Пракуратура інфармуе. Як правільна аформіць рашэнне аб дачы грошай у доўг

Як правільна аформіць рашэнне аб дачы грошай у доўг…

Калі вы і ваш даўжнік з'яўляецеся грамадзянамі Беларусі або асобамі без грамадзянства, якія маюць від на жыхарства ў нашай краіне, і не выступаеце ў якасці ІП, то існуюць наступныя варыянты афармлення такіх праваадносін:

         Здзелка, якую вы здзяйсняеце, даючы грошы ў доўг, называецца дагаворам пазыкі. Па гэтым дагаворы адзін бок (пазычадаўца) перадае другому (пазычальніку) пэўную суму грошай. Пазычальнік, у сваю чаргу, абавязваецца вярнуць такую ж суму.

         Дагавор пазыкі можа быць заключаны ва вуснай, простай пісьмовай, натарыяльнай пісьмовай формах.

Што такое вусны дагавор:

         Калі вы плануеце даць у доўг не больш за 10 БВ, то дастаткова вуснай дамоўленасці з пазычальнікам (п. 1 арт. 761 ГК). На дадзены момант гэтая сума складае
370 руб., паколькі памер базавай велічыні - 37 руб.

         Каб пры неабходнасці пацвердзіць факт і суму доўгу, пажадана перадаваць грошы альбо ў прысутнасці сведак, альбо са складаннем распіскі. Можна засцерагчы сябе і сведкамі, і распіскай адначасова.

         Распіска складаецца пазычальнікам у адвольнай форме пажадана ўласнаручна (на выпадак правядзення рукапіснай экспертызы). У ёй пажадана ўказаць: прозвішча, імя, імя па бацьку, пашпартныя дадзеныя і месца жыхарства пазычадаўцы і пазычальніка, сведак (у выпадку іх прысутнасці); факт атрымання пазычальнікам пэўнай сумы пазыкі (лічбамі і літарамі) з указаннем валюты пазыкі, абавязацельства пазычальніка вярнуць названую суму.

         Пазычаць можна як беларускія рублі, так і валюту, пад працэнты ў тым ліку. Пры гэтым варта мець на ўвазе, што валюту ў доўг іншай асобе можна даваць толькі для асабістых, сямейных, хатніх або іншых патрэб, якія не звязаны з прадпрымальніцкай дзейнасцю.

         Акрамя таго, у распісцы варта ўказаць: памер працэнтаў за карыстанне пазыкай (калі вы іх прадугледзелі); тэрмін вяртання пазыкі.

         Калі ў распісцы не ўказаны тэрмін вяртання пазыкі, пазычальнік павінен вярнуць грошы на працягу 30 дзён з дня прад'яўлення вамі

патрабаванні аб гэтым. Каб пацвердзіць дату прад'яўлення патрабавання, яго варта скласці ў пісьмовай форме ў 2 экз. альбо адправіць 1 экз. пазычальніку заказным лістом з паведамленнем аб уручэнні; альбо уручыць 1 экз. патрабавання асабіста пазычальніку і папрасіць яго пазначыць уласнаручна на вашым экзэмпляры, што ён атрымаў патрабаванне, дату атрымання і яго подпіс з расшыфроўкай (ініцыялы і прозвішча пазычальніка);

         У абавязковым парадку трэба пазначыць дату складання распіскі і подпіс пазычальніка, а таксама подпісы сведак, калі такія маюцца.

         Да моманту вяртання пазыкі распіска застаецца ў пазычальніка. На практыцы пры вяртанні грошай пазычальнік пазначае на распісцы, што доўг пагашаны, ставіць сваю подпіс і перадае распіску пазычальніку.

         Калі сума, якая даецца ў доўг, больш за 10 БВ, дагавор пазыкі павінен быць заключаны у пісьмовай форме (п. 1 арт. 761 ГК). Зрабіць гэта лепш за ўсё шляхам складання дагавора пазыкі ў 2 экз. (адзін застанецца ў пазычальніка, другі - у пазычальніка). У дагаворы пажадана пазначаць тыя ж умовы, што і ў распісцы.

         Калі дагавор пазыкі не змяшчае ўмову аб выплаце пазычальнікам працэнтаў за карыстанне пазыкай, пры суме пазыкі да 50 БВ (уключна) ён з'яўляецца беспрацэнтным.

         Пры ўмове, што сума пазыкі перавышае 50 БВ, то пазычальнік мае права патрабаваць выплаты працэнтаў на суму пазыкі. Памер такіх працэнтаў вызначаецца стаўкай рэфінансавання Нацбанка на дзень выплаты доўгу (п. 1 і 3 арт. 762 ГК).

         Калі іншае не прадугледжана заканадаўствам або дагаворам пазыкі, у выпадках, калі пазычальнік не вяртае ў тэрмін суму пазыкі, на гэту суму падлягаюць выплаце працэнты ў памеры, прадугледжаным пунктам 1 артыкула 366 сапраўднага Кодэкса, з дня, калі яна павінна была быць вернута, па дзень яе вяртання пазычальніку незалежна ад выплаты працэнтаў.

