Старшыня камітэта па архітэктуры і будаўніцтве Віцебскага аблвыканкама: «Будаваць сталі больш і лепш»
Свайго часу мяне ўразілі выказванні паэта Андрэя Вазнясенскага пра свайго выкладчыка ў Архітэктурным інстытуце. Педагог казаў: каб пачаць працу над праектам, трэба расчарціць глобус на квадраты і ўпісаць у яго будучы будынак. І Аляксандр Аляксандравіч пачаў нашу гутарку прыкладна з такой жа думкі:
– Мы знаходзімся ў цэнтры Еўропы, і архітэктура павінна адпавядаць нашаму геапалітычнаму становішчу. За апошнія гады населеныя пункты Віцебскай вобласці значна змяніліся. Гэта адзначаюць усе, хто прыязджае ў нашы краі, але галоўнае ўсё ж – ацэнка мясцовых жыхароў. Бо ўсё, што робіцца ў будаўнічай галіне, нацэлена на стварэнне камфортных умоў жыцця. Асаблівую ўвагу надаюць сацыяльнай сферы. Інвестыцыйная праграма развіцця вобласці накіравана на ўзвядзенне сацыяльна значных аб'ектаў: школ, дзіцячых садкоў, паліклінік, бальніц і г. д. Шмат што ў гэтым плане зроблена ў межах падрыхтоўкі да абласных фестываляў-кірмашоў працаўнікоў вёскі «Дажынкі». Так, толькі за апошнія тры гады ў Дубровне прыведзены ў належны стан дзіцячыя садкі, школа, бальніца. У Верхнядзвінску акрамя мадэрнізацыі існуючых будынкаў, аб'ектаў інжынернай і транспартнай інфраструктуры пабудаваны жылы дом і фізкультурна-аздараўленчы цэнтр. Дастойны еўрапейскі выгляд набыў Браслаў. Кіраўніком дзяржавы дадзена даручэнне кожны год прыводзіць у парадак па два малыя населеныя пункты. Высокую ацэнку Прэзідэнта Беларусі атрымала добраўпарадкаванне Копысі на Аршаншчыне. Сучасны аблік набылі Бальбасава і Езярышча. Акумуляцыя рэсурсаў дазваляе значна змяніць населеныя пункты. Жыхары задаволены, госці адзначаюць абнаўленні.
– Калі вы ўжо пачалі гаварыць пра адрэзак у тры гады, давайце яго возьмем за аснову. Напэўна, цяжка пералічыць усе сацыяльныя аб'екты, пабудаваныя за гэты час, назавіце галоўныя, самыя значныя для жыхароў вобласці.
– Зручней гэта зрабіць па гадах. У 2017-м у Глыбокім пабудаваны дзіцячы сад на 200 месцаў, які складаецца з медыцынскага, харчовага, эстэтычнага блокаў, фізкультурна-аздараўленчага з басейнам. Трохпавярховы яслі-сад з басейнам, трэнажорнай і музычнай заламі, гульнявымі пляцоўкамі ўзведзены ў Оршы ў маладым мікрараёне Задняпроўе-5. Ва Ушачах адкрылі унікальны па сваім функцыянальным прызначэнні і ўкамплектаванасці фізкультурна-аздараўленчы комплекс, дзе ўжо праводзяцца спаборніцтвы міжнароднага ўзроўню. Знакавыя аб'екты 2018 года: цэнтральная раённая бальніца ў Мёрах і тэрапеўтычны корпус Аршанскай гарадской бальніцы імя Семашкі ў Оршы, дзіцячы сад у мікрараёне Білева абласнога цэнтра, рэканструкцыя лядовага палаца хакейнага клуба «Хімік» у Наваполацку. У гэтым годзе ўзведзены паліклініка ў мікрараёне Поўдзень-7 і спецыялізаваны цэнтр па скачках на батуце ў Віцебску, крытая лядовая трэніровачная пляцоўка ў Наваполацку.
– Напэўна, не менш, а можа, і больш людзей цікавіць жыллё.
– Узвядзенне жылых дамоў – важны складнік працы будаўнічага комплексу вобласці. Тут задзейнічаны сродкі банкаў і грамадзян. Асаблівая тэма – сацыяльнае жыллё, істотную падтрымку ў гэтым аказала Кітайская Народная Рэспубліка. Так, з выкарыстаннем дапамогі КНР у 2017 годзе пабудаваны дамы ў Віцебску і Оршы, а ў 2018-м – чатыры дамы ў абласным цэнтры, Полацку, Наваполацку і Лепелі. У планах яшчэ шэсць, у тым ліку ў Оршы, Талачыне, Докшыцах.
