Прэзідэнт Беларусі даручыў аптымізаваць сістэму органаў пракуратуры

7 жніўня, Мінск /Кар. БЕЛТА/. Ва ўмовах лібералізацыі эканамічных адносін у Беларусі да органаў пракуратуры і якасці іх работы прад'яўляюцца павышаныя патрабаванні. Гэты факт асабліва падкрэсліў Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка 6 жніўня на нарадзе па пытаннях дзейнасці органаў пракуратуры, паведамілі БЕЛТА ў прэс-службе беларускага лідара. Аляксандр Лукашэнка падкрэсліў важнасць і нязменнасць ролі пракуратуры ў жыцці грамадства і дзяржавы: стаяць на варце закона і прававых асноў дзяржавы. Ён нагадаў, што ў краіне ніколі не ставілася пад сумнеў неабходнасць існавання пракуратуры як такой, не ставілася пытанне аб абмежаванні яе наглядных паўнамоцтваў. Менавіта на пракуратуру ўскладзены такія адказныя функцыі, як нагляд за дакладным і аднастайным выкананнем законаў, барацьба са злачыннасцю і карупцыяй, абарона правоў і свабод грамадзян, інтарэсаў дзяржавы. "Фактычна, можна гаварыць, што пракуратуры паднадзорны ўсе сферы грамадскага жыцця і дзяржаўнага кіравання", - сказаў ён. У той жа час Аляксандр Лукашэнка заявіў, што органы пракуратуры "не павінны быць адасобленай структурай, нейкай кастай, а павінны служыць дзяржаве і беларускаму народу". Да кантралюючых структур у дзяржаве прад'яўляюцца асаблівыя патрабаванні. "Таму што вам дадзена права кантраляваць, а кантралёр павінен быць сам на парадак вышэй у сваёй маралі і ў свядомасці, чым тыя, каго ён кантралюе", - падкрэсліў ён. Аляксандр Лукашэнка звярнуў увагу на тое, што пакуль пракуратура не ва ўсім адпавядае патрабаванням, якія прад'яўляюцца жыццём. Пра гэта гавораць як факты, так і грамадскае меркаванне. "Дзейнічайце ў інтарэсах дзяржавы - вось што мне перш за ўсё трэба ад пракуратуры", - сказаў Прэзідэнт. Нягледзячы на пэўныя цяжкасці ў станаўленні і развіцці беларускай дзяржаўнасці, у краіне няма крымінальнага бясчынства, масавых праяў экстрэмізму і антыканстытуцыйных дзеянняў. У апошнія гады ў Беларусі назіраецца станоўчая дынаміка ў зніжэнні колькасці здзяйсняемых злачынстваў. Так, у першым паўгоддзі 2009 года ў параўнанні з аналагічным перыядам мінулага года зарэгістравана на 9,5% менш злачынстваў, на 8,5% скарацілася колькасць асабліва цяжкіх, на 12% - цяжкіх злачынстваў, на 24% - наўмысных забойстваў. Адзначаецца істотнае зніжэнне цяжкіх цялесных пашкоджанняў, рабаванняў, грабяжоў, хуліганстваў. У той жа час сур'ёзную занепакоенасць выклікае раскрывальнасць злачынстваў, падкрэсліў Прэзідэнт. Амаль 42% здзейсненых у першым паўгоддзі злачынстваў засталіся нераскрытымі, у тым ліку звыш 24% цяжкіх і асабліва цяжкіх. Значнай з'яўляецца і рэцыдыўная злачыннасць, назіраецца рост крадзяжоў шляхам злоўжывання службовымі паўнамоцтвамі, хабарніцтва, службовых падлогаў. Таму, адзначыў кіраўнік дзяржавы, да органаў пракуратуры і якасці іх работы прад'яўляюцца павышаныя патрабаванні, асабліва ў сучасных умовах, калі першачарговае значэнне набываюць пытанні забеспячэння законнасці ў працэсе лібералізацыі эканамічных адносін, прыватызацыі дзяржаўнай уласнасці. Менавіта пракуратура, з'яўляючыся свайго роду штабам па каардынацыі дзейнасці ўсіх праваахоўных органаў, павінна забяспечыць дасягненне больш важкіх вынікаў у барацьбе са злачыннасцю і карупцыяй, эфектыўную абарону правоў і законных інтарэсаў грамадзян і дзяржавы. Прэзідэнт лічыць, што наяўнасць у гэтай сферы істотных і сістэмных недахопаў з'яўляецца непрымальнай і проста недапушчальнай. Выяўленыя недахопы варта аператыўна ўстараняць. Аляксандр Лукашэнка нагадаў, што было прынята рашэнне аб правядзенні комплекснай праверкі органаў пракуратуры, каб выпрацаваць меры для павышэння эфектыўнасці іх дзейнасці. Генеральны пракурор Рыгор Васілевіч праінфармаваў аб асноўных праблемах у дзейнасці пракуратуры, асабліва вылучыўшы пры гэтым пытанні барацьбы з карупцыяй. Па яго ацэнцы, глебу для карупцыйных праяў у краіне ствараюць, перш за ўсё, прабелы ў заканадаўстве і недасканаласць многіх фармулёвак. Генеральны пракурор агучыў свае прапановы па ўдасканаленні дзейнасці пракуратуры, сярод якіх - фарміраванне пракурорскага кадравага рэзерву з