Першая ў Беларусі гаспадарка па вырошчванні вугра створана ў Міёрскім раёне

Спецыялісты падлічылі: у Беларусі вугор водзіцца ў 48 азёрах, 37 з якіх знаходзяцца на тэрыторыі Віцебшчыны. Сярод іх – Важа, размешчанае на Мёршчыне. Калісьці вугор тут трапляўся часта, а ў апошнія гады практычна вывеўся. Вось і з'явілася думка ў дырэктара ААА «Актам» Анатоля Саўчука, які ўзяў у арэнду возера, запусціць у яго маленькіх вугроў. Пасовеціўся са знаўцамі, і высветлілася, што выжывальнасць шклападобных лічынак ікры – менш за 1%. А калі іх падгадаваць, вынік будзе добры. Склаў бізнес-план, які даказваў, што новая для Беларусі справа вельмі выгадная. Гэта пацвердзілі і спецыялісты, якія далі станоўчыя заключэнні, і з інавацыйнага фонду аблвыканкама рыбаводнай фермерскай гаспадарцы «Актам Фіш» былі выдзелены сродкі на закупку неабходнага абсталявання.

Унікальны праект рэалізуецца з вясны 2013 года. Яслі для вуграў абсталявалі ў аднапавярховым будынку. Тут для малькоў стварылі ўсе ўмовы. У двух памяшканнях размясцілі круглыя ​​басейны, звязаныя паміж сабой мноствам труб, па якіх цыркулюе вада. – Шкляных лічынак мы закупляем у Францыі, першая партыя да нас паступіла больш за два гады таму. Набылі каля 20 кг, выгадавалі 300, палову ўжо прадалі. Сёлеташняй восенню нашага вугра выпусцілі ў возера Нарач, – распавядае рыбавод Юлія Пішчало. Першапачатковы вага лічынкі 0,3 грама, яе трэба адкарміць (для выпуску ў свабоднае плаванне) да 20 грамаў. Працэс гэты няпросты. Перш за ўсё, неабходна выконваць патрэбны гідрахімічны рэжым. Малькі харчуюцца толькі ў цёплай вадзе, таму ў рэзервуарах падтрымліваецца пастаянная тэмпература – плюс 24 градусы. Кормяць вугроў збалансаванымі камбікормамі. Самых маленькіх – кожныя 3 гадзіны, калі падрастуць – 4 разы на суткі. Вугор – рыба донная, любіць цемру, таму памяшканні з басейнамі слаба асветлены, спецыяльныя бартакі рэзервуараў абараняюць ад сонечных прамянёў. Вада праходзіць некалькі стадый ачысткі. Спецыяльна для рыбнай фермы на беларускіх прадпрыемствах вырабілі неабходнае абсталяванне. – Вада цыркулюе па крузе. Перш чым трапіць у басейн з малькамі, прапускаецца праз некалькі фільтраў, якія пазбаўляюць яе ад жалеза, змякчаюць, асвятляюць.

У сістэме задзейнічана і біялагічная ачыстка: спецыяльныя бактэрыі вызваляюць ваду ад аміяку і нітрытаў. Затым вада ідзе на аэрацыю – насычаецца кіслародам, – тлумачыць Юлія. Яна ў сваёй справе спец, скончыла Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію, выбраўшы прафесію інжынера-тэхнолага прамысловай рыбаводства. Працу сваю любіць, даглядае за малькамі, як клапатлівая няня. – Яны ў нас пад кругласутачным наглядам. Наўсюды ўстаноўлены камеры, карцінкі выведзены на манітор. Уночы назірае дзяжурны, калі нешта не так – тут жа паведамляе, – распавядае Юлія. Пра сваіх падапечных яна ведае ўсё. Вугор – рыба незвычайная, не толькі знешне, але і ладам існавання. З'явіўся ён на Зямлі больш за 100 мільёнаў гадоў таму. Істота вельмі цягавітая, здольная жыць нават без вады пры невялікай колькасці вільгаці. Яшчэ адна асаблівасць – размнажаецца вугор у глыбокім і цёплым Саргасавым моры, якое абмывае берагі Паўночнай і астравы Цэнтральнай Амерык. Рыба меча ікру толькі раз у жыцці і пасля нерасту гіне. А лічынак магутнае цячэнне нясе да Еўропы. У канцы шляху (а ён расцягваецца на 3 гады) гэта ўжо маленькія шклападобныя празрыстыя вугры.

У 2008 годзе рыба была ўключана ў Чырвоную кнігу Міжнароднага саюза аховы прыроды як від на мяжы знікнення. У Беларусі аматарскае рыбалоўства вугра забаронена, а прамысловая здабыча вядзецца. Рыба лічыцца далікатэсам, асабліва цэніцца яна ў вэнджаным выглядзе. У крамах яе практычна не знайсці. Прычын некалькі: гэта хуткапсаўны прадукт з невялікім тэрмінам рэалізацыі, дарагі, ды і прапаноў ад пастаўшчыкоў амаль няма. Зніклі з паліц і кансервы «Вугор у желе», якія ў свой час выпускаў Браслаўскі рыба­завод. Адна з задач фермерскай гаспадаркі – захаваць і прымножыць бія­разнастайнасць воднай сістэмы Віцебшчыны. Акрамя падрастання вугра, тут збіраюцца заняцца і развядзеннем судака. І ў гэтай справе «Актам Фіш» будзе першапраходцам. Планы прадпрыемства ўпісваюцца ў падпраграму «Віцебскрыба» Рэгіянальнай праграмы інавацыйнага і інвестыцыйнага развіцця Віцебскай вобласці на 2011 – 2015 гады. Яе галоўная мэта – эканамічна выгаднае выкарыстанне вадаёмаў Прыдзвіння для задавальнення патрэб жыхароў у рыбе. У прыватнасці, дакумент прадугледжвае рост аб'ёмаў вытворчасці рыбнай прадукцыі за кошт укаранення новых сучасных тэхналогій, будаўніцтва індустрыяльных спецыялізаваных комплексаў і стварэння ўстановак замкнёнага водазабеспячэння для вырошчвання ласосевых, асятровых і са­мовых відаў рыб. Спецыялісты падлічылі: спажыванне рыбнай прадукцыі ў цэлым на душу насельніцтва па вобласці складае крыху больш за 17 кг у год, мінімальная ж норма – 19 кг. Дабраць многім хацелася б і вуграм, які, магчыма, у будучыні з'явіцца на прылаўках крам.

Таццяна Пастэрнак, "Віцебскія весці"

Фота Антона Сцепанішчава