З абласнога бюджэту выдаткоўваюцца салідныя сродкі (у мінулым годзе гэта было 9 млн руб.) на будаўніцтва кватэр для сірот, шматдзетных сем'яў і іншых катэгорый грамадзян, якія маюць права на льготнае жыллё.
Патрэбны кватэры і для працоўных мігрантаў, спецыялістаў, у якіх зацікаўлены прадпрыемствы. Раней такое жыллё называлася службовым, цяпер – камерцыйным, якое прадастаўляецца на час захавання працоўных адносін. На наступны год і сацыяльнага, і камерцыйнага запланавана пабудаваць амаль у два разы больш.
Калі гаварыць у цэлым пра жыллёвае будаўніцтва, то можна адзначыць, што вобласць ідзе з невялікім, але перавыкананнем плана. У мінулым годзе пры заданні 299 тыс. кв. м выканалі 300 тыс., у гэтым – 325 тыс., на наступны год, думаем, будзе 335 тыс. Узвядзенне жылых дамоў – гэта загрузка нашых прадпрыемстваў будаўнічага комплексу, перш за ўсё такіх буйных, як ДСК, віцебскі трэст №9, аршанскі №18, наваполацкі №16.
Цяпер актыўна расбудоўваецца 9-ы квартал у Білева, які мы паміж сабой называем камсамольскай будоўляй. Адначасова ўзводзіцца каля дзесяці дамоў – цалкам мікрараён з нуля.
– Наколькі задавольваецца попыт жыхароў вобласці на жыллё? Колькі трэба будаваць, каб людзі не чакалі гадамі сваёй чаргі на атрыманне кватэры?
– Яшчэ дзесяць гадоў таму пачуў і назаўжды запомніў такое выказванне спецыялістаў: каб краіна развівалася, трэба ў год здаваць адзін квадратны метр на чалавека. Мы будуем 0,5 кв. м. У апошнія гады чэргаў жадаючых атрымаць новую кватэру за ўласныя сродкі няма. У некаторых раёнах нават будуецца больш. Тыя кватэры, якія адводзяцца пад сацыяльнае жыллё, запаўняюцца, а астатнія не адразу ўсе набываюцца. Некаторыя аддаюць перавагу купляць жыллё на другасным рынку, там яно танней. Таму мы прапануем скарэктаваць дзяржаўную падтрымку, каб паменшыць кошт новых кватэр для грамадзян. Разглядаецца пытанне і аб тым, каб шматдзетныя маглі выкарыстоўваць матэрынскі капітал на пакрыццё розніцы кошту жылля. Змены ў гэтым плане ў бліжэйшы час будуць. Жыллё запатрабавана. На чарзе ў вобласці стаіць 66,5 тыс. чалавек. Калі ўзяць сярэднюю плошчу кватэры ў 66 кв. метраў, атрымліваецца, трэба будаваць у тры разы больш – не 300, а 900 кв. м.
– Думаю, многім цікава, у якім напрамку будзе весціся жыллёвае будаўніцтва ў абласным цэнтры.
– Патэнцыял будаўнічага комплексу Віцебска вялікі. Адным толькі ДБК па сваёй магутнасці можа будаваць 140 тыс. кв. метраў у год, не лічачы іншыя арганізацыі. Яму патрэбны прасторы. У найбліжэйшы час (канец 2020 – пачатак 2021 гадоў) Віцебск разрасцецца ў бок Лучосы і Тарнага – тэрыторыя за гандлёвым цэнтрам «Карона». У гэтым боку ёсць не цалкам загружаныя садкі і школы, яны на першы час вырашаць праблему сацыяльнага будаўніцтва, якое тут таксама прадугледжана. У цэнтры горада самае вялікае пляцоўка забудовы – раён вуліцы Працы, тут будзе ўзведзена яшчэ шэсць жылых дамоў.
– А катэджавае будаўніцтва запатрабавана?
– Думаю, у яго вялікія перспектывы. Сёння праблема ў цане. Пакуль яно дарагое, і людзі на гады ўвязваюцца ў будоўлю. Зараз пастаўлена задача зрабіць праекты і тэхналогіі таннейшымі. Арыентуем на гэта прадпрыемствы, якія маглі б асвоіць гэты рынак і прапаноўваць хуткаузводзімыя недарагія дамы-студыі. Калі кошт такога жылля будзе ў раёне 500 рублёў за кв. м, то жадаючых мець свой дом будзе значна больш.
