Перавыданне «Тараса на Парнасе», юбілей Маўра і гарбата «Бацькаўшчына» — што рыхтуе Дзень беларускага пісьменства
Перавыданне «Тараса на Парнасе», юбілей Янкі Маўра і гарбата «Бацькаўшчына»: што рыхтуе гасцям юбілейны Дзень беларускага пісьменства ў Гарадку
Галоўная падзея айчыннай кніжнай справы — XXX Дзень беларускага пісьменства ў гэтым сезоне абяцае вялікія адкрыцці. Напачатку геаграфічныя. Ну калі яшчэ знойдзецца нагода з'ездзіць у Гарадок, на малую радзіму аўтара «Тараса на Парнасе» Канстанціна Вераніцына? У-ва-у, чытаючую публіку чакаюць адкрыцці навуковыя. Дзясяткі выданняў, прысвечаных малавядомым старонкам гісторыі Беларусі, кожнае айчыннае выдавецтва падрыхтавала да свята нешта асаблівае. І ў-ва-у, Гарадок сустрэне гасцей адкрыццямі мастацкімі. Новыя скульптурныя кампазіцыі і мурал з гербамі і назвамі ўсіх гарадоў, якія прымалі ў сябе Дзень пісьменства, ужо гатовыя стаць фонам для класнх селфі. Але, самае галоўнае, толькі тут за два дні можна забяспечыць сябе чытаннем на цэлы год.
Але і, акрамя Вераніцына, Віцебская зямля падарыла свету кнігадрукавання нямала слаўных імёнаў, звяртае ўвагу намеснік міністра інфармацыі Беларусі Ігар Бузоўскі:
— Успомнім усіх! Перш за ўсё, аднак, хачу адзначыць, што 30 гадоў — гэта тая дата, якая ўжо дазваляе падвесці некаторыя вы
— Абысці такую дату мы ніяк не маглі, асабліва ў Год міру і стваральнай працы, — дадае Ігар Іванавіч. — Гэтая тэма будзе адлюстравана як у канцэртных нумарах цырымоній адкрыцця і закрыцця Дня пісьменства, так і ў мерапрыемствах, якія будуць праводзіцца на калясцэнічных пляцоўках.
Дырэктар выдавецтва «Мастацкая літаратура» Аляксандр Бадак нагадвае пра яшчэ адзін буйны юбілей 2023‑га — 140‑годдзе з дня нараджэння класіка беларускай літаратуры Янкі Маўра:
— Мы прэзентуем адразу два выданні: «Янка Маўр. Аповесці. Апавяданні» і «Якуб Колас. Выбраныя творы ў 2 тамах». Імёны Маўра і Коласа часта стаяць побач, і гэта нездарма. Многія ведаюць, што ў свой час класікі ажаніліся: сын Якуба Коласа Міхась ажаніўся на дачцэ Янкі Маўра Наталлі. У Маўра і Коласа ёсць агульныя ўнукі і праўнукі, яны актыўна прымаюць удзел у мерапрыемствах, і, спадзяюся, што ў Гарадку чытачы змогуць з імі пазнаёміцца.
Акрамя таго, штогод «Мастацкая літаратура» выпускае кнігі, звязаныя з месцамі, дзе праходзіць свята. Сёлета светла ўбачыла шыкоўная навінка — перавыданне «Тараса на Парнасе».
— Акрамя самога верша (ён выдадзены як у арыгінале, так і ў перакладзе на рускую мову аднаго з лепшых расійскіх перакладчыкаў Міхаіла Лазінскага), у зборніку таксама прадстаўлены главы з кнігі Генадзя Кісялёва аб аўтарстве паэмы, нялёгкіх пошуках гістарычнай праўды і шматгадовай адданасці даследчыка абранай тэме, культурных сувязях народаў-суседзяў. Адзін з раздзелаў выдання таксама прысвечаны Гарадоцкаму краязнаўчаму музею, які аказаў нам вялікую падтрымку і прадаставіў матэрыялы, свзвязаныя з лёсам Канстанціна Вераніцына, — распавядае Аляксандр Бадак.