выкарыстаннем патэнцыялу "раённага звяна", удасканаленне дакументаабароту, узмацненне нагляду па стратэгічных напрамках, павышэнне якасці следства і дазнання, больш шырокае выкарыстанне, па магчымасці, інструмента выпраўленчых работ замест пазбаўлення волі і іншыя. Даючы ацэнку дакладу генеральнага пракурора, Прэзідэнт падкрэсліў, што выступленне стала толькі чарговым апраўдальным самаацэнкі і пералікам кола пытанняў, якія, у прынцыпе, могуць вырашацца ў рабочым парадку і не павінны выносіцца для абмеркавання на вышэйшым узроўні. Кіраўнік дзяржавы выказаў сваё незадаваленне дакладам. Падчас нарады пракуроры, у тым ліку з рэгіёнаў, выказаліся адносна праблем у дзейнасці пракуратуры і выступілі з прапановамі па ўдасканаленні дзейнасці гэтага важнага нагляднага органа. Так, напрыклад, многія лічаць, што праца пракурорскіх работнікаў на месцах занадта зарэгулявана "зверху", вялікі аб'ём "паператворчасці" перашкаджае жывой рэальнай працы, а колькасць праводзімых праверак неапраўдана вялікая. У сувязі з гэтым Прэзідэнт падкрэсліў: "Раённыя і абласныя пракуроры - людзі, якія самі бачаць праблемныя пытанні на месцах, у тым ліку і ў сферы барацьбы з карупцыяй, - павінны самі, зыходзячы з канкрэтных умоў, планаваць сваю працу па пэўных напрамках дзейнасці. Гэта маё рашэнне. Я забараняю генеральнаму пракурору ўказваць на месцах, што і як рабіць. Не трэба планаваць мудрагелістыя мерапрыемствы па падказцы з Мінска, якія ў рэальнасці аказваюцца пустатой. Акрамя таго, падчас маіх рэгіянальных паездак пракурор павінен быць гатовы далажыць па асноўных напрамках сваёй работы і па планах". Аляксандр Лукашэнка падкрэсліў, што попыт за карупцыю павінен быць максімальным. "Шкадаваць тут нікога не трэба. Бо чыноўнік пастаўлены абараняць інтарэсы людзей, а атрымліваецца, што ён яшчэ і апошнія грошы з чалавека выбівае", - сказаў Прэзідэнт. Самі ж пракурорскія работнікі прызналі, што гэты дзяржаўны орган недастаткова эфектыўна выконвае сваю галоўную функцыю - нагляд. На нарадзе многія выступаючыя закраналі праблему пагаршэння якасці следства і выказваліся за стварэнне адзінага следчага камітэта, падпарадкаванага непасрэдна Прэзідэнту краіны. Кіраўнік дзяржавы лічыць, што гэтае пытанне патрабуе дбайнай прапрацоўкі. "Магчыма, горш не будзе, калі мы створым магутны следчы камітэт, падпарадкаваны непасрэдна Прэзідэнту і паднадзорны генеральнаму пракурору, але ці не страцім мы нешта за той час, пакуль такі орган будзе стварацца? Другі момант: цяпер следства вядзецца ў розных структурах, і такім чынам выкарыстоўваецца не толькі матэрыяльная, але і інтэлектуальная база гэтых самых розных падраздзяленняў - гэта таксама станоўчы фактар. Аднак, калі такое ўзнікла пытанне, значыць адкладаць яго нельга. Трэба ўважліва яшчэ раз яго разгледзець, і калі патрэбны новаўвядзенні, то рабіць усё трэба менавіта зараз", - заўважыў Аляксандр Лукашэнка. Старшыня Вярхоўнага суда Валянцін Сукала лічыць, што пракуратура павінна стаць каардынуючым і навучальным цэнтрам падрыхтоўкі сучасных методык расследавання злачынстваў. На яго думку, не заўсёды якасныя следчыя работы, некрытычная ацэнка сабраных доказаў, неабгрунтаваная самаўпэўнасць, "разлік на авось" прыводзяць да таго, што нямала суды, у лепшым выпадку, выносяць апраўдальныя прысуды, а ў горшым - мае месца неабгрунтаванае асуджэнне грамадзян. А гэта цягне цяжкія прававыя наступствы і сур'ёзныя матэрыяльныя выдаткі. Падводзячы вынікі абмеркавання, Прэзідэнт запатрабаваў устранiць дубляванне паўнамоцтваў у дзейнасці пракуратуры і іншых структур. "Пракуратура ў Беларусі - кампактная, яна сёння не мае патрэбы ў нейкай ломцы. Галоўнае пытанне - у павышэнні эфектыўнасці дзейнасці", - перакананы Аляксандр Лукашэнка. Па яго словах, пракуратура - тая сістэма, якая з'яўляецца асноўным абаронцам правоў і законных інтарэсаў дзяржавы і грамадзян, і нейкія правалы ў яе рабоце недапушчальныя. "Паступаючыя сігналы аб істотных праблемах у рабоце органаў пракуратуры з усёй відавочнасцю паказваюць: у асобных пытаннях вы грунтоўна адарваліся ад рэальнасці. Некаторыя ўпэўніліся ў уласнай недатыкальнасці, іншыя - спачываюць на лаўрах сваёй незалежна