Партрэт мастака на пяску і новыя экспанаты. Віцебскі музей Марка Шагала адзначыў сваё 25-годдзе

Музей Марка Шагала – брэнд Віцебска, дзякуючы якому пра беларускі горад ведаюць далёка за межамі краіны. Нярэдка прыхільнікі мастацтва з розных куткоў свету адмыслова прыязджаюць, каб на свае вочы убачыць малую радзіму, дом мастака, якія адлюстраваны на яго працах. Ні адна турыстычная група ці замежная дэлегацыя падчас знаёмства з городам на Дзвіне не ўпускае магчымасць наведаць музей Марка Шагала, які мінулай пятніцай адзначыў сваё 25-годдзе. За гэты час установе культуры удалося зрабіць, здавалася б, немагчымае.

Пачыналася ўсё з таго, што група віцебскай творчай інтэлігенцыі, у тым ліку вядомы паэт Давід Сімановіч, выступіла з ініцыятывай аб вяртанні імя Шагала на яго радзіме. У 1991 годзе гарвыканкам прыняў рашэнне аб увекавечанні памяці, выстава, прысвечаная Шагалу, а яшчэ праз пяць гадоў праведзена рэстаўрацыя дома на Пакроўскай, створана пастаянная экспазіцыя. За чвэрць стагоддзя віцебскі музей стаў цэнтрам па вывучэнні і папулярызацыі шагалаўскай тэмы, уладальнікам унікальнай калекцыі графікі знакамітага земляка і найбагацейшай бібліятэкі пра яго творчасць.

Сёння ў фондах музея – 300 графічных работ Марка Шагала, 200 твораў прадстаўнікоў еўрапейскага авангарда, каля 6 тысяч кніг і розных выданняў пра жыццё, творчасць майстра і мастацтва XX стагоддзя. Прычым усё гэта – падарункі мецэнатаў і прыхільнікаў таленту ўраджэнца Віцебска з сусветным імем і прызнаннем. Палову графікі мастака, якой цяпер размяшчае музей, перадалі ўнучкі мэтра, з якімі ўдалося наладзіць сувязь у першыя гады працы ўстановы.

- Музей Марка Шагала, на мой погляд, трымаецца на двух слупах, – кажа старшыня апекунскага савета Людміла Хмяльніцкая. – Першы – дом-музей мастака. Гэта родныя сцены, дух тых часоў, якія прыцягваюць турыстаў. Другі – навуковая дзейнасць. За 25 гадоў установе удалося зрабіць сабе імя ў навуковым свеце, шмат у чым дзякуючы таму, што ў 1991 годзе прайшлі першыя, тады яшчэ Усесаюзныя Шагалаўскія чытанні. Зараз вельмі запатрабаваны працы пра тую частку біяграфіі мастака, якая была вядома менш

усё, а менавіта ранні перыяд, да яго пераезду ў Францыю. Гэтая тэма працягвае распрацоўвацца супрацоўнікамі музея. Асабліва прыемна, калі ў сур'ёзных навуковых даследаваннях спасылаюцца на нашы публікацыі.

І на гэтым віцебскі музей – малады і поўны творчай фантазіі, як і карціны мастака, будзем спадзявацца, не спыніцца. Як дакладна заўважыла Людміла Уладзіміраўна, 25 гадоў – пэўны мяжа: чалавек сфарміраваўся, стаў на ногі, а як ён будзе расці далей – справа будучыні.    

Так, ужо да дня нараджэння фонды папоўніліся рэчамі, звязанымі з юнацтвам Марка Шагала. Мастак-экспазіцыянер Юрый Чарняк, які займаўся ў свой час афармленнем дома-музея на Пакроўскай, перадаў экспанаты, знойдзеныя падчас рамонтных работ за два тыдні да яго адкрыцця. Асколкі бітага посуду і жоўтай тынкоўкі, падкоўка, бронзавая дзвярная ручка, охра ў гаршку – тое, што захавалася пасля траплення снарада ў дом у гады вайны. Гэтыя артэфакты былі вынятыя з склепа, які знаходзіўся пад кухняй і засыпаны новымі гаспадарамі.

Музей Марка Шагала ў Віцебску заўсёды ўмеў здзівіць не толькі прыезджых гасцей, але і мясцовых жыхароў, якія не раз бывалі ў доме-музеі і арт-цэнтры. Не выключэннем стаў і святочны вечар з нагоды круглай даты, які сабраў неабыякавых людзей, прадстаўнікоў улады, калег і сяброў, многія з якіх былі сведкамі станаўлення ўстановы. Гукі скрыпкі, тэатральнае прадстаўленне і пясчанае шоу, у якім пазнаваліся вехі жыцця віцебскага генія, вобразы яго карцін. Усё гэта вяртала ў стары Віцебск, які любіў Марк Шагал і праслаўляў на ўвесь свет у сваіх карцінах.

Акрамя таго, у гэты дзень у Арт-цэнтры адкрылася выстава, прысвечаная юбілею музея. У экспазіцыі прадстаўлены ўсе асноўныя этапы станаўлення і дзейнасці ўстановы: гісторыя яго стварэння, рэстаўрацыя дома-музея на Пакроўскай, фарміраванне калекцыі і бібліятэкі, дарыльшчыкі і мецэнаты, Шагалаўскія чытанні, пленэры і многае іншае.    

Наталля РЫЖКОВА, фота аўтара. «Віцебскія весці».