         У дагаворы можна прадугледзець штрафныя санкцыі на выпадак, калі даўжнік не верне грошы або верне іх пазней агаворанага тэрміну. Такія санкцыі можна ўсталяваць у выглядзе аднаразовага штрафу ў фіксаванай суме або пені за кожны дзень пропуску тэрміну вяртання

долг. Калі дагаворам пазыкі прадугледжана вяртанне пазыкі па частках (у растэрміноўку), то пры парушэнні пазычальнікам тэрміну, устаноўленага для вяртання чарговай часткі пазыкі, пазыкадаўца мае права запатрабаваць датэрміновага вяртання усёй пакінутай сумы пазыкі разам з належнымі працэнтамі.

         Калі ж даецца ў доўг буйная сума, то можна дадаткова да дагавора пазыкі заключыць дагавор аб залозе. Гэта дазволіць у выпадку няўплаты пазыкі пагасіць доўг за кошт продажу заложанай маёмасці пазычальніка. Аднак варта мець на ўвазе, што афармленне залогу некаторай маёмасці мае асаблівасці. Так, пры залозе нерухомасці (дома, кватэры і г.п.), дагавор трэба зарэгістраваць у тэрытарыяльнай арганізацыі па дзяржаўнай рэгістрацыі нерухомай маёмасці, правоў на яе і здзелак з ёй.

         Падпісаны дагавор пазыкі ўступае ў сілу з моманту перадачы грошай пазычальніку (п. 2 арт. 760 ГК).

         Разам з тым, калі пазыкадаўца педумаў даваць у доўг ужо пасля падпісання дагавора, то ніхто не можа прымусіць яго перадаць грошы.

         Калі перадача грошай ажыццяўляецца да падпісання дагавора або адначасова з ім, варта ўказваць гэта ў дагаворы. Напрыклад, у дагавор можна ўключыць умову, што сума пазыкі цалкам атрымана пазычальнікам да падпісання дагавора.

         Пры перадачы грошай пазычальніку праз некаторы час пасля падпісання дагавора, пажадана скласці распіску. Дадаткова да звестак, указаных вышэй, у ёй мэтазгодна адзначыць, у адпаведнасці з якім дагаворам перададзены грошы.

         Калі даецца ў доўг 290 (10 БВ) або больш, але не заключаны пісьмовы дагавор, права патрабаваць вяртання пазыкі ў пазыкадаўца захоўваецца. Пацвердзіць наяўнасць доўгу ў гэтым выпадку можна распіскай або іншым дакументам, напрыклад, лістом пазычальніка, дзе ён паказаў, што ўзяў у доўг. Спасылацца на паказанні сведак у гэтым выпадку пазыкадаўца не мае права.

         Што тычыцца натарыяльнага засведчання дагавора...., то засведчыць дагавор пазыкі ў натарыуса не абавязкова. Аднак пры жаданні можна звярнуцца да натарыуса як за дапамогай у

складанні дагавора, так і за яго пасведчаннем. Паслугі натарыуса платныя.

         Пры неабходнасці па пасведчаным натарыусам дагаворы пазыкі будзе прасцей спагнаць доўг, калі пазычальнік не верне грошы своечасова. Для гэтага дастаткова звярнуцца з такім дагаворам да натарыуса. Ён зробіць выканаўчы надпіс, па якой судовы выканаўца спагоніць доўг.

         Іншым спосабам абароны правоў пазыкодаўцы з'яўляецца зварот у суд з іскавай заявай аб спагнанні сумы доўгу. Пры неабходнасці для складання іскавай заявы можна звярнуцца ў юрыдычную кансультацыю.

         Заканадаўствам таксама прадугледжана абарона правоў пазычальніка.

         Так, пазычальнік мае права аспрэчваць дагавор пазыкі па яго безгрошовости, даказваючы, што грошы або іншыя рэчы насамрэч не атрыманы ім ад пазыкодаўцы або атрыманы ў меншай колькасці, чым паказана ў дагаворы.

         Калі дагавор пазыкі павінен быць заключаны ў пісьмовай форме (артыкул 761), яго аспрэчванне па безгрошовости шляхам сведчанняў не дапускаецца, за выключэннем выпадкаў, калі дагавор быў заключаны пад уплывам падману, гвалту, пагрозы, злога намеру прадстаўніка пазычальніка з пазыкодаўцам або збегу цяжкіх абставін.

         Пры аспрэчванні пазычальнікам дагавора пазыкі па яго безгрошовости будзе ўстаноўлена, што грошы або іншыя рэчы насамрэч не былі атрыманы ад пазыкодаўцы, дагавор пазыкі лічыцца не заключаным. Калі грошы або іншыя рэчы насамрэч атрыманы пазычальнікам ад пазыкодаўцы ў меншай колькасці, дагавор лічыцца заключаным на гэту колькасць грошай або рэчаў.

         Хацелася б звярнуць увагу на тое, што пры дачы грошай у доўг і напісанні распісак аб узяцці грошай у доўг, варта праяўляць пільнасць і ўзважваць усе магчымыя наступствы.