Пад Віцебскам збіраюць цудоўны ўраджай з бахчы і вінаграднай плантацыі
У самым паўночным рэгіёне Беларусі выгадавалі першы ўраджай дынь і кавуноў, цяпер пашыраюць вінаградныя плантацыі.
Чалавек без радзімы — як неба без сонца. Дземіко Надзірашвілі ўжо даўно лічыць сябе вельмі багатым чалавекам — у яго ажно дзве радзімы, дзве дачкі і трое ўнукаў. Да 18 гадоў выхоўваўся ў Грузіі, дзе ў дзядулі быў вялікі вінаграднік. Дземіко Шотаевіч успамінае, што на дабраславёнай зямлі лаза расла практычна на камянях і давала дзіўны ўраджай сакавітых сонечных ягад.
— Акрамя вінаградніка ў дзядулі быў яшчэ і яблыневы сад, — распавядае Дземіко Надзірашвілі. — Я добра памятаю, як у яго куплялі яблыкі рускія салдаты, у пасылках адпраўлялі пачастункі дадому. Цяпер у Беларусі смачнымі, добра захоўваюцца ўсю зіму чырвонабакімі яблыкамі ўжо нікога не здзівіш. Так, можа быць, гэтая зямля здольная на значна большае, чым мы ад яе традыцыйна просім?
Менавіта жаданне пазнаць непазнанае, больш дэталёва на практыцы вывучыць магчымасці мясцовага клімату, ды і проста звычка заваёўваць яшчэ не заваяваныя вышыні падштурхнула энтузіяста з грузінскімі каранямі да спробы "змясціць" кліматычныя паясы. Вядомы ў вобласці і краіне кіраўнік СПК "Альгоўскае", які адпрацаваў пасля заканчэння Віцебскага ветэрынарнага інстытута на віцебскай зямлі ўжо 40 гадоў (у тым ліку кіраўніком — 20 гадоў), упэўнена пайшоў па эксперыментальным шляху. Яго інтарэсы, як аказалася, цесна пераплеліся з інтарэсамі сапраўднага члена Міжнароднай асацыяцыі вінаградароў і вінаробаў паўночных краін Віктара Кухарэва, у якога на Віцебшчыне маецца дача. Ад захопленага майстра вінаграднымі справамі да таго часу "заразіліся" ўжо дзясяткі мясцовых жыхароў, за чаранкамі прыязджалі людзі за сотні кіламетраў. Адным словам, альгоўская зямліца і людская псіхалогія даўно былі гатовыя да таго, каб пры дапамозе клапатлівых рук і гарачых сэрцаў працаўнікоў гаспадаркі напоўніць спрадвечна паўднёвую ягаду патрэбнай колькасцю цяпла і сонца...
Эксперымент — значыць, эксперымент. Побач з цяпліцамі паўтара года таму высадзілі чаранкі вінаграду і на адкрытай пляцоўцы. Дзіўна, але нават без хованкі саджанцы паспяхова перазімавалі і цяпер набіраюцца сіл для таго, каб у наступным сезоне даць салідны ўраджай ягад. А вось у цяпліцы размясціліся больш моцныя, з моцнай каранёвай сістэмай "падлеткі", якія ўжо сёння здзіўляюць буйнымі шматкілаграмовымі гронкамі. Вось "архідея", "мара", "пяшчота" і іншыя гатункі, над якімі добра "пачараваў" Віктар Кухараў, змяшаўшы такі дзіўны водар і такі смак, што можна азірнуцца: а ці сапраўды я ў Беларусі знаходжуся? Ягады бурштынавыя, вішнёвыя, зялёныя, бардовыя, фіялетавыя… Заўсёды лічыла, што смак вінаграду аднолькавы: крыху больш ці крыху менш салодкі. А тут — сапраўдны "парфума ад Шанель": ні адзін гатунак ніяк не пераблытаеш з іншым. Адрозненні — каласальныя, а вось падабенства адно: незабыўна смачна! Асабліва ўразіў "белы жэмчуг" з яркім адценнем муската. Еў бы сабе ды еў…
— У агульнай складанасці ў нас апрабуецца 40 гатункаў (300 кустоў) вінаграду, спецыяльна раянаваных для Віцебскай вобласці. Яны розныя як па смакавых характарыстыках, так і па тэрмінах паспявання, — дзеліцца тэхналогіяй вырошчвання начальнік цяпліцы Віктар Філіпкоў. — Цікава, што, займаючыся вінаградам, ва ўмовах паўночнага рэгіёну краіны і выкарыстоўваючы розныя гатункі, можна забяспечваць сябе ягадай уласнага вытворчасці з ліпеня па верасень.
— Вось, паглядзіце, які вырас "талісман", — уключаецца ў размову аграном Дзмітрый Груца, паказваючы на цяжкія буйныя гронкі ягады, што пераліваецца сокам. — Гэта чыста жаночы сорт. А побач мы спецыяльна высадзілі мужчынскі "кішміш". З дапамогай пальчаткі я вясной уласнаручна рабіў пераапыленне. А калі б гэтыя гатункі раслі паасобку, то абодва сталі б "кішмішам". Дзіўная гэтая навука — вінаградарства…
І сапраўды, дзіўная. Той жа "талісман", аказваецца, можа даваць ягады вагой да 22 грамаў! Вось чаму так гнуцца далікатныя на выгляд галінкі лазы…
— Вінаградныя плантацыі будзем пашыраць, — сцвярджае Дземіко Надзірашвілі. — У гэтым сезоне збяром каля тоны вінаграду, але гэта толькі пачатак. Што будзем з ім рабіць? Дамо экалагічна чыстую і смачную прадукцыю нашым жыхарам, з усімі ахвотнымі падзелімся чаранкамі. Ніякіх грандыёзных эканамічных праектаў рэалізоўваць у гэтым напрамку не збіраемся. Вінаград — культура аматарская, для душы. Галоўнае, што яго папулярнасць узрастае на віцебскай зямлі, ім упрыгожваюць сядзібы, робяць смачнае хатняе віно, выкарыстоўваюць у якасці экзатычнага пачастунку для гасцей. Хобі — гэта заўсёды добра, чалавек павінен умець адпачываць плённа…
Сёння СПК "Альгоўскае" — галоўны пастаўшчык агародніны, бульбы, зеляніны, бахчавых культур і іншых прадуктаў на сталы гараджан. Тут вырошчваюцца морква, буракі, капуста, цыбуля, часнык, гарбузы, кабачкі, пятрушка, кроп, каляндра, базілік, мята, саджанцы пладовых дрэў, туі, кветкі, клубніцы, маліны і многае-многае іншае. Прасцей пералічыць, што не апрацоўваецца на землях гаспадаркі.
У гэтым годзе спіс папоўніўся: на адкрытым грунце тут паспявалі сапраўдныя кавуны і дыні.
— У рамках спецыяльнага задання мы выпрабоўвалі турэцкае насенне кавуна і дыні. Дыня аказалася злёгку капрызнай, а вось кавуны парадавалі — іх сакавітая, зярністая мякаць зусім не саступае паўднёвым канкурэнтам, — дзеліцца ўражаннямі загадчык Віцебскага агародніннага сартавыпрабавальнага ўчастка, які належыць Дзяржаўнай інспекцыі па выпрабаванні і ахове сартоў раслін, Віктар Корсак. — Наш участак базаваецца тут, у СПК "Альгоўскае", а таму і з "экзотыкай" працуем сумесна са спецыялістамі гаспадаркі. Турэцкі кавун здзівіў — даў прыкладна па 150 на сотку цалкам салідных па вазе ягад, ураджайнасць склала каля 700 цэнтнераў з гектара.
Што ж, стэрэатыпы руйнуюцца майстэрствам. А яшчэ — адказным стаўленнем да справы кожнага чалавека, які працуе ў сельгаспрадпрыемстве. Ужо традыцыйна "Альгоўскае" атрымлівае найвышэйшыя ў вобласці намалоты збожжа. Сёлета, як расказаў галоўны аграном гаспадаркі Дзяніс Бераснёў, напрыклад, трыцікале дало 66 цэнтнераў з гектара, агульная ўраджайнасць збожжавых склала 49 цэнтнераў з гектара. Хлебнае поле ў "Альгоўскага", нягледзячы на агароднінную спецыялізацыю, немаленькае — 2,2 тысячы гектараў. А гародніны тут атрымліваюць па 700-750 цэнтнераў з гектара. Сапраўдная фабрыка раслінаводства. Выдатная беларуская фабрыка з грузінскім шармам.
Алена Бегунова, Рэспубліка