– У свой час на вёсцы ўзводзіліся так званыя прэзідэнцкія дамочкі, цяпер будуецца жыллё па дзяржаўнай праграме?
– Праграма была добрая. Яна вырашыла праблему аGrußу кадр на вёсцы. Цяпер патрэбы ўзводзіць цэлыя вуліцы ў населеных пунктах няма, але дамы для спецыялістаў з выкарыстаннем выдзяляемых крэдытных сродкаў па гэтым напрамку будуюцца.
– На Віцебшчыне ў Ліёзна пабудаваны першы ў рэспубліцы дом, дзе для ацяплення кватэр, падагрэву вады і прыгатавання ежы ўжываецца выключна электрычнасць. Ці будуць яшчэ такія?
– З увядзеннем АЭС электраэнергіі ў краіне будзе ў дастатку. Пакуль дом у Ліёзна адзіны, эксперыментальны. Вывучаецца, якім павінен быць аптымальны тарыф, эканамічна выгадны энергетыкам і прымальны для жыхароў. Узводзіць такія дамы выгадней. Сеткі да будпляцоўкі трэба пракладаць менш, разводзіць сістэму ацяплення зусім не трэба. Аналагічны на 60 кватэр у Тулава будзе здадзены да канца года. У 2020-м плануем пабудаваць яшчэ два дамы: у Полацку і Домжарыцах.
– Як жывуць будаўнічыя арганізацыі? Хадзілі размовы пра тое, што некаторыя на мяжы банкруцтва…
– У будаўнічай галіне былі розныя часы. З гадамі мяняюцца ўмовы, тэхналогіі, перавагі грамадзян. Сёння культура будаўніцтва стала значна вышэй. Яна далёкая ад дасканаласці, але, тым не менш, будаўнікі сталі лепш будаваць. Узраслі і патрабаванні да якасці работ, бо людзі часткова ўкладваюць уласныя сродкі і хочуць атрымаць грунтоўную паслугу.
На жаль, за апошнія 10 гадоў будаўнічы комплекс страціў шмат спецыялістаў, іх колькасць скарацілася ўдвая. Але, з іншага боку, такая сітуацыя адыграла і станоўчую ролю – сталі прымяняцца сучасныя тэхналогіі, якія замяняюць ручную працу і не патрабуюць вялікай колькасці рабочых. Нельга адмаўляць, што ў многіх прадпрыемстваў быў спад, але сёння сітуацыя мяняецца на лепшае. Прывяду лічбы. У ДСК у 2018 годзе працавала 1475 чалавек, і страты складалі 191 тыс. рублёў, у цяперашнім працуюць 1567 чалавек, прадпрыемства мае прыбытак больш за 3 млн рублёў. Трэст №9 павялічыў колькасць работнікаў на 40 чалавек, са стратнага прадпрыемства стаў прыбытковым, аналагічная сітуацыя ў іншых будаўнічых арганізацыях. Дарэчы, сярэдняя зарплата ў галіне вышэй за сярэднюю абласную.
– Назавіце галоўныя цяперашнія будоўлі.
– У наступным годзе «Дажынкі» пройдуць у Віцебску. Жыццёва важныя будоўлі сёння для абласнога цэнтра – пуцеправод «Полацкі», школа ў Білева, новая дарога, якая злучыць праспект Будаўнікоў з вуліцай Караткевіча. Думаю, усе гэтыя аб'екты будуць здадзены да свята.
– І постскрыптум – недабудовы. Ці ёсць яны?
– Кіраўнік дзяржавы на леташнім нарадзе даў даручэнне скончыць даўгабуды, у якія ўкладзены сродкі людзей. У нас няма ніводнага такога праблемнага дома. Быў адзіны, але пасля замены падрадчыка ён ужо здадзены. Яшчэ адзін жылы дом на праспекце Чарняхоўскага ўзводзіцца без удзелу сродкаў грамадзян, але і яго плануюць скончыць сёлета. Гэта, можна сказаць, справа гонару. Але даўгабуды ёсць і ў Віцебску, і ў іншых гарадах. Яны належаць прыватным структурам, якія не могуць завяршыць узвядзенне аб'ектаў, спасылаючыся на эканамічнае становішча. Мы не маем права іх адабраць, але і тут сітуацыя мяняецца – з'яўляюцца новыя гаспадары, знаходзяцца інвестары. Мы не пакідаем такія даўгабуды без увагі, бо яны таксама ўплываюць на аблічча населеных пунктаў і не павінны яго псаваць.