Амаль 80% дзяцей Віцебшчыны сёння наведваюць дзяржаўныя дашкольныя ўстановы
Чаму прыватны бізнес не ідзе ў гэтую сферу, які ўзровень педагогаў, што дапамагаюць малышам рабіць першыя крокі ў навучанні, чаго хочуць іх бацькі і што на дадзены момант можа прадаставіць дзяржава, карэспандэнту «ВВ» распавяла галоўны спецыяліст упраўлення адукацыі аблвыканкама Таццяна Ульянава.
– Яна прадстаўлена 615 установамі, якія рэалізуюць праграму дашкольнай адукацыі. Непасрэдна дзіцячых садкоў 438, у тым ліку 9 дашкольных цэнтраў развіцця, 5 садкоў санаторнага тыпу, 4 спецыяльныя ўстановы, дзе навучаюцца дзеці з асаблівасцямі псіхафізічнага развіцця. Астатнія 177 – вучэбна-педагагічныя комплексы (садкі-школы). Цяпер дашкольныя ўстановы наведвае каля 49 тысяч дзяцей да шасці гадоў.
– Апошнім часам, на шчасце, назіраецца рост нараджальнасці. Ці дастаткова месцаў у дашкольных установах?
– Штогод у вобласці нараджаецца каля 13 тысяч дзяцей. Дзякуючы ўкараненню новых формаў дашкольнай адукацыі, як, напрыклад, груп выходнага дня, часовага знаходжання, адаптацыйных груп, сезонных і гульнявых пляцовак, 79% дзяцей наведваюць садкі, якія цалкам спраўляюцца з узрастаючай колькасцю выхаванцаў. Пры дзяржаўным нарматыве забяспечанасці месцамі ў дашкольных установах 85% ад колькасці дзяцей да шасці гадоў абласны паказчык – 95%. Некаторая напружанасць адчуваецца толькі ў дзіцячых садках крокавай даступнасці, асабліва ў новых мікрараёнах.
– Лічбы ўражваюць, але ці не азначае гэта, што месцы для дзяцей у садках з'яўляюцца за кошт перапоўненасці груп?
– У пэўнай ступені гэта сапраўды так. Аднак сітуацыя некрытычная. Хоць ёсць дашкольныя ўстановы, у якіх групы складаюцца з 28-29 выхаванцаў пры нарматыве не больш за 20 чалавек. Гэта вымушанае выключэнне і назіраецца толькі ў жылых мікрараёнах. Выбар дашкольных устаноў у бацькоў ёсць заўсёды, але большасць хоча наведваць сады каля дома, нягледзячы на тое, што яны часам перапоўненыя. Становішча можа выправіць толькі будаўніцтва новых устаноў, што на Віцебшчыне робіцца і будзе рабіцца.
– Але гэта дорага і займае працяглы час. Як вы думаеце, чаму да гэтага часу ў вобласці няма прыватных дашкольных устаноў?
– Упраўленне адукацыі заўсёды адкрыта для прапаноў прыватных, нават замежных, інвестараў, але пакуль ініцыятыву ніхто не праяўляе. Патлумачыць гэта, напэўна, можна тым, што зараз прасцей зарэгістравацца ў якасці індывідуальнага прадпрымальніка і прадастаўляць паслугі, напрыклад, па арганізацыі гульнявой, развіваючай дзейнасці для дзяцей,
паслугі няні і так далей. Тым больш для гэтага з боку ўпраўлення адукацыі ніякіх узгадненняў не патрабуецца, не ў нашай кампетэнцыі і кантроль за такой працай з дзецьмі.
Але прадпрымальніцтва далёка ад дашкольнай установы як навучальнага комплексу, дзе рэалізуецца праграма дашкольнай адукацыі, працуюць кваліфікаваныя спецыялісты, арганізавана якаснае харчаванне і так далей. Для яго стварэння патрэбныя грошы, якія наўрад ці акупяцца хутка, і бізнесмены гэта выдатна разумеюць.
– Але ў суседняя Расіі мноства міні-дзіцячых садкоў у кватэрах, на першых паверхах шматпавярховікаў…
– Гэта зусім не панацэя. У Беларусі перавага аддаецца дзяржаўнай дашкольнай адукацыі, будуюцца сучасныя дзіцячыя садкі – з прасторнымі спартыўнымі і музычнымі заламі, басейнамі. У вобласці зараз узводзіцца чатыры такія аб'екты (у Віцебску, Глыбокім, Аршанскім раёне).
– Многія бацькі перажываюць, што ў перапоўненых групах іх дзецям можа ўдзяляцца недастаткова ўвагі. Наколькі гэта абгрунтавана?
– Шмат што залежыць ад майстэрства педагога. Рэсурс дзіцячых садкоў сёння дазваляе складаць планы працы так, каб увагі хапала ўсім. У прыярытэце асобасна-арыентаванае навучанне, індывідуальны падыход да выхавання. Акрамя таго, ва ўсіх дашкольных установах па запытах бацькоў прадастаўляюцца адукацыйныя паслугі звыш базавых, у тым ліку на платнай аснове. Пры неабходнасці нават арганізуецца навучанне на даму. З іншага боку, хто сказаў, што выхаванне калектывам і ў калектыве – гэта дрэнна, асабліва для маленькіх дзяцей?
– Як вы ацэньваеце прафесійны ўзровень педагогаў-дашкольнікаў? Ці па-ранейшаму існуе іх нехватка?
– Дзякуючы павелічэнню набору па спецыяльнасці «Дашкольная адукацыя» ў ВДУ імя П. Машэрава пытанне з забеспячэннем кадрамі вырашаецца больш эфектыўна. Сёлета гарадскія дашкольныя ўстановы ўкамплектаваны спецыялістамі цалкам, ёсць праблемы толькі ў сельскай мясцовасці, ды і то не паўсюль. Справа ў іншым. Пакуль толькі 39% выхавальнікаў вобласці маюць спецыяльную дашкольную адукацыю, як таго патрабуе заканадаўства. Гэта значыць, што педагогі іншых спецыяльнасцей (акрамя пачатковых класаў) без адпаведнай перападрыхтоўкі не маюць перспектыў для росту: не могуць павышаць сваю кваліфікацыйную катэгорыю, губляюць у заработнай плаце. Але Міністэрства адукацыі ў гэтым плане займае цвёрдую пазіцыю, і змен чакаць не варта. Я лічу гэта апраўданым, калі гаварыць пра якасць адукацыі і бяспеку дзяцей. Чаму выхавальнік дзіцячага садка не прэтэндуе на працу настаўніка-прадметніка, а, напрыклад, матэматык можа працаваць у дашкольнай сферы, дзе зусім іншая спецыфіка?
Таму мы арыентуем выхавальнікаў садкоў без спецыяльнай адукацыі на перападрыхтоўку, завочную форму атрымання вышэйшай дашкольнай адукацыі. За апошнія некалькі гадоў яе ўжо прайшлі каля 300 педагогаў. На працягу блізкага часу, думаецца, сітуацыя выраўнуецца. Зараз у дзіцячых садках Віцебшчыны працуе больш за 7 тысяч педагогаў, 54% з іх з вышэйшай і першай кваліфікацыйнымі катэгорыямі, сярэдні ўзрост выхавальнікаў – каля 40 гадоў.
– У апошнія гады імідж прафесіі настаўніка павышаецца разам з зарплатай. Ці можна сказаць такое пра выхавальнікаў?
– Мяркуючы па тым, што ў гарадах у дзіцячых садках няма вольных вакансій, прафесія выхавальніка – не самая дрэнная для жанчыны. Хоць зарплата, вядома, пакідае жадаць лепшага: у сярэднім каля 3,2 млн рублёў у месяц. Яна можа быць больш за кошт увядзення надбавак за кантракт, аказання педагогамі платных адукацыйных паслуг, павышэння кваліфікацыйных катэгорый, выкарыстання магчымасцей Дэкрэта Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь №29.
– Педагогі часта скардзяцца на загружанасць паперамі. Як з гэтым ідуць справы ў дзіцячых садках?
– Калі шчыра, то гэта ініцыятыва асобных дашкольных устаноў. Сёння Міністэрствам адукацыі дакладна вызначаны дакументаабарот.
– Ці будзе павышацца кошт знаходжання дзяцей у садку?
– У нас сацыяльная дзяржава, і наўрад ці дзіцячы сад калі-небудзь стане ў гэтым дачыненні недаступным для большасці сем'яў. Бацькі аплачваюць толькі кошт прадуктаў, прычым зараз уведзена дыферэнцыраваная аплата за харчаванне. Па жаданні можна адмовіцца ад падвячорку або вячэры і заплаціць менш, але пры гэтым нельга забываць пра здароўе дзіцяці. У месяц у сярэднім зараз выходзіць каля 600 тысяч рублёў. З дзяржаўнага бюджэту фінансуюцца ўсе камунальныя паслугі, зарплата работнікаў і многае іншае. Поўны кошт утрымання дзіцяці ў садку складае прыкладна 2,2 млн рублёў штомесяц.
– Як упраўленне адукацыі ставіцца да так званых добраахвотных бацькоўскіх узносаў, спонсарскай дапамогі? Наколькі яны неабходныя?
– Ключавое слова тут – добраахвотнасць. Пытанні дадатковага фінансавання вырашаюцца органамі самакіравання, да якіх адносяцца апекунскі савет і бацькоўскі камітэт. Супрацоўнікі дзіцячых садкоў не маюць права нешта навязваць. З іншага боку, варта разумець, што дашкольная ўстанова – гэта не толькі памяшканне асобнай дзіцячай групы, але і тэрыторыя, калідоры, дах і гэтак далей. Штогод абласны і мясцовыя бюджэты выдзяляюць мільярды рублёў на падтрыманне ўсяго гэтага ў годным выглядзе. Шмат што робіцца ў садках за кошт сродкаў, атрыманых ад аказання адукацыйных паслуг на платнай аснове. Іншая справа, калі гэта тычыцца навучальных прыналежнасцей, дапаможнікаў для індывідуальнай працы з дзецьмі.
– Наколькі хварэюць дзеці, якія наведваюць дзіцячыя садкі?
– Паводле статыстыкі, у мінулым навучальным годзе кожны выхаванец у сярэднім прапусціў 4,4 дня ў месяц (па рэспубліцы – 4,5). У 2013 – 2014-м абласны паказчык быў 4,9. Цяпер у садках шмат што робіцца ў сферы здароўезберагальных тэхналогій, вялікую ролю адыгрываюць збалансаванае рацыянальнае харчаванне, аздараўленчыя працэдуры, аптымальная навучальная нагрузка, фізічнае развіццё і рухальная актыўнасць дзіцяці. Таму ёсць і вынік.
– Якім, на ваш погляд, павінен быць ідэальны дзіцячы садок?
– Можна шмат гаварыць аб выдатнай матэрыяльна-тэхнічнай базе, сучасным абсталяванні, развіваючых цацках, але я перакананая, што ўсё ж галоўнае – гэта кваліфікаваныя, якія любяць дзяцей педагогі. Бо ў дашкольным узросце важны не столькі аб'ём ведаў, колькі развіццё ўсіх псіхічных працэсаў і асобы дзіцяці ў цэлым. Калі ў дзіцячым садку педагог навучыць маленькага чалавека пазнаваць свет, то дзіця вырасце паспяховым.
Аляксандра Кутынко, фота аўтара. «Віцебскія весці».