Чаму малпа небяспечнейшая за мядзьведзя? Як журналіст даглядаў за жывёламі ў Віцебскім заапарку

Дырэктарка Віцебскага заапарка Ірына Арлова з радасцю адгукнулася на нашу прапанову напісаць пра працу людзей, якія даглядаюць жывёл.

- Лішнія рукі заўсёды дарэчы, тым больш што львы яшчэ не кармёжныя… Жартую, - дадала дырэктарка, бачачы, што адзін з добраахвотнікаў нервова закурыў. - За 20 гадоў існавання заапарка ніхто з работнікаў не пацярпеў. А вось некаторыя наведвальнікі - з-за ўласнай неасцярожнасці - сыходзілі з сінякамі і драпінамі.

- Шкада, - шапча мне на вуха фатограф. - Я думаў, атрымаюцца добрыя здымкі.

- Ірына Міхайлаўна, а можна вось гэты жартаўнік з камерай таксама будзе ўнутр клетак заходзіць, а не праз краты здымаць?

- Вядома.

Не так страшны чорт...

Мы прыйшлі ў заапарк у панядзелак. Аказваецца, тут гэта таксама цяжкі і напружаны дзень, які па-армейску можна назваць ПХД (паркава-гаспадарчы). Ён прызначаны для навядзення парадку на тэрыторыі і ў вальерах пасля выходных, калі заапарк наведвае шмат людзей.

Таму мне трэба будзе прыбіраць экскрыменты ў клетках, чысціць сеткі, насесты, розныя дэкаратыўныя прадметы.

Перш за ўсё апранаем спецадзенне: калі птушка мяціць цябе, гэта, вядома, да грошай, але, улічваючы колькасць птушак у заапарку, давялося б працаваць толькі на замену сваіх рэчаў.

Цяпер – да асноўных абавязкаў работнікаў па доглядзе за жывёламі. Іх няшмат, гэта ўборка і падтрыманне чысціні ў вальерах, клетках і тэрарыумах, а таксама кармленне гадаванцаў.

Пры ўборцы трэба выконваць тэхніку бяспекі, ведаць звычкі і характар жывёл, каб не выклікаць іх агрэсію і не прычыніць нязручнасць. Але галоўнае – падапечных трэба любіць.

Ідзём да вальераў. Без інструктажу ў клеткі і вальеры не пускаюць. Ірына Арлова распавядае нам асноўныя правілы паводзінаў побач з жывёламі і ўручае шанцевы інструмент з анучай.

Заходзім у прасторны вальер з чаплямі і бакланамі. Яны адразу ўзлятаюць на жэрдкі ў процілеглым вугле і з цікавасцю назіраюць за маімі маніпуляцыямі. Чышчу сачком штучны сажалку ад смецця, прыбіраю бруд з драўляных прадметаў і камянёў. Кожны рэзкі рух пернатыя ўспрымаюць як патэнцыйную небяспеку, з абурэннем пляскаюць крыламі і пералятаюць з месца на месца.

Работа манатонная, але калі ўзяўся за гуж - не кажы, што не дуж.

Наступны вальер – з дзікабразамі. Яны спяць ва ўкрыцці, але, пачуўшы нашы крокі, выходзяць на свежае паветра, абнюхваюць мае ногі і не адыходзяць ад мяцёлкі, што снуе туды-сюды па падлозе. Ірына Міхайлаўна просіць не забываць, што ў замежных вожыкаў вострыя і доўгія іголкі, якія яны пускаюць у ход у выпадку небяспекі, ашчэцініўшыся і скачучы назад. Таму рэкамендуе працаваць плаўна, не старанна.

Ідзём знаёміцца ​​з ільвом і мядзведзем. На час уборкі іх замыкаюць у спецыяльныя клеткі, так што знаходзіцца на іх тэрыторыі не небяспечней, чым побач з чарапахамі. Але не будзе лішнім яшчэ раз пераканацца ў надзейнасці засцерагальнікаў.

Асабліва асцярожным варта быць з мядзведзем: яго пярэднія лапы падобныя на рукі - спрытныя і шматфункцыянальныя. Хіжак можа лёгка адсунуць ручку засаўкі, пакінутую па недбайнасці навідавоку.

А вось быць побач з насухамі ўсё роўна, што з катамі. Яны мілыя і лашчацца. Але не варта забываць пра іх вострыя зубы і кіпцюры ў некалькі сантыметраў. Тое ж можна сказаць і пра папугаяў - яны гатовыя сесці табе на галаву, каб прыцягнуць увагу.

З кайманам і пітонам цяжэй. Але ёсць хітрасці, якія ўбяспечаць уборку ў іх тэрарыумах. Кракадзіл не здольны скакаць уверх, таму вадаём чысціцца шчоткай зверху. А змяя халаднакроўная, таму загадзя трэба выключыць лямпы, каб яна стала пакласцістай.

Самым небяспечным аказалася зносіны з малпамі. Яны свавольныя, і кожны погляд на сябе ўспрымаюць як агрэсію. Гэтыя жывёлы нападаюць натоўпам. І абараняцца бескарысна, лепш сесці на кукішкі і закрыць галаву.

Ірына Міхайлаўна ў іх вальеры не адыходзіць ад нас ні на крок і пастаянна нагадвае: "Не глядзі на іх, не звяртай увагі". Зрабіць гэта цяжка: адчуваеш на сабе дзясятак вачэй, і хочацца пераканацца, што табе нічога не пагражае. Але ўсё абышлося.

Усё геніяльнае проста

Пасля ўборкі - кармленне жывёл. Меню для гадаванцаў уключае ўсе неабходныя для жыцця і здароўя рэчывы. Прыгатаванне ежы практычна заўсёды абмяжоўваецца толькі нарэзкай, без варэння або смажання.

Браты нашы меншыя дзеляцца на мясаедаў і вегетарыянцаў. Але ў кожнай групе можна вылучыць мноства тыпаў - у адпаведнасці з любімай ежай і спосабам яе ўжывання. Калі дабрадушная ласіха слініцца ў чаканні ахапка маладых галінак, то ў соннага пітона вочы загараюцца пры выглядзе жывога труса. Свежаму мясу будуць таксама рады прадстаўнікі сямейства каціных і кракадзілавы кайман. Папугаяў кормяць збожжам, а малпаў — садавінай.

Словамі не перадаць галоўнае - адчуванне, калі бачыш, як жывёла непадробна радуецца і дзякуе. Так, неўгамонныя носухі асцярожна, каб не закрануць твае пальцы, ласуюць сухофруктамі, а зубр дае сябе пагладзіць рабочаму, які прынёс вязанку лістоты.

Асцярожна - чалавек!

Пасля ўборкі і кармлення заапарк адкрываюць для наведвальнікаў. Цікавасць, якую праяўляюць віцябляне і госці горада да ўстановы, цешыць Ірыну Арлову. Але не ўсе наведвальнікі ўмеюць сябе тут паводзіць, і работнікам заапарка даводзіцца адцягвацца ад сваіх непасрэдных абавязкаў, каб захаваць гадаванцаў здаровымі.

- У многіх адсутнічае мінімальная культура паводзінаў у заапарку, - паведамляе Ірына Міхайлаўна. - Нягледзячы на тое, што ўсюды вісяць забаронныя таблічкі, жывёл спрабуюць накарміць, пагладзіць або схапіць за рогі. Гэта не толькі небяспечна для саміх аматараў маляўнічых фотаздымкаў, але і раздражняе і турбуе звяроў.

За дзесяць хвілін, пакуль мы ішлі па заапарку, дырэктар тройчы зрабіла заўвагі наведвальнікам. Яны совалі чыпсы і попкорн у клеткі, а побач з апартаментамі зубра валялася скарынка ад банана.

Яшчэ аднаго парушальніка парадку заспелі ля тэрарыума з кракадзілам. Мужчына стукаў па шкле, каб драпежнік выпоўз з вады для добрага кадра, нягледзячы на папераджальныя шыльдачкі і не думаючы пра наступствы (разбітае шкло і адкушаныя рукі).

- А калі вас разбудзяць у тры гадзіны ночы, каб спытаць, ці не спіце вы, вам будзе прыемна?

- Гэта іншая справа, бо я прыйшоў сюды адмыслова, каб убачыць яго ў стане бадзёрасці, - апраўдваецца ён.

- Але ён жа не акцёр ці мадэль…

- А я заплаціў грошы.

Іншыя тлумачаць свае ўчынкі так: "Калі мы не пакормім, яны тут ад голаду памруць", "Я сам за сваю бяспеку ў адказе", "Хачу і чапаю" і г.п.

Часам заўвагі персаналу наогул успрымаюцца варожа: "Хто вы такія, каб мне паказваць?", "За свае грошы я магу рабіць усё, што заўгодна". Зразумела, да выкліку міліцыі работнікі справы стараюцца не даводзіць, але згладжваць канфлікты нялёгка.

* * *

Нягледзячы на складанасць і аднастайнасць працы, развітвацца з жывёламі не хацелася. Яны падарылі нам шмат станоўчых уражанняў і навучылі быць прасцейшымі - радавацца малому і не саромецца эмоцый.

Алег Шведаў, "Віцебскія весці"