксандра Неўскага з сынам Васілём на руках і яго жонкі.

Рэспубліканскі мастацка-экспертны савет рэкамендаваў гарвыканкаму прыступіць да вырабу монумента ў натуральную велічыню - вышыня 4 метры - у мяккім матэрыяле.

Пасля гэтага будзе прызначаны яшчэ адзін савет, на якім спецыялісты разгледзяць прадстаўлены варыянт. І, у выпадку адабрэння, будзе атрымана заключэнне на выкананне ў бронзе. Заказчыкам вырабу і ўстаноўкі помніка выступае Віцебскае гарадское жыллёва-камунальная гаспадарка.

Цяпер пачалася падрыхтоўка дакументацыі для правядзення тэндэру. На рынку мастацкага ліцця ў нас у рэспубліцы не так шмат прадпрыемстваў. Выйграе тэндэр тое, якое зробіць лепшую прапанову. Горад наш прэтэндуе на высокамастацкі манументальны твор і варты гэтага!

Помнік будзе ўстаноўлены ў гістарычнай частцы горада, на плошчы Тысячагоддзя, недалёка ад Дабравешчанскай царквы.

На гэтым жа беразе Дзвіны будзе ўзведзены Палац шлюбаванняў, зараз ажыццяўляюцца праектныя работы па гэтым аб'екце. Віцебскія маладыя атрымаюць выдатную магчымасць пасля ўрачыстай роспісу "параўняцца" з княскай сям'ёй. Бо будучы помнік таксама сімвалізуе сямейныя каштоўнасці і з'яўляецца манументальным выявай шлюбнай вернасці і любові. На мой погляд, гэта добрая і сэнсавая, і архітэктурная прывязка.

Пастамент, як маглі назіраць гараджане, ужо ўстаноўлены на пазначаным месцы. Цяпер вядзецца ўзгадненне тэксту надпісу на помніку з Інстытутам гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Рэспублікі Беларусь.

Што тычыцца сродкаў на ўстаноўку, то будуць задзейнічаны толькі пазабюджэтныя паступленні, гэтак жа, як гэта было ў выпадку з узвядзеннем помніка князю Альгерду.

Хто не абыякавы да гісторыі горада, можа ўнесці свой уклад, пералічыўшы грошы на дабрачынны рахунак 3132410024014 дырэкцыі ААТ "Белінвестбанк" па Віцебскай вобласці, код 739 з паметкай "на помнік Аляксандру Неўскаму", адкрыты УКПП "Віцебскае гарадское жыллёва-камунальная гаспадарка".

- Ёсць пытанне аб часе выканання гэтага праекта…

- Пакуль пакінем яго без адказу. Спадзяюся, гэта зразумела з нашай гутаркі. Галоўнае, што пачаўся рух наперад.

Наталля Крупіца, "Віцьбічы"