— Гэты фотаальбом можна разглядаць як віртуальнае падарожжа ў часе, — упэўнены Аляксандр Мікалаевіч. — У калекцыі Уладзіміра Аляксеевіча ёсць паштоўкі з усіх рэгіёнаў Віцебшчыны. На іх можна знайсці нават тыя мястэчкі, гарадок і сядзібы, пра якія мала што вядома шырокай публіцы. Цяпер усе яны сабраны пад адной вокладкай. Гэта сапраўды ўнікальны матэрыял, ёнспатрэбіцца ў тым ліку краязнаўцам і экскурсаводам у іх працы.
Сам Уладзімір Ліхадзедаў, дарэчы, таксама рыхтуецца адсвяткаваць у Гарадку своеасаблівы юбілей — 20-годдзе праекта «У пошуках страчанага».
— Здаецца, яшчэ нядаўна я пачаў друкавацца на старонках «СБ», а ўжо 20 гадоў прайшло, — настальгуе Уладзімір Аляксеевіч. — Таму ў Гарадку я пастараюся паказаць усё тое, што ўдалося зрабіць за гэтыя два дзесяцігоддзі. Кніга «Ад Віцебска да Полацка. Падарожжа ў часе» сапраўды атрымалася знакавай. У ёй прадстаўлены кожныНацыянальны гістарычны архіў Беларусі ў Віцебскай вобласці, шмат фотаздымкаў публікуюцца ўпершыню. Безумоўна, нейкія раёны прадстаўлены шырэй, а дзесьці дарэвалюцыйных фатографаў увогуле не бачылі. Упэўнены, кніга стане падарункам не толькі для жыхароў Віцебскай вобласці, але і для рэспублікі ў цэлым.
За гэтыя гады, працягвае Уладзімір Аляксеевіч, у яго выйшла 50 кніг. Усе яны будуць даступныя чытачам на стэндзе праекта. Акрамя таго, на вялікім экране пакажуць матэрыялы, якія выходзілі ў Ліхадзедава на працягу 20 гадоў супрацоўніцтва з «СБ».
— Праект даўно перасягнуў рамкі газеты, пачаў развівацца ў зусім розных напрамках. Адным з такіх стаў «Друкарскі двор» з друкарскім станком, аналагічным таму, на якім друкаваў сваю Біблію Францыск Скарына. Станок, а таксама адноўленую на ім Біблію мы абавязкова пакажам гасцям стэнда, — абяцае калекцыянер.
— Мы хацелі прыдумаць нешта, што прыцягнула б увагу, стала б свайго роду апазнавальным знакам. Такая стужка ў якасці сувеніра будзе раздавацца ўсім жадаючым. Напярэдадні яе асвяцяць у храме ў Копысе, на радзіме Прэзідэнта. У аснове стужкі — нацыянальны арнамент, які выкарыстоўвалі ў сваіх вышыўках нашы бабулі і які крыху пазней упрыгожыў Дзяржаўны флаг Беларусі. Такім чынам мы падкрэслілі сувязь мінулага з сапраўдным і будучыняй.
Галоўная падзея айчыннай кніжнай справы — XXX Дзень беларускага пісьменства ў гэтым сезоне абяцае вялікія адкрыцці. Напачатку геаграфічныя. Ну калі яшчэ знойдзецца нагода з'ездзіць у Гарадок, на малую радзіму аўтара «Тараса на Парнасе» Канстанціна Вераніцына? У-ва-у, чытаючую публіку чакаюць адкрыцці навуковыя. Дзясяткі выданняў, прысвечаных малавядомым старонкам гісторыі Беларусі, кожнае айчыннае выдавецтва падрыхтавала да свята нешта асаблівае. І ў-ва-у, Гарадок сустрэне гасцей адкрыццямі мастацкімі. Новыя скульптурныя кампазіцыі і мурал з гербамі і назвамі ўсіх гарадоў, якія прымалі ў сябе Дзень пісьменства, ужо гатовыя стаць фонам для класнх селфі. Але, самае галоўнае, толькі тут за два дні можна забяспечыць сябе чытаннем на цэлы год.
Юбілей за юбілеем
Гарадок — пяты за 30 гадоў цэнтр Дня беларускага пісьменства на Віцебшчыне. Раней яго тройчы прымала радзіма першадрукара Францыска Скарыны — старажытны Полацк, і па разе Глыбокае, Паставы і Орша. У год юбілейнага свята адлюстраванне ледзь не ў кожным святочным мерапрыемстве знойдзе асоба Канстанціна Вераніцына. Яго «Тарас на Парнасе» шмат гадоў лічыўся ананімным — сенсацыйнае адкрыццё літаратуразнаўца Генадзь Кісялёў зрабіў толькі ў 1973-м. У суботу, 2 верасня, оды Вераніцыну будуць спяваць у гарадскім скверы. А 11:00 тут пачнецца фестываль народнай творчасці, паэзіі і фальклору «Гарадоцкі Парнас». Праграма салідная — ад акцыі па калектыўным чытанні «Тараса на Парнасе» і літаратурнага марафону «Вераніцынская зорка» да ўручэння прэміі «Зямляк года Гарадоччыны».Але і, акрамя Вераніцына, Віцебская зямля падарыла свету кнігадрукавання нямала слаўных імёнаў, звяртае ўвагу намеснік міністра інфармацыі Беларусі Ігар Бузоўскі:
— Успомнім усіх! Перш за ўсё, аднак, хачу адзначыць, што 30 гадоў — гэта тая дата, якая ўжо дазваляе падвесці некаторыя вы
Усе гэтыя 30 гадоў Кіраўнік дзяржавы падтрымлівае пісьменнікаў і паэтаў, пра што сведчаць нават нашы замежныя госці, якія прыязджаюць у тым ліку на Мінскую міжнародную кніжную выстаўку-кірмаш. Усе яны падкрэсліваюць унікальнасць стаўлення да кнігі ў Беларусі — і гэта зусім не пафасныя словы.Яшчэ адна важная дата сёлетняга свята — 80‑годдзе вызвалення Гарадка ад нацысцкіх акупантаў.
— Абысці такую дату мы ніяк не маглі, асабліва ў Год міру і стваральнай працы, — дадае Ігар Іванавіч. — Гэтая тэма будзе адлюстравана як у канцэртных нумарах цырымоній адкрыцця і закрыцця Дня пісьменства, так і ў мерапрыемствах, якія будуць праводзіцца на калясцэнічных пляцоўках.
Дырэктар выдавецтва «Мастацкая літаратура» Аляксандр Бадак нагадвае пра яшчэ адзін буйны юбілей 2023‑га — 140‑годдзе з дня нараджэння класіка беларускай літаратуры Янкі Маўра:
— Мы прэзентуем адразу два выданні: «Янка Маўр. Аповесці. Апавяданні» і «Якуб Колас. Выбраныя творы ў 2 тамах». Імёны Маўра і Коласа часта стаяць побач, і гэта нездарма. Многія ведаюць, што ў свой час класікі ажаніліся: сын Якуба Коласа Міхась ажаніўся на дачцэ Янкі Маўра Наталлі. У Маўра і Коласа ёсць агульныя ўнукі і праўнукі, яны актыўна прымаюць удзел у мерапрыемствах, і, спадзяюся, што ў Гарадку чытачы змогуць з імі пазнаёміцца.
Акрамя таго, штогод «Мастацкая літаратура» выпускае кнігі, звязаныя з месцамі, дзе праходзіць свята. Сёлета светла ўбачыла шыкоўная навінка — перавыданне «Тараса на Парнасе».
— Акрамя самога верша (ён выдадзены як у арыгінале, так і ў перакладзе на рускую мову аднаго з лепшых расійскіх перакладчыкаў Міхаіла Лазінскага), у зборніку таксама прадстаўлены главы з кнігі Генадзя Кісялёва аб аўтарстве паэмы, нялёгкіх пошуках гістарычнай праўды і шматгадовай адданасці даследчыка абранай тэме, культурных сувязях народаў-суседзяў. Адзін з раздзелаў выдання таксама прысвечаны Гарадоцкаму краязнаўчаму музею, які аказаў нам вялікую падтрымку і прадаставіў матэрыялы, свзвязаныя з лёсам Канстанціна Вераніцына, — распавядае Аляксандр Бадак.
Чайная пауза
Старшыня Саюза пісьменнікаў Беларусі Аляксандр Карлюкевіч, у сваю чаргу, звяртае ўвагу на адзін з галоўных кніжных фаварытаў юбілейнага Дня беларускага пісьменства — фотаальбом «Ад Віцебска да Полацка. Падарожжа ў часе» з серыі «Бацькаўшчына. У пошуках страчанага». Гэта сумесны гісторыка-асветніцкі праект Міністэрства інфармацыі Беларусі і вядомага калекцыянера, лаўрэата прэміі Прэзідэнта «За духоўнае адраджэнне» Уладзіміра Ліхадзедава.— Гэты фотаальбом можна разглядаць як віртуальнае падарожжа ў часе, — упэўнены Аляксандр Мікалаевіч. — У калекцыі Уладзіміра Аляксеевіча ёсць паштоўкі з усіх рэгіёнаў Віцебшчыны. На іх можна знайсці нават тыя мястэчкі, гарадок і сядзібы, пра якія мала што вядома шырокай публіцы. Цяпер усе яны сабраны пад адной вокладкай. Гэта сапраўды ўнікальны матэрыял, ёнспатрэбіцца ў тым ліку краязнаўцам і экскурсаводам у іх працы.
Сам Уладзімір Ліхадзедаў, дарэчы, таксама рыхтуецца адсвяткаваць у Гарадку своеасаблівы юбілей — 20-годдзе праекта «У пошуках страчанага».
— Здаецца, яшчэ нядаўна я пачаў друкавацца на старонках «СБ», а ўжо 20 гадоў прайшло, — настальгуе Уладзімір Аляксеевіч. — Таму ў Гарадку я пастараюся паказаць усё тое, што ўдалося зрабіць за гэтыя два дзесяцігоддзі. Кніга «Ад Віцебска да Полацка. Падарожжа ў часе» сапраўды атрымалася знакавай. У ёй прадстаўлены кожныНацыянальны гістарычны архіў Беларусі ў Віцебскай вобласці, шмат фотаздымкаў публікуюцца ўпершыню. Безумоўна, нейкія раёны прадстаўлены шырэй, а дзесьці дарэвалюцыйных фатографаў увогуле не бачылі. Упэўнены, кніга стане падарункам не толькі для жыхароў Віцебскай вобласці, але і для рэспублікі ў цэлым.
За гэтыя гады, працягвае Уладзімір Аляксеевіч, у яго выйшла 50 кніг. Усе яны будуць даступныя чытачам на стэндзе праекта. Акрамя таго, на вялікім экране пакажуць матэрыялы, якія выходзілі ў Ліхадзедава на працягу 20 гадоў супрацоўніцтва з «СБ».
— Праект даўно перасягнуў рамкі газеты, пачаў развівацца ў зусім розных напрамках. Адным з такіх стаў «Друкарскі двор» з друкарскім станком, аналагічным таму, на якім друкаваў сваю Біблію Францыск Скарына. Станок, а таксама адноўленую на ім Біблію мы абавязкова пакажам гасцям стэнда, — абяцае калекцыянер.
А яшчэ будзе магчымасць зрабіць перапынак на чайную паўзу. Спецыяльна да Дня пісьменства на стэндзе прадставяць духмяную навінку — чай «Бацькаўшчына», ён надасць праекту асаблівы густ і зусім хутка будзе прадавацца па ўсёй краіне.Яшчэ адзін асаблівы падарунак кожнаму госцю — «стужка часу Бацькаўшчыны», якую можна павязаць на руку або ўпрыгожыць ёю машыну. Бо яна сімвал кансалідацыі ўсіх неабыякавых беларусаў, звяртае ўвагу намеснік міністра інфармацыі Ігар Бузоўскі:
— Мы хацелі прыдумаць нешта, што прыцягнула б увагу, стала б свайго роду апазнавальным знакам. Такая стужка ў якасці сувеніра будзе раздавацца ўсім жадаючым. Напярэдадні яе асвяцяць у храме ў Копысе, на радзіме Прэзідэнта. У аснове стужкі — нацыянальны арнамент, які выкарыстоўвалі ў сваіх вышыўках нашы бабулі і які крыху пазней упрыгожыў Дзяржаўны флаг Беларусі. Такім чынам мы падкрэслілі сувязь мінулага з сапраўдным і будучыняй.
Цырымонія адкрыцця XXX Дня беларускага пісьменства адбудзецца 2 верасня а 20:00. На ёй стануць вядомыя ў тым ліку імёны ўладальнікаў Нацыянальнай літаратурнай прэміі. Адкрыем сакрэт: усе шэсць пераможцаў — з рэгіёнаў, а гэта кажа пра тое, што літаратура сёння развіваецца не толькі ў Мінску."